AITV: emdelýge yqylas bar

Sońǵy bes jylda AITV-men ómir súretin adamdardyń anyq­talýy ǵana emes, arnaıy antı­ret­r­o­vırýstyq em qabyldaıtyn jan­dardyń sany úshten birge ulǵaıdy. Búgingi tańda bul kórsetkish 73 pa­ıyzǵa jetti, pasıentterdiń 84 pa­ıyzynda vırýstyq júktemesi basylǵan. Endigi jerde IýNEIDS 90-90-90 maqsattaryna qol jetkizý kórsetkishteri osyndaı.

Osy arada toqtala ketýge týra keledi, bul dertten qulan-taza aıyqtyratyn em áli kúnge deıin tabylmasa da, antıretrovırýstyq terapııa ony juqtyrǵandardyń densaýlyǵyn bir qalypta ustaýǵa, ómirdi uzarta túsýge septigi bar.

Al vırýstyq júkteme – bul bir ml qanǵa AITV-men aýyra­tyn adamnyń qanyndaǵy vı­rýs­tyq bólshekterdiń sany. Vı­rýs­tyń mólsheri neǵurlym kóp bol­sa, onyń seriktesterine pa­ren­teraldy (qan arqyly), jynys­tyq nemese tikeleı jolmen (júk­tilik, bosaný, emizý kezinde AITV-men anadan ba­la­ǵa) berilý qaýpi soǵurlym jo­ǵa­ry bolady jáne álsiz ımmý­nı­tettiń saldary­nan paıda bola­tyn keıbir opportýnıstik aýrý­lardyń týyndaý múmkindigi joǵary, mysaly, týberkýlez, pnevmosıstik pnevmonııa nemese onkologııa.

Qazaqstandyq mamandardyń mańyzdy jetistikteriniń biri – AITV juqtyrǵan áıelderdiń deni saý balalardy dúnıege ákelýi 99,6 paıyzǵa deıin artqany.

Búginde Qazaqstan Respýblıka­synda AITV-ınfeksııasynyń epıde­mııasy shoǵyrlanǵan satyda tur. Osy aýrýdyń epıdemııa­sy bastalǵannan beri elimizde AITV-ınfeksııasyn 41 myńnan astam adam juqtyrǵany anyqtal­dy. О́tken jyldyń sáıkes kezeńi­men salystyrǵanda AITV-ınfek­sııasy­nyń jańa jaǵdaılarynyń 0,3 paıyzǵa ósýi baıqalady. Sońǵy jyldardaǵy úrdis – juqtyrý qaýpi kóbirek halyqtyń negizgi toptaryn testen ótkizý, ıaǵnı qamtý artty.

Jýyrda «Qazaqstanda AITV-nyń taralýyna qarsy is-qımyl jó­nindegi maqsattarǵa qol jet­kizý» respýblıkalyq onlaın-kon­­fe­rensııasynyń qatysý­shy­lary men sarapshylary AITV-ın­fek­sııasyn jeńýdegi jetistik­ter­di, problemalar men syn-tegeýrin­derdi talqylady. Is-sharaǵa mem­lekettik, halyqaralyq, úkimettik emes uıymdardyń otandyq jáne sheteldik sarapshylary, son­daı-aq azamattyq belsendiler qatys­ty. Mundaı respýblıkalyq forým­ǵa AITV-men ómir súretin jasós­pirimder alǵash ret qatysyp otyr. Talqy­laýdyń basty baǵyty – IýNEIDS 90-90-90 maqsattaryna qol jet­kizý jáne 95-95-95 maqsat­taryn 2025 jylǵa deıin josparlaý.

«Qol jetkizip otyrǵan jetis­tik­ter memlekettik, halyq­ara­lyq jáne úkimettik emes uıym­dar­dyń birlesken tabysty qyzmetin kórsetip otyr. Sonymen qatar COVID-19 pandemııasy aıasynda dárigerler tarapynan emdeýge beıildilikti jáne epıdemııalyq baqylaýdyń turaqtylyǵyna degen umtylystyń ózektiligin kórsetedi. Aýrýdy erte anyqtaý, sapaly dıspanserlik baqylaý, ýaqytynda bas­talǵan antıretrovırýstyq tera­pııa jáne emdelýge beıildi­lik emdelýshiniń ómiri men densaý­lyǵyn saqtaıdy, belsendi ómir saltyn júrgizýge, deni saý balalardy dúnıege ákelýge múmkindik beredi jáne AITV-nyń jynystyq jolmen berilý qaýpin birneshe ese tómendetedi», deıdi DSM Qazaq dermatologııa jáne ınfeksııalyq aýrýlar ǵylymı ortalyǵynyń dırektory Asylhan Ábishev.

Qatysýshylar eldegi turaqty úrdis AITV-ǵa testilenýshiler sa­ny­­nyń óskeni ekendigin atap ótti. Bú­­gin­de bul qazaqstandyqtardyń 13 pa­­­ıy­zynan astamyn quraıdy. JITS-tyń barlyq óńirlik orta­lyq­ta­ryn­­da baılanysqa deıingi profı­lak­­tı­kany engizý sońǵy aılardyń ın­­no­­vasııasy deýge bolady. Bul AITV-nyń aldyn alý maqsatynda DDU usynymy boıynsha álemde tabys­ty túrde qoldanylyp keledi. Baı­lanysqa deıingi profılaktıka tek AО́A-men ǵana emes, teris nátı­jesi jáne AО́A-men jynystyq qa­ty­­n­as­­tary bar adamdarǵa da ARV-pre­parat­taryn alýǵa múmkindik bermek.

ALMATY