Esikti buzyp, terezeni syndyryp kiretin urlyqtyń dáýiri ótip barady. Urlyqtyń ózi zamanǵa jyldam beıimdelýde. Qazir onlaın operasııa kómegimen-aq shottaǵy aqshany sypyryp kete salady. Bul oraıda kıberqaýipsizdik, ásirese bank sektorynda erekshe mańyzdy.
Kıbershabýyldardy taldaý jáne zertteý ortalyǵy qazaqstandyq bankterdiń veb-qaýipsizdigine saraptama jasap, qaısysynyń kıberqalqany meılinshe myqty ekenin saralap kóripti. Ortalyq 25 banktiń qaýipsizdigin teksergen. Bul úshin qarjy ınstıtýty veb-resýrsynyń baǵdarlamalyq qamtamasyz etý jumysynyń jyldamdyǵy; domen repýtasııasy; kontenttiń qaýipsizdigi men derekterdiń berilýi; trafıkti shıfrleý men aqparattyń tarap ketýi; qaýipsizdik baptaýy; standarttarǵa sáıkes bolýy sııaqty talaptar negizge alynǵan. Taldaý jasandy ıntellekt algorıtmine negizdelgen WebTotem AI júıesin qoldaný arqyly júzege asyryldy.
Zertteýge zer salsaq, bankterdiń kıberqaýipsizdik deńgeıi 2020 jylmen salystyrǵanda 19,6 paıyzǵa ósken. Teris úrdister baıqalmaıdy. Zertteý nátıjesi boıynsha bankter 0-den 100-ge deıingi shkalamen baǵalanǵan. Bul rette eń joǵary kórsetkishke «Alfa Bank», Bank RBK, City Bank, Halyk Bank jáne Freedom finance Bank ıe bolsa, Capital Bank, «Zaman Bank» jáne «Pákistan ulttyq banki» tómengi shkalamen baǵalanǵan. Tolyqqandy nátıje tómendegi kestede:
URL
2020
2021
Delta
alfabank.kz
65
85
20
bankrbk.kz
60
83
23
citibank.com
20
81
61
halykbank.kz
80
81
1
bankffin.kz
80
80
0
jysanbank.kz
55
79
24
kaspi.kz
70
78
8
hcsbk.kz
45
77
32
bcc.kz
50
75
25
kzibank.kz
55
75
20
altyn-i.kz
65
75
10
sberbank.kz
40
74
34
homecredit.kz
65
73
8
forte.kz
45
72
27
kz.icbc.com.cn
71
71
0
vtb-bank.kz
45
70
25
eubank.kz
55
70
15
alhilalbank.kz
45
69
24
nurbank.kz
50
69
19
boc.kz
30
67
37
shinhan.kz
40
67
27
atfbank.kz
65
67
2
zamanbank.kz
40
66
26
jscnbp.kz
65
66
1
capitalbank.kz
40
65
25
Bir aıta keterligi, otandyq qarjy uıymdarynyń ishinde tek «Alfa Bankte» ǵana Security.txt deńgeıi bar eken. Bul – qaýipsizdik zertteýshilerine qaýipsizdiktiń osal tustary týraly ońaı habarlaýǵa múmkindik beretin joba. Sondaı-aq 25 banktiń toǵyzy OWASP Top 10 shabýylyna ushyraǵan. Sol arqyly kıbershabýylshylar paıdalanýshylar deregin ala alady. Mundaı shabýyldarǵa qarsy turý jaǵynan «Alfa Bank», Citi Bank, «Sberbank», First Heartland Jysan Bank jáne Bank RBK-nyń bási joǵary. Alty bank óz aqparattaryn shıfrlamaıtyn bolyp shyqty. Álemdik standartqa sáıkes veb-servıster arasynda berilý kezinde derekter shıfrlanýy tıis. Bul bir jelide ornalasqan logınder men qupııa sózderdi buzylýdan saqtap turady. Eger shıfrlaný álsiz nemese múlde iske asyrylmaǵan bolsa, onda shabýyl jasaýshy klıentterdiń derekterin ońaı ıelenip, bank qarjysyn qoldy qylýy yqtımal. Derekterin shıfrlamaǵan bankter retinde Qazaqstandaǵy Qytaı banki, VTB Bank, ATF Bank, «Otbasy bank», Al Hialal ıslam banki jáne Freedom finance Bank atalady. Veb-resýrstardyń jyldam jumys isteýi boıynsha Kaspi Bank, KZI Bank, Freedom finance Bank, ATF Bank, «Pákistan ulttyq banki» kósh basynda eken. Al Qytaı banki, «Otbasy bank», «Bank SentrKredıt» jáne «Eýrazııalyq bank» jyldamdyq turǵysynan maqtana almaıdy. Ortalyq bankterdiń derekterden aıyrylyp qalý táýekelin de zerttegen. Sonda toǵyz bankten – Kaspi Bank, «Eýrazııalyq bank», «Alfa Bank», KZI Bank, Hoým Kredıt, «Zaman bank», Nurbank, Halyk Bank jáne «Otbasy bank»-tan úlken táýekel baıqalǵan.
«Baǵdarlamalyq qamtamasyz etý júıesi kóp jaǵdaıda email security arqyly jasalady. Poshtalyq trafıkterdiń 90 paıyzynda spam, fıshıng, zııandy baǵdarlamalar jáne basqa da elektrondy qaýip-qater bar. Veb-resýrstyń poshtalyq serveri durys baptalsa kez kelgen qaterge qarsy tura alady» dep jazady ortalyq.
Taldaý boıynsha, 2020 jyldyń jeltoqsanynan 2021 jyldyń maýsymyna deıingi aralyqta ekinshi deńgeıli bankterdiń veb-resýrstarynan túrli deńgeıdegi 17 osaldyq baıqalǵan. Osyǵan oraı ortalyq bankterdiń basym bóliginde aqparattyq qaýipsizdik deńgeıin álsiz dep baǵalaýǵa bolady. Degenmen kıberqaýipsizdik jyldan-jylǵa jaqsaryp keledi, sondyqtan az da bolsa ilgerileýshilik bar dep qorytady ortalyq.
Abaı AIMAǴAMBET