Qasıetti Jer-Anany jaratqan, kúmbezdeı kók Aspandy shegesiz ornatqan qudireti kúshti, meıirim-shapaǵaty mol Alla taǵalanyń qazaq halqyna syılaǵan jannan tátti, qannan qymbat baqyty – ata-babalarymyz ǵasyrlar boıy ańsaǵan Táýelsizdik! Álemdegi bes myńnan astam ult pen ulystyń toqsan ekisi ǵana táýelsiz bolyp, memlekettik deńgeıge jetti.
Eshqashan asyqqan emespin,Eshqashan keshikken emespin.Iýlıı Sezar
Sonyń biri de biregeıi Qazaqstannyń Táýelsizdigine otyz jyl. Otyzynda orda buzyp, álemdik qaýymdastyqtan óz ornyn oıyp turyp alǵan Qazaqstannyń búgini bekem, keleshegi kemel. Kemel elimizdiń kemeńger basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń halyqqa Joldaýyn oqyǵanda oıǵa Shákárimniń «Bul án burynǵy ánnen ózgerek» degen sózi oraldy. Joldaýdyń «Halyq birligi jáne júıeli reformalar – el órkendeýiniń berik negizi» degen aty da qorǵasyn quıylyp, alshy túser saqadaı kókeıge qona ketti. Bul dáýirdiń júrek soǵysyn tap basyp aıtylǵan aıshyqty, ajarly sóz.
Joldaýdyń atyna zaty saı ekendigi ár bólim, ár taraýdan ǵana emes, ár sóılemnen aınadaǵydaı aıqyn kórinip tur. «Strategııalyq maqsatymyz – Ortalyq Azııadaǵy kóshbasshylyq rólimizdi kúsheıtý jáne álemdik ekonomıkadaǵy ornymyzdy nyǵaıtý» ekendigin qadap aıtqan Prezıdent ómirdiń ózekti máselelerine keńinen toqtalǵan. О́mirdegi ótkir máseleniń biri – densaýlyq. Aýrýǵa dári – shıpa. Osyǵan oraı Memleket basshysy: «Farmasevtıka ónerkásibine erekshe kóńil bólý qajet. Vırýspen kúres kezinde dál osy sala elimizdiń básekege qabileti men qaýipsizdigi úshin mańyzdy ekenine kózimiz jetti. Sondyqtan medısına ónimderin Zerthanalyq jáne tehnıkalyq synaqtan ótkizetin ortalyq qurýymyz kerek. Jahandyq farmasevtıkalyq korporasııalarmen yntymaqtastyqty jandandyrǵan jón. Investorlardy tartyp, ozyq tehnologııany jáne osy saladaǵy jańa zertteý jumystaryn ıgerýdi qolǵa alý kerek. Otandyq taýar óndirýshilermen jasalatyn offteık kelisimsharttarynyń kólemin arttyryp, ónim túrin kóbeıtý qajet. Bizdegi dári-dármek pen medısınalyq qural-jabdyqtyń 17 paıyzy ǵana – otandyq ónim. 2025 jyly ony 50 paıyzǵa jetkizý qajet» deıdi. Iá, durys deısiz ishteı qostap.
Osy farmasevtıkańyz da ǵylymsyz damymaıdy. Jalpy, qaı salada bolmasyn ǵylymsyz alǵa basý joq. Sodanda Prezıdentimizdiń: «Ǵylymdy damytý – bizdiń asa mańyzdy basymdyǵymyz. Bul saladaǵy túıtkilderdiń sheshimin tabý úshin jyldyń sońyna deıin zańnamaǵa ózgerister engizý qajet. Eń aldymen, jetekshi ǵalymdarymyzǵa turaqty jáne óz eńbegine laıyqty jalaqy tóleý máselesin sheshý kerek. Muny ǵylymǵa bólinetin bazalyq qarajat esebinen qamtamasyz etken jón» degen sózi de kóptiń kókeıindegi oıymen ádemi úndesip, ásem úılesip tur.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń halyqqa Joldaýyndaǵy bastamalary da kóptiń kóńilinen shyqty. «Birinshi bastamadaǵy: «Eń tómengi jalaqy deńgeıin qaıta qaraıtyn kez keldi dep sanaımyn. Bul – bir jaǵynan asa mańyzdy makroındıkator bolsa, ekinshi jaǵynan – árkimge túsinikti kórsetkish. Bizde eń tómengi jalaqy mólsheri 2018 jyldan beri ósken joq. Koronavırýsqa baılanysty álemdik daǵdarys turǵyndardyń tabysyna keri áser etti. Onyń ústine Qazaqstan eń tómengi jalaqy deńgeıi boıynsha TMD-nyń birqatar elinen artta qalyp qoıdy. Sondyqtan 2022 jylǵy 1 qańtardan bastap eń tómengi jalaqyny qazirgi 42,5 myń teńgeden 60 myń teńgege deıin kóterý týraly sheshim qabyldadym. Bul shara bir mıllıonnan astam adamǵa tikeleı, al búkil eńbekkerlerge janama áser etedi» degen sózderdi qazaqstandyqtardyń qýana qabyldary haq.
