Jas mamandardy qoldaý qaı deńgeıde?

 Solardyń biri – hat avtorynyń uly Baqdáýlet Hanzadaev. Ol osydan eki jyl buryn oblys ortalyǵyndaǵy medısınalyq kolledjdi bitirip, tájirıbeden de ótken. Biraq qazir dıplomdy sandyqqa salyp qoıyp, ortalyq bergen maýsymdyq jumysta júr.

«Sondaǵy alatyn aılyǵy bir aıaqkıimge jetpeıdi. Jumyspen qamtý ortalyǵy óz mamandyǵy boıynsha jiberýge quzyrly emes. Jap-jas bilimi bar qyz-jigit­terdiń kóshede qoqys tazalap júrgenine qarnym ashady. Emhana bas dárigerine birneshe ret jumys surap bardym. Meni «Bir orynǵa úsh-tórt adamnan keledi, jumys joq» dep shyǵaryp salyp, artynsha talaı adamdy qabyldaǵanyn kórip otyrmyn. Balam ekeýmiz ǵana turamyz, asyraýshymyz joq, ıaǵnı áleýmettik jaǵdaıy tómen otbasymyz. Saı­laýlardyń qarsańynda «Biz bir­gemiz!» dep urandaıtyn partııalardan da kóńilim qaldy», deıdi hat ıesi.

Hat ıesi kóterip otyrǵan má­sele – jastardy jumyspen qamtý qazir oblystaǵy ózekti máselelerdiń birine aınalǵany ras. Jýyrda oblys ákimdigi ja­nyndaǵy Jastar isteri jó­nindegi keńes otyrysynda aımaqta Qa­zaq­stan Respýblıkasy jas­taryn qoldaý jónindegi 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan keshendi jos­pardyń iske asyrylý barysy baıan­daldy. Búginde aımaqta 14 pen 28 jas aralyǵyndaǵylardyń sany 176  300 adam. Jumyssyzdyq deńgeıi 4,2% bolsa, NEET sana­tyndaǵy jastar 8,3%-dy quraı­dy. Jıynda mamandardy mu­qııat tyńdaǵan oblys ákimi Gúl­­shara Ábdiqalyqova tıisti bas­qarmalarǵa Reseı Fede­ra­sııa­synyń joǵary oqý orynda­ryn bitirýshi túlekterdi maman­dyq­taryna sáıkes jumysqa or­nalastyrýǵa tapsyrma berdi.

Jalpy, Syr boıy jastaryn Reseıdegi jetekshi oqý oryn­darynda oqytý tájirıbesi 2014 jyldan beri bar. Osy kúni oblys ákimdigi men Reseı Federa­sııasynyń joǵary oqý oryndary arasyndaǵy memorandýmǵa sáıkes Máskeý men Sankt-Peter­býrgtiń 4 joǵary oqý ornynda 212 jas bilim alyp jatyr. Reseı Úkimetiniń granty negizinde sol eldiń tehnıkalyq joǵary oqý oryndaryn támam­daǵandardyń alǵashqy legi «SKZ-Ý», «Qyzylorda jaryǵy», «Ansar Servıs», «Teplotehnık» seriktestikteri men mamandan­dyrylǵan memlekettik mekemelerge jumysqa ornalasqan. Odan keıingiler de jergilikti kásiporyndarǵa ornalasyp, maman atanyp jatty.

– Byltyr 20-25 balany ju­mysqa ornalastyrdyq. Bıyl dıplom alǵan 77 túlektiń 17-si magıstratýraǵa túsirýdi jos­par­laǵany anyqtaldy. Jı­yr­ma shaqty jastyń jumys tap­­qany, úılengeni, basqa aı­maqqa kóship ketkeni belgili bolyp otyr. Qalǵan 40 túlekti jergilikti mekemelerge ornalas­tyrý úshin kelisimder jasalyp jatyr, – deıdi oblystyq ishki saıasat basqarmasynyń jastarmen jumys jónindegi bóliminiń basshysy Nurken Myqbasov.

 Bıyl oqý bitirgen túlekterdi jumysqa ornalastyrý boıyn­sha oblystaǵy munaı, ýran óndiretin kompanııalarǵa, basqa da iri ká­siporyndarǵa usynys hat joldanypty. Jýyrda 2017-2021 jyl­darǵa arnalǵan «Eńbek» baǵ­darlamasy aıasynda bizdiń aı­maqqa nasıhat jumystaryn júr­gizýge soltústik óńirden kel­gen­der de osy jastarǵa nazar aýdarypty.

 Keıbir mamandyq ıelerine saı jumystyń oblys turmaq, res­pýblıkada sırek kezdesetini de qıyndyq týǵyzyp otyr. Tabylǵan jumysty mise tut­paı­­tyndardyń kezdesip qala­tynyn da jasyrýǵa bolmas. Biraq mamandardyń só­zinen ańǵar­ǵanymyz, táp-táýir basta­ma­nyń jalǵasyp ketýine basty kedergi osy máselemen naqty aınalysatyndardyń anyq­tal­maǵanynan bolyp otyrǵan sııaqty. Birneshe basqarmaǵa teń bólingen mindettiń sońy «Sen salar da men salar, atqa jemdi kim salarǵa» aınalyp ketkendeı áser qaldyryp otyr.

Osydan da oblys ákimi Jas­tar isteri jónindegi keńes otyrysynda osy máselege basa nazar aýdaryp, Reseıden oqý bi­tirip kelgen jastardy ju­myspen qamtýdyń jol kartasyn ázirlep, bekitýge engizýdi tapsyrdy. Sonymen birge joǵary jáne orta arnaýly oqý oryndaryn támamdaǵandardy tıimdi jumyspen qamtý maqsatynda tehnıkalyq, kásiptik jáne jo­ǵary bilim berý uıymdarynyń ma­mandyqtary bólinisine taldaý júrgizip, eńbek naryǵyna qajetti mamandyqtar tizbesin qaıta ja­saqtaý qajettigi basqarma bas­shy­larynyń nazaryna saldy.

Ákim bergen tapsyrmanyń mejeli merzimi de ótip barady. Esitýimizshe, kórshi memleketten oqý bitirip kelgen jastardy jumyspen qamtýdyń jol kartasy jasalyp ta qoıypty. Biraq bul bastama oqýyn bitirip kelgenimen, jumysqa ornalasa almaı talaı jerde meseli qaıt­qan jastarǵa jol asha ma?

QYZYLORDA