Jylqy jylynyń joryǵy

Áńgime ózegi – Elbasy Nursultan Ábish­uly Nazarbaevtyń jylqy jyly jarııa etilgen Qazaqstan halqyna Jol­daýy. Elbasy Joldaýy elimizdiń da­mýynyń eń basty qujatyna aınalyp, qoǵamnyń jetekshi qozǵaýshy kúshi bolyp qalyptasqany, turmysymyz ben tir­shiligimizdiń kórnekti kórsetkishi bolǵany týraly tolǵamdarymyzdy Aǵa gazet oqýshylarynyń nazaryna salyp, budan burynǵy joldaýlar tusyndaǵy áńgimeni jalǵastyrý nıetinde, ári jańa Joldaýdyń keıbir aıryqsha erekshelikterine de toqtalýdyń jóni kelip tur.

Eń aldymen, jyl saıynǵy Elbasy Joldaýynyń memleket ómirindegi aıryqsha ornyn, onyń el órkendeýindegi yqpaldylyǵyn, halyqtyń ár jyly jańa Joldaýdy kútip júretindigin atap ótý oryndy bolmaq.

Áńgime ózegi – Elbasy Nursultan Ábish­uly Nazarbaevtyń jylqy jyly jarııa etilgen Qazaqstan halqyna Jol­daýy. Elbasy Joldaýy elimizdiń da­mýynyń eń basty qujatyna aınalyp, qoǵamnyń jetekshi qozǵaýshy kúshi bolyp qalyptasqany, turmysymyz ben tir­shiligimizdiń kórnekti kórsetkishi bolǵany týraly tolǵamdarymyzdy Aǵa gazet oqýshylarynyń nazaryna salyp, budan burynǵy joldaýlar tusyndaǵy áńgimeni jalǵastyrý nıetinde, ári jańa Joldaýdyń keıbir aıryqsha erekshelikterine de toqtalýdyń jóni kelip tur.

Eń aldymen, jyl saıynǵy Elbasy Joldaýynyń memleket ómirindegi aıryqsha ornyn, onyń el órkendeýindegi yqpaldylyǵyn, halyqtyń ár jyly jańa Joldaýdy kútip júretindigin atap ótý oryndy bolmaq.

Ekinshiden, Joldaý – Ata Za­ńy­myz – Konstıtýsııanyń talaptaryn buljytpaı oryndaý tár­ti­­bin qalyptastyryp, quqyqtyq memle­ket ornatýdyń negizin qalaýshy bir­den bir irgeli faktoryna, sondaı-aq ór­kenıetti dástúrine aınaldy.

Úshinshiden, Prezıdent Joldaýy – halyq pen bılikti bir maqsat, bir múddege jumyldyra otyryp, búkil eldiń yntymaǵy men jasampazdyǵyn uıymdastyratyn rýhanı basty qujat bolyp, turmysymyzǵa, ómirimizge endi.

Joldaý arqyly eldiń ál-aýqa­ty jaqsaryp, áleýeti kóterilip, ómir­ge, adamdardyń, qoǵamnyń qa­rym-qatynastaryna jańa kózqaras, jańa sana qalyptasa bastady.

Sondyqtan jyl saıynǵy Qazaqstan halqyna Prezıdent Joldaýynyń qoǵam, memleket damýyndaǵy atqarar róli óte zor.

Ekonomıkalyq daǵdarys, daǵdarystan shyǵa bastaǵan alǵashqy jyldar kezinde kúndelikti turmysymyzda muqtajdyq mol bolǵany da kópshiligimizdiń esinde. Ýaqyttyń tezdigi sonshama – tipti qazir daǵdarysty kórmegen, ol týraly habary joq urpaq ta eseıip, eńbekke aralasty. Qandaı da daǵdarys áýeli ómir sabaǵy, taǵylym ekendigin de eskergenimiz oryndy bolar. Daǵdarys sabaqtarynan shyǵarǵan qorytyndy bolashaq damýǵa septigin tıgizetini de bolady. Sondyqtan da sol jyldardaǵy joldaýlardy saraptaı qalsańyz – halyqtyń turmysyna tikeleı memlekettik kómek, atap aıtsaq – máselen, ana men balaǵa, múgedekterge, turmysy tómen, asyraýshysy joq otbasylaryna járdemaqy sııaqty máseleler nemese áleýmettik nysandar qurylysy sııaqty kemistikterdiń ornyn tolyqtyrý máseleleri qaralǵan. Olar óziniń oń nátıjelerin berdi. Ásirese, sońǵy on eki jylda elimizde buryn-sońdy bolmaǵan áleýmettik jaqsylyqtar men ózgeristerge qol jetkize aldyq.

Astanada, Almatyda, óńirlerde segiz júzge jýyq mektepter men balabaqshalary, 450-den astam aýrýhanalar men dárigerlik qyzmet oryndary, taǵy da basqa kóptegen áleýmettik nysandar memleket esebinen salyndy. Keńes Odaǵynyń tusyndaǵy ahýalymyzdy bile bermeıtin jas urpaq nazaryna salys­tyrmaly túrde aıtar bolsaq, ol kezde árbir mektep, aýrýhana keshenderin salý úshin Máskeýdegi Odaqtyq Josparlaý komıtetiniń kelisimin, ruqsatyn alý arqyly ár jylda ár oblysta myqtasa 2-3 mektep nemese aýrýhana salýǵa zorǵa qol jetkizetin edik. Bul – bir ǵana baǵytty aıtqanymyz. Jalpy, búkil áleýmettik turmysymyz Máskeýdegi Ortalyq bıliktiń quzyryna baılanysty boldy.

Qazir Astanada salynǵan medısına­lyq klasterdi eske alsaq ta jetkilikti. Qanshama jańa ári eń ozyq álemdik tehnologııalarmen jabdyqtalǵan orasan aýqymdy medısınalyq ortalyqtar elge qyzmet ete bastady. Sondaı-aq, árbir oblys ortalyqtarynda ashylǵan kardıologııalyq aýrýhanalarda óz hırýrg mamandarymyz tek bir jylda júrek qan tamyrlaryna ota jasaý arqyly on myń adamnyń ómirine arasha túsip, aman alyp qalǵanyn da buryn arman bolyp, búgin qol jetkizgen tamasha tabys deýimizdiń ábden jóni bar. Osy qysqa ǵana bir úzik mysaldyń ózi oılanǵan adamǵa Táýelsizdiktiń qadiri men qasıetin kórsetse kerek.

Búgingi barlyq rýhanı erkindigimiz ben órleýimiz, turmystaǵy barshyly­ǵymyz ben kelistiligimiz tutastaı ulttyq, memlekettik táýelsizdigimizdiń nátıjesi ekendigin esimizden shyǵarma­ǵanymyz jón. Sondaı-aq, Táýelsizdiktiń qadir-qasıetin erekshe qurmetteý arqyly sanamyzdyń shekteýligi men toqyraýshylyǵynan da arylyp, elge, jerge, Otanǵa degen jaýapkershiligimiz ben súıispenshiligimiz qalyptasyp, arta túspek.

Táýelsizdik, táýelsiz memlekettigimiz bolmasa búgingi áńgimeniń biri de bolmaıtyny haq.

Nursultan Ábishulynyń keshegi Joldaýynyń búkil mazmuny, onyń tujyrymdary men aıshyqtaǵan min­detteri tutastaı osynaý táýelsizdigimizdi kózdiń qarashyǵyndaı qorǵap, ony saqtap, nyǵaıtý sharalaryna, damý, ósý, órkendeý arqyly jahandyq básekelestik pen qaqtyǵystardyń alapat tolqyndarynda qapy qalmaı, tótep bere alarlyq bilim, saýatty ári ozyq tehnologııalyq úrdisterge saı óndiris qurý, eldiń, Otanymyzdyń qýattylyǵy jolyndaǵy rýhanı birligin qamtamasyz eterlik naqty qadamdar men baǵdarlamalarǵa arnalǵan.

Elbasynyń memlekettik táýelsizdi­gimiz­diń 21 jyldyǵynda jarııalaǵan Qazaqstan damýynyń 2050 jylǵa deıingi Strategııasy eldi aıqyn maqsat, jarqyn bolashaqqa jumyldyryp otyrǵan asa mańyzdy qujat. Árıne, ol aldymen jas urpaqtyń kemel shaǵyna baǵyttalǵan orasan eńbekti talap eteri de belgili. Sol damýdyń jaqsylyǵyn kórsem dep armandaý aǵa urpaqqa da tán. Mundaı túısiný men sezimniń ózi de Elbasy joldaýlarynyń rýhanı qýatyn kórsetse kerek. Iаǵnı, osy uzaq kezeńge arnalǵan Uly jobanyń ózi urpaqtar sabaqtastyǵyn meńzep, memleket turaqtylyǵy men ult ósýin de kómkerip qamtyp turǵany anyq.

Sonymen qatar, «Qazaqstan-2050» Strategııasy búgingi eńbek pen tirshilik­tiń nátıjelerinen bastalary da haq.

О́z Joldaýynda Nursultan Ábish­uly máseleniń osy baǵytyna aıryqsha ekpin berdi. Joldaý órkenıet jolynda jańa tehnologııalyq damý bıikterin ıgere otyryp, halyq turmysy men múmkindigin jaqsartý, kúsheıtý arqyly álemdegi eń damyǵan 30 memlekettiń qataryna ený baǵdarlamasyn eg­jeı-tegjeıli baıandaýǵa arnaldy. Jospardaǵy 40 jylǵa jýyq merzimdi Elbasy eki kezeńge bóldi. Onyń birinshi kezeńi 2030 jylmen shektelse, kelesi kezeńi 2030-2050 jyldar aralyǵy bolmaq. Osy kezeńderden asý jolynda Qazaqstan jeti besjyldyqtan óteri kózdelýde. Ol besjyldyqtardyń árqaısysynda jahandyq damý men órkendeýdiń eń úzdik úlgilerine bizdiń memleketimizdiń, elimizdiń qol jetkizýi – basty maqsatymyz.

Bul Joldaýda da ádettegideı kóp­tegen áleýmettik jańalyqtar, atap aıtqanda memlekettik bıýdjettiń quzyryndaǵy ártúrli salalar qyzmet­kerleriniń jalaqysynyń, stýdentter stıpendııasynyń, múgedekterge kómek, qamqorlyq sharalarynyń sapasy men aýqymyn keńeıtý sııaqty jaqsylyqtar meılinshe kózdelgen. Sóz joq, bul sııaqty kóptegen áleýmettik toptarǵa memleket tarapynan jasala­tyn qamqorlyq baǵytyndaǵy baǵ­darlamalar kóptegen adamdardyń eńsesin, kóńilin kóterip, áleýetin jaqsartary da qoǵam damýyna oń yqpalyn tıgizedi.

Sonymen birge, óz Joldaýynda Elbasy eldi ár adamǵa ıgilikti Úkimet, bılik, memleket jasap beredi eken dep arqa súıeýshilikten, kerenaýlyqtan, masyldyqtan da saqtandyrady. Elimizde qandaı da turmys, tirshilik áleýeti búkil halyqtyń qatynasýymen, qoǵamnyń belsendiligimen jaqsara­tynyna ekpin túsire aıtty. Árbir adamnyń, árbir otbasynyń óz taǵdy­ryna ózi beıjaı qaramaı, zor jaýap­kershilikpen qaraýyna pármen berdi.

Tipti, múmkindigi shekteýli adam­dardyń ózderin álsizdikten, shara­syzdyqtan, boıkúıezdikten, úmit­sizdikten, senimsizdikten arylyp, eńsesin kóterip, eńbekke aralasýǵa shaqyrdy. Osy oraıda barlyq atqarý­shy bılik býyndaryna, Úkimetke de olardyń qoǵamdyq eńbekke aralasýy­na jaǵdaı týǵyzýǵa arnaıy tapsyrma da berildi. О́ıtkeni, bul – ór­kenıetti elderdiń tájirıbesindegi qalyptasyp, adam quqyn, onyń qoǵamnyń basqa múshelerimen teń quqyqtyǵyn qamtamasyz ete alatyn, Konstıtýsııamyzdyń talaptaryna saı quqyqtyq keńistiktiń shynaıy jumys isteý kórinisi bolmaq. Osy baǵytqa sáıkes, elimizde múmkindigi shek­teýli 400 myńnan astam múgedek azamattardyń qoǵamdyq tirshilikke aralasýyn qamtamasyz etý Úkimetke, Parlamentke tapsyrylady. Bul oraıda kóptegen úkimettik emes uıymdar men meıirimdilik qorlarynyń da atsalysatynyna senim bildirildi. Osy iste, árıne, memleket tarapynan nemese ártúrli qoǵamdyq qurylymdar, bıznes tarapynan kórsetiletin qam­qorlyq nemese kómek tek qana ártúrli merekeler qarsańyndaǵy syı-sııapatpen shektelmeýi tıis ekendigine de mán berildi. Negizgi qamqorlyq múmkindigi shekteýli azamattardy meılinshe ózderine laıyq eńbekpen qamtamasyz etip, qoǵammen aralasýy­na yqpal etýge ekpin túsirgenin de Prezıdenttiń usynysy, ári tapsyrmasy dep qabyldaǵanymyz jón.

Mine, osynyń bári ár adamnyń, qoǵamnyń, resmı úkimettik oryndar qyzmetkerleriniń sanasyn ózgertýi tıis. Iаǵnı, Prezıdent sana, dúnıetanym baǵytyndaǵy ejelden qatyp-semip qalǵan kózqarasty túbirimen ózgertýge shaqyryp otyr. Bul – jańa kózqaras, mundaı kózqaras kópshilik qoldaýyna ıe bolary da sózsiz.

Jalpy, ár adamnyń densaýlyǵyn saqtaý jaýapkershiligi týraly Prezı­dent únemi aıtyp, eskerip keledi. Osy Joldaýda bul máselege de jańa sıpat berip, endi talap jaǵyna ekpin qosty. Dárigerlik kómek, aýrýhanalar, basqa da medısınalyq qyzmet qa­jettigin aıta kelip, ár adamnyń óz densaýlyǵyna memleket turǵysynan qaraýǵa keńes berdi. Qoǵamda salamatty ómir saltyn qalyptastyrý arqyly azamattardyń densaýlyq sapasyn jańa satyǵa, jańa sapaǵa kóterý qajettiligine zor mán berdi. Memleketimizdiń azamattarynyń orta jasyn 80 jasqa jetkizý kózdeletinine toqtaldy. Árıne, bul dúnıe júzi elderindegi qazirgi zamandaǵy joǵary kórsetkish. Alaıda, buǵan múmkindik bar. Elimizdiń órkendeýi arqyly eldiń turmys áleýeti jyldan-jylǵa jaqsaryp keledi. Barlyq jasalyp jatqan sharalar aldymen adam ıgiligi úshin ekendigi de belgili. Dárigerlik kómek múmkindigi de jańa sapaǵa ıe bolýda. Balalar, jastar baratyn sport keshenderi de aıasyn keńeıte túsýde, bul baǵytqa bolashaqta da zor mán beriletin bolady. Sondyqtan, ásirese, jastardyń mektep jasyndaǵy oqýshylardyń jappaı sportpen únemi, júıeli túrde shuǵyldanýy ulttyń densaýlyǵyn, múmkindigin arttyra túsetinine senim mol. Dál osy talap ta memlekettik qyzmetkerlerdiń, basqa qoǵamdyq qozǵalys belsendileriniń atalmysh problemaǵa jańa kózqaraspen, ıaǵnı, sana ózgerisimen kirisýine jol ashady.

Joldaýdyń árbir tııanaqtalǵan oıy, usynysy, tapsyrmasy, tujyrym­damasy jeke-jeke maqalaǵa, saraptap-taldaýǵa júk ekenine eshkimniń kúmáni bola qoımas. Sondyqtan, olar­dyń bárin jumanyń túninde qaǵazǵa túse qalǵan bir maqalada qamtý múm­kin bolmaǵanmen, keıbir qoǵam suranysynyń aldyńǵy shebine búgin shyǵyp turǵan jaǵdaılarǵa toqtala ketpesek bolmas.

Meniń paıymdaýymsha, sondaı máselelerdiń biregeıi – orta jáne shaǵyn kásipkerlik­tiń ornyǵýy, qoǵamǵa qyzmet etýi. Elbasy bul máselege aıryqsha mán berip, Úkimetke, quqyq qorǵaý organdaryna, Ulttyq Bankke naqty tapsyrma berdi. Elimizde 2,4 mıllıonǵa jýyq adam osy orta jáne shaǵyn bıznespen kúneltetinin de, osy sala ónimderin taıaý jyldarda jalpy ónimniń 50 paıyz­ǵa jetkizý qajettigin de aıtty. Ásirese, búkil halyqtyń júregine jetkeni – Nursultan Ábishulynyń shaǵyn jáne orta bıznesti «otbasylyq dástúrge» aınaldyrý qajettiligi. Bul – bizdiń halqymyz úshin tyń oı, jańa usynys, jańa serpilis, jańa maqsat, Úkimetimiz, bankter, quqyq qorǵaý organdary úshin – jańa mindet. Ásirese, quqyq qorǵaý, jergilikti ákimshilikter sanalaryna sińip, jaıylyp, tereń boılap, ýlap ketken bıýrokrattyq, ústemshildik minez-qulyqtarynan arylyp, tazaryp, Elbasynyń sózine aıryqsha jaýapkershilikpen qarap, túsinip, iskerlikke kómektesýge jumys istep, osy máselege týra Elbasynyń kózimen qaraýǵa tyrysqandary jón bolar edi. Sonda ózderi de serpilip, ishteı tazaryp, Elbasynyń tapsyrmasyna kedergi bolmaı, kerisinshe, shynaıy qoldaýshy bolar edi. Aýanymyz da bulttaı torlaǵan jemqorlyqtan seıilip, qoǵamnyń tynysy keńip, kásipkerliktiń tusaýly, shiderli aıaq­tary kósilip, kóp eldiń turmys-áleýeti jaqsaryp qalar edi.

Bıznesti teksergishter men olarǵa synyqtan syltaý taýyp soqtyqqysh ákimshilik qyzmetkerleri orta jáne shaǵyn bıznes arqyly elde jumys­syzdyqqa jol bermeıtinin, sondaı-aq olardyń áli eshqandaı alpaýyt, olıgarh emestigin, aldymen kún kórisin qamtamasyz etip júrgenderin eskere, túsine almaı júrgenderine tań qalmasqa bolmaıdy. Mine, bul da bizdiń memlekettik qyzmetkerlerdiń sanasynyń jetimsizdigi, memleketshil sananyń ornyqpaǵandyǵy. Osydan aıyǵý, arylý qajet. Sonda olardyń da, qoǵamnyń da deni saý bolmaq.

Jańa Joldaýdyń bel omyrtqasy – joǵaryda aıtylǵan bilim, ǵylym ekonomıka, tehnologııa, bıznes, kúndelikti turmys kórsetkishteriniń báriniń saıa­tyn eń úlken arnasy – Nursultan Nazarbaevtyń «Máńgilik El» ıdeıasy. Elbasy bul oıyn tuńǵysh ret resmı túrde el aldynda «Qazaqstan-2050» Strategııasynda jarııalasa da, ony uzaq jyldar oı-sanasynda tolǵatyp, júreginde terbetip kelgeni elge málim. Oǵan dálel Nursultan Ábishulynyń Elbasylyq memlekettik qaıratkerligi, memleket basyndaǵy qyzmeti ústinde jarııa etken shyǵarmashylyq eńbekteri, dúnıejúzilik buqaralyq aqparat quraldaryna bergen suhbattary.

Elbasynyń Jylqy jylyndaǵy Joldaýy «Qazaqstan-2050» Strategııa­synyń ári jalǵasy, ári sol armanǵa jetý beıbit joryǵynyń bir arnasy. Qoıylǵan mindet, aıtylǵan maqsatty jınaqtap túıindeı kele Nursultan Ábishulynyń: «Qazaqtyń Máńgilik Ǵumyry urpaqtyń Máńgilik Bolashaǵyn baıandy etýge arnalady.

Endigi urpaq – Máńgilik Qazaqtyń Perzenti. Endeshe, Qazaq Eliniń Ulttyq Ideıasy – Máńgilik El!

Men Máńgilik El uǵymyn ultymyz­dyń uly baǵdary – «Qazaqstan-2050» Strategııasynyń túp qazyǵy etip aldym» degen urandy sózderi qany bar, jany bar, sanasy bar ár qazaqtyń, ár qazaqstandyqtyń júregine jeter dep oılaıtyn, jylqy jylǵy aqjoltaı Joldaý jurtshylyqty jappaı jiger­lendiredi, sypyra silkindiredi dep senetin men de bir qazaqpyn.  

Elimizdiń máńgiligi úshin bas tige alýy­myz, bás tige bilýimiz árkimge de zor abyroı bolsa kerek.

Jylqymen jany jarasqan qazaqtyń tulpary, Alashtyń arǵymaǵy  jal-quıryǵy jelkildep álemdik báıgede oza shaýyp júrgeı.

Qýanysh SULTANOV,

Parlament Májilisiniń depýtaty,

«Nur Otan» partııasy Saıası Keńesiniń bıýro múshesi.