Mektepti bitirip, joǵary oqý ornyna joldama alǵan árbir túlek tórt jyl aıaqtalǵan soń oqyǵan mamandyǵy boıynsha ońtaıly jumys taba alamyn ba dep oılanatyny anyq. Taram-taram joldardan tańdaǵan mamandyǵyńa qaraı qyzyǵyp isteıtin qyzmet tabyla qalsa jaqsy ǵoı. Áıtpese joǵary bilimi bar jastardyń da jumys tappaı júrgenderi qanshama. Qaladan tájirıbe jınaqtap, aýylǵa barǵan azamattar da bar.
Olardy kúshtep aparý zańǵa da, zamanǵa da qarsy shyqqandyq shyǵar. Burynǵydaı qııalyńa qaramaı qınap aparatyn úkimet joq. Taldaý da, tańdaý da óz erkińde. Jany qalǵan, jumys tabylyp, jubaıy qarsy bolmaǵasyn Jansaıa Sársenbaeva da osy baǵdarlama arqyly Pavlodar oblysyna qaraı bet alǵan.
«Eki jyl Astana qalasyndaǵy Eýrazııa Ulttyq ýnıversıtetiniń Qazaq tili men ádebıeti mamandyǵy boıynsha magıstratýrany bitirip, qolyma dıplomymdy alyp, «Dıplommen – aýylǵa» baǵdarlamasy boıynsha Pavlodar oblysy, Pavlodar aýdanynyń Lýgansk aýylyndaǵy Lýgansk jalpy orta bilim berý mektebine keldim. Mektep dırektory birden qushaq jaıa qarsy aldy. Dırektordyń oqý-tárbıe isi jónindegi orynbasary laýazymyna taǵaıyndady, sondaı-aq óz mamandyǵym boıynsha qazaq tili men ádebıeti páninen 8-synyp oqýshylaryna sabaq berip kelemin. «Dıplommen – aýylǵa» baǵdarlamasy jastardy yntalandyrý maqsatynda memleket tarapynan kóterme aqy men baspana alýǵa jeńildetilgen nesıe usynady», deıdi J.Sársenbaeva.
Sonymen qatar ol memlekettik qoldaý qarjylaı ǵana emes, rýhanı turǵydan demeý berýshilerdiń de baryn tilge tıek etti.
«Menimen birge osy jyly mektebimizge tórt jas maman jumysqa ornalasty. Bárimiz de memleket tarapynan berilip jatqan kóterme aqyny bir aı ishinde aldyq. Aı saıyn aýdan ákimi jas mamandardy jınap, jaǵdaılaryn bilip otyrady. Aýylda jas mamandarǵa arnalǵan jataqhana bar. Jataqhanada barlyq jaǵdaı jasalǵan. Mekteptiń kásipodaq bóliminiń tóraıymy Saltanat Orazbaıqyzy men bastaýysh synyp ádistemelik birlestiginiń jetekshisi Aınur Temirjanqyzy árdaıym biz sııaqty jas mamandarǵa qoldaý kórsetip, bilmegen tustarymyzdy aıtyp, kórsetip otyrady. Elbasy N.Nazarbaev óz sózinde: «Qazir jumysty qaladan emes, aýyldan izdeý kerek. О́ıtkeni eldi daǵdarys kezinde asyraıtyn – aýyl. Al aýylda jumys bolý úshin, ol qalany asyraı alý úshin jeke sharýalardy, aýyl turǵyndaryn, shaǵyn sharýa qojalyqtaryn qaıta qaýymdastyryp, biriktirý qajet», degen edi. Rasynda da, ózderine qajetti bilimdi ıgergen búgingi jastar ony aýyldyń kórkeıýi úshin qoldansa, elimizdiń bolashaǵy jarqyn, al jastarymyzdyń eńbegi esh ketpes edi degen úmittemiz», deıdi bizdiń keıipker.
Jobaǵa jaýapty Ulttyq ekonomıka mınıstrligi ókilderine habarlasqanymyzda, 2021 jyly 4,5 myń mamanǵa turǵyn úı satyp alýǵa bıýdjettik kredıt berýge 20 mlrd teńge josparlanǵanyn jetkizdi.