«2020 jyldan bastap 600 myńnan astam pedagog pen dárigerdiń, áleýmettik sala qyzmetkeriniń jalaqysy ósti. Biraq bıýdjetten qarjylanatyn ózge sala azamattary budan tys qaldy. Bular – mádenıet qyzmetkerleri, muraǵatshylar, kitaphanashylar, tehnıkalyq qyzmetkerler, qoryqshylar, kólik júrgizýshiler jáne basqalar. Sondyqtan 2022 jyldan 2025 jylǵa deıin memleket osy sanattaǵy azamattyq qyzmetkerlerdiń jalaqysyn jyl saıyn orta eseppen 20 paıyzǵa ósiretin bolady. Tutastaı alǵanda, taǵy 600 myń otandasymyz bul bastamanyń ıgiligin kóredi» degen «Tórtinshi» bastama da el múddesi, halyq qamyn oılaýdyń jarqyn bir kórinisi.
Bas ýaıym – baspana bolǵan halyqqa «Besinshi bastamadaǵy» «Biryńǵaı turǵyn úı baǵdarlamasy ázirlenetin bolady» degen jaqsy lepes – jarym yrys.
Memleket basshysynyń zııaly qaýymǵa qarata aıtylǵan: «Halqymyz úshin zııaly qaýymnyń orny qashanda erekshe. Ult taǵdyry synǵa túsken sátte kózi ashyq azamattar árdaıym kósh bastaǵan. Adasqanǵa jón siltep, jastarǵa baǵyt-baǵdar bergen. El aǵalary biraýyz sózben tentegin tyıyp, tektisin tórge ozdyrǵan. Biz qanymyzǵa sińgen osy qasıetten aıyrylmaýymyz kerek. Qazir – ǵalamtor dáýiri. Ondaǵy beıbereket aqparat tasqyny urpaqtyń sanasyn ýlap jatyr. Bir sáttik tanym kókseıtin tamyrsyz ıdeıalar jappaı beleń alýda. Bul – asa qaterli úrdis. Dál osy kezeńde ult zııalylarynyń ustanymy jáne belsendiligi aıryqsha mańyzdy. Zııalylardyń eńbegi marapatymen emes, salıqaly sózimen jáne naqty isimen baǵalanady. Basty mindet – jalpy adamzatqa ortaq qasterli qundylyqtardy jastardyń boıyna sińirý. Otanshyldyq, bilimge qushtarlyq pen eńbekqorlyq, birlik pen jaýapkershilik sııaqty qasıetter dáriptelýi kerek. Sondyqtan zııaly qaýymdy el bolashaǵyna áser etetin árbir máseleden shet qalmaýǵa shaqyramyn» degen sózi zııaly qaýymǵa, onyń kóshbasshysy qalamgerlerge artylǵan aýyr ári abyroıly mindet.
Memleket basshysynyń halyqqa Joldaýynda aıtylǵan ordaly oılar bizdi oılandyrýy, oılandyryp qana qoımaı, aldaǵy aıqyn maqsatymyzǵa jetý úshin aıanbaı eńbek etýimiz qajet.
Joldaýdan túıetin eń basty oı osy!
«Myqty memleket bolý úshin ulttyń uıysa bilýi aıryqsha mańyzdy. Shyn máninde, uıymdasqan utady. «Yntymaq júrgen jerde yrys birge júredi» dep halqymyz beker aıtpaǵan. Bizdiń kúsh-qýatymyz – berekeli birlikte! Endeshe, birligimizdi bekemdep, el úshin eńbek eteıik! Qasıetti Otanymyz máńgi jasaı bersin!» dep túıindepti sózin Memleket basshysy. Osy sóz – sóz.
«Sóz qalalardy da qıratady, sóz kúndi de toqtady» depti Lev Gýmılev. «Shyn sóz – qudiretti sóz» deıdi Muhammed paıǵambar. Prezıdent Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń Parlament tórinde aıtylǵan sózi – ulyq sóz, ulaǵatty oı! Aman bolaıyq!
Sábıt Dosanov,
jazýshy, memlekettik syılyqtyń laýreaty
Almaty