Elimizde árbir tórtinshi jol-kólik oqıǵasy kámeletke tolmaǵan jetkinshekterdiń qatysýymen bolyp jatyr. О́kinishke qaraı, jyl basynan beri respýblıka joldarynda tirkelgen jol-kólik oqıǵalary saldarynan 90 bala qaıtys bolyp, 1800-den astam jetkinshek túrli jaraqattarymen aýrýhanaǵa jetkizilgen.
Joldaǵy balalar qaýipsizdigi – jańa oqý jyly bastala salysymen ózekti bola túsetin mańyzdy máseleniń biri. Bıyl onlaın júıeden dástúrli formatqa kóshken oqý maýsymy qarsańynda el kóleminde «Abaılańyz, balalar!» jedel-aldyn alý is-sharasy júrgizildi. IIM-niń muryndyq bolýymen qolǵa alynǵan aýqymdy operasııanyń taıaýda birinshi kezeńi qorytyndylandy. Is-shara kezinde balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý aıasynda aýqymdy jumystar atqaryldy. Sonyń ishinde, jolǵa jaqyn ornalasqan bilim berý oshaqtaryna 4 myńnan astam tekserý júrgizilgen. Máselen, osyndaı tekserý is-sharalary kezinde elimizdegi eń iri megapolıs – Almaty qalasyndaǵy 120 mekteptiń aınalasynda jasandy jol kedergileriniń joq ekeni anyqtalǵan. IIM Ákimshilik polısııa komıteti tóraǵasynyń orynbasary Jandos Muratálıev málimdeýinshe, tekserý jumystary kezinde anyqtalǵan kemshilikterdi joıý úshin ýákiletti mekemelerge 2 myńǵa jýyq nusqama berilgen. «Bilim berý mekemeleriniń janyndaǵy 2 myńǵa jýyq jol belgisi jańartylyp, myńǵa jýyq jaıaý júrginshiler ótkeli qaıta jabdyqtaldy. Sonymen qatar 20 myń metr jaıaý júrginshiler joldary salynyp, 26 myń metr jol jaryqtandyryldy», deıdi komıtet ókili.
Balalardyń qatysýymen bolatyn jol-kólik apaty ótken jylmen salystyrǵanda 33 paıyzǵa ulǵaıǵanyn málimdegen IIM ókili qaraly sannyń ulǵaıýyna pandemııanyń da teris yqpaly tıgenin jasyrmady.
«Pandemııa kezinde oqýshylardyń kópshiligi qashyqtan oqý formatyna kóshirilgeni belgili. Osyndaı oqshaýlaý ýaqytynda jetkinshekter men jasóspirimder arasynda túsindirý jumystaryn júrgizý azaıyp ketti», dedi bul jaıynda J.Muratálıev. Jetkinshekter jaraqat alatyn jol apattarynyń basty sebepteriniń taǵy biri – jaıaý júrginshiler júretin jerden, jol qıylystarynan ótken kezde qarapaıym erejeni saqtamaý. Qoǵamdyq kólikti toqtatamyn dep, jolǵa júgirip shyǵatyn jasóspirimder de apatqa jıi ushyraıdy.
«О́kinishke qaraı, ata-analardyń kóbi balalardy tasymaldaý erejelerine júrdim-bardym qaraıdy. Áli de kólikterine balalarǵa arnalǵan arnaıy kreslolardy ornatýdy artyq shyǵyn sanaıtyndar bar. Al shyndap kelgende, mundaı qaýipsizdik qurylǵylary – avtokreslo, býster, adapterlerdi qoldanýdyń tıimdiligi joǵary. Máselen, 60 shaqyrym jyldamdyqpen kele jatqan avtokólik apatqa ushyraǵan jaǵdaıda onyń ishinde eshbir qaýipsizdik qurylǵysyz otyrǵan balanyń jaraqattanýy 30 paıyzǵa arta túsedi. Qatty soqqynyń saldarynan ómir boıyna múgedek bolyp qalǵan jetkinshekter de az emes. Sol sebepti ata-analarǵa balalaryńyz úshin qaýipsizdik máselesine nemquraıdy qaramańyz dep eskertkimiz keledi», degen polısııa qyzmetkeri balalardyń joldaǵy qaýipsizdigin qamtamasyz etý máselesi qashanda ózekti bolyp qala beretinin aıtty.
Jyl saıyn ótkiziletin «Abaılańyz, balalar!» respýblıkalyq is-sharasy bıyl eki: 23-31 tamyz aralyǵynda daıyndyq jáne 1-10 qyrkúıek aralyǵynda negizgi kezeńde ótkizildi. Birinshi kezeńde mektep, balabaqsha, oqý ortalyqtary mańyndaǵy jaıaý júrginshiler ótkelderi men kóshelerdiń sapasy, jol júrisin uıymdastyratyn tehnıkalyq quraldardyń jetkiliktiligi tekserilgen. Tekserý jumystary nátıjesinde 18 myńnan astam jol júrý qaǵıdasyn buzý deregi anyqtalyp otyr. Onyń ishinde eń kóbi – 12 myńy joldy belgilenbegen tustan qıyp ótýge qatysty bolsa, 2 myńǵa jýyq hattama jaıaý júrginshiler jolaǵynan ótý erejesin óreskel buzǵandardyń ústinen toltyrylǵan.