Eńbek naryǵyna arnalǵan ulttyq baıandama

Qazirgi ýaqytta álem áleý­met­tik, tehnologııalyq, ekon­o­mıkalyq jáne saıası sıpattaǵy ja­handyq trendterdiń áserinen tez ózgerýde, al COVID-19 pan­­demııasy ekonomıkalyq óz­ge­­risterdi tezdetti. Eńbek na­­­ryǵy da bolyp jatqan ózge­ris­terge beıimdelýde: jumys­tyń, kásiptiń jańa formattary paıda bolýda, eńbek re­sýrs­tarynyń daǵdylaryna qoıy­la­tyn talaptar kúsheıýde. Bul ózgeristerdiń mańyzdylyǵy olar­­dyń ózderinde emes, eńbek na­ry­ǵynyń barlyq qaty­sý­shy­lary – jumys berýshiler, azamattar, Úkimet úshin saldarlarynda jatyr.

«Tıimdi sharalar men strategııalardy ázirleý úshin qazir­gi ult­tyq syn-qaterlerdi, ja­­handyq trendterdi jáne olar­­dyń ekonomıkaǵa, eńbek nary­ǵyna jáne azamattardyń ózde­rine qalaı áser etetinin túsingen mańyzdy. Sondyqtan osy má­se­le­lerdiń barlyǵyn jan-jaq­ty zerdeleý qajet. Osy maq­sat­ta biz Qazaqstannyń eńbek naryǵy týraly alǵashqy ulttyq baıandamany daıyndadyq, onda onyń qazirgi jaı-kúıi jáne qazirgi ja­ǵ­daıdaǵy damý perspektıvalary týraly ózekti aqparat jı­naqtalǵan», dedi ERDO pre­zı­denti Dáýlet Arǵyndyqov.

Baıandama alty taraýdan tu­rady, olardyń árqaısysy eńbek naryǵyna qatysty bel­gi­li bir taqyrypqa arnalǵan. Taldaý nátıjeleri boıynsha ulttyq eńbek naryǵyna qan­daı da bir túrde áser etetin ja­han­­dyq trendter anyqtaldy. My­saly, Qazaqstanda jumys oryndarynyń jartysynan kóbi (52%) avtomattandyrýdyń joǵary nemese eleýli táýekeline ushyraıdy, bul EYDU boıynsha ortasha kórsetkishten (47%) birshama joǵary.

Bul kóptegen qazaqs­tan­dyq­­tardyń qaıta mamandanýǵa ne­mese suranysqa ıe jańa daǵ­dy­lardy, birinshi kezekte, sıfrly, kognıtıvtik jáne áleýmettik-minez-qulyq daǵ­dy­laryn ıgerýge májbúr bola­ty­nyn bildiredi. Sondyqtan búgingi tańda adamı kapıtaldy damytýdy erte balalyq shaqtan bastap belsendi qartaıýǵa deıin ómir boıy oqytý turǵysynan qarastyrǵan jón. Bul úshin, eń aldymen, resmı, beıresmı jáne qashyqtyqtan bilim berý sıpattamalaryn biriktiretin ıkemdi jáne arzan oqytý nusqalary qajet.

Budan basqa, jumys kúshiniń qurylymy ózgerýde, onyń basym bóligin Qazaqstanda 2025 jylǵa qaraı Sıfrly sa­ýat­­tylyq pen digital ortaǵa tar­ty­­lýdyń joǵary deńgeıimen erek­she­lenetin mıllenıaldar men z býyny (63%) quraıtyn bolady. Esep jańa urpaq retinde qarastyrylady jáne olardyń qundylyqtary eńbek naryǵyn óz qajettilikterine qa­­raı ózger­te­di.

Sonymen birge, ulttyq esep qandaı da bir jolmen COVID-19 pandemııasynyń eko­no­­mıkaǵa jáne eńbek naryǵyna áser etý saldaryn baǵalaý tó­ńi­­­reginde qurylǵan. Eki on­jyl­­dyqta alǵash ret IJО́-niń ósý qarqyny teris boldy, al jumyssyzdyqtyń jappaı ósýi oryn almady, al ERDO sarapshylary bul qubylysty tolyq túsindirdi.

Baıandamanyń basty erekshe­lik­teriniń biri – Eńbek jáne ha­lyqty áleýmettik qorǵaý mı­nıs­trliginiń aqparattyq júıe­lerinen alynǵan derekterdi taldaý nátıjesinde alynǵan biregeı aqparatqa qol jetkizý. Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń 2017-2020 jyl­dar­ǵa arnalǵan «Eńbek» mem­le­kettik baǵdarlamasyn iske asyrýdyń egjeı-tegjeıli nátı­je­leri alǵash ret