Vedomstvo bergen málimetke súıensek, «Dıplommen – aýylǵa» jobasynyń aıasynda 100 AEK (291 700 teńge) birjolǵy kóterme járdemaqy jáne turǵyn úı satyp alý úshin 1 500 AEK-ten (4 375 500 teńge) aspaıtyn somada bıýdjettik kredıt túrinde áleýmettik qoldaý sharalary kózdeledi. 2021 jyldyń 1 tamyzyndaǵy jaǵdaı boıynsha 2,6 myń mamanǵa 11,3 mlrd teńge somasynda bıýdjettik kredıt berildi. 2020 jyldyń shildesinde áleýmettik qoldaý sharalaryn alý úshin jobaǵa qatysýshylar tizimine aýyl, kent, aýyldyq okrýg ákimderi apparattarynyń memlekettik qyzmetshileri qosyldy. Áleýmettik qoldaý sharalary kóbinese aýyldyq okrýgter ákimderi apparattarynyń bas jáne jetekshi mamandaryna baǵdarlanǵan.
Elbasynyń 2007 jylǵy 5 naýryzdaǵy tapsyrmasyna sáıkes Jobany iske asyrý aýyldyq eldi mekenderge jumys isteý jáne turý úshin kelgen áleýmettik sala mamandaryn qoldaýǵa baǵyttalǵan. Áleýmettik saladaǵy bilikti mamandardyń tapshylyǵy jáne aýyldyq jerlerde kórsetiletin bilim berý, medısınalyq jáne ózge de áleýmettik qyzmetter sapasynyń qanaǵattanǵysyz bolýy atalǵan tapsyrmaǵa negiz boldy. 2021-2023 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjetti qalyptastyrý sheńberinde turǵyn úıge bıýdjettik kredıt túrinde áleýmettik qoldaý sharalaryn usynýǵa jyl saıyn 20 mlrd teńge josparlanǵan. Bul rette óńirlerdiń qajettiligi shamamen 27 mlrd teńgeni quraıdy. О́tken jyldan bastap jobaǵa aýyldyq (kenttik) okrýg ákimdikteriniń apparattarynda jumys isteıtin memlekettik qyzmetshiler engizildi, bul tıisinshe memlekettik bıýdjettiń shyǵys bóligin ulǵaıtady.
Aýdandyq mańyzy bar keıbir qalalardyń halyq sany, ekonomıka qurylymy boıynsha aýyldyq eldi mekenderden erekshelenbeıtinin eskere otyryp, olardyń mártebesin ózgertý qajettiligi týyndaıdy. Respýblıka kóleminde halyq sany boıynsha óz mártebesine sáıkes kelmeıtin 13 qala bar (Aqmola – 3, Aqtóbe – 2, Shyǵys Qazaqstan – 2, Qaraǵandy – 1, Qyzylorda – 1, Mańǵystaý – 1, Soltústik Qazaqstan – 3). Sonymen qatar Prezıdent Q.Toqaevtyń 2020 jylǵy 1 qyrkúıektegi Joldaýyndaǵy tapsyrmalardy iske asyrý baǵytynda Úkimet aýyldyq aýmaqtar men shaǵyn qalalar boıynsha ulttyq jobany pysyqtaýda. Ulttyq jobada áleýmettik jáne ınjenerlik ınfraqurylymdy keshendi jańǵyrtý, shaǵyn kredıt berýdi qosa alǵanda, kásipkerlikti memlekettik qoldaý, qala quraýshy kásiporyndardy qoldaý, shaǵyn qalalardaǵy turǵyn úı qurylysy, nátıjeli jumyspen qamtýdy qoldaý jáne shaǵyn qalalarǵa qonys aýdarýǵa járdemdesý jáne basqa da is-sharalar kózdeledi. Kórsetilgen sharalar ekonomıkanyń jańa sektorlaryn damytýǵa, shaǵyn qalalardan halyqtyń kóshi-qon aǵynyn azaıtýǵa, shaǵyn qalalar halqynyń ómir súrý sapasy men ál-aýqaty deńgeıiniń ósýine yqpal etedi. Sondaı-aq atalǵan keshendi sharalar osy eldi mekenderdiń kadrlyq áleýetin kúsheıtýge de múmkindik beredi. Joǵaryda baıandalǵannyń negizinde aýdandyq mańyzy bar qalalarǵa jumys isteý jáne turý úshin keletin mamandarǵa áleýmettik qoldaý sharalaryn usyný máselesi Ulttyq jobany pysyqtaý barysynda qaralady.
Bilimdi túlek bilikti mamanǵa aınalary haq. Osy rette oqýyn aıaqtap qalada qalyp qoımaı, aýyldyń ahýalyn arttyrýǵa atsalysamyn dep attanǵan árbir jastyń qoltyǵynan demep, qoldaý kórsetý jergilikti basshylardyń nazarynda bolýǵa tıis. Sonda ǵana maman tapshylyǵy sııaqty mańyzdy másele sheshileri sózsiz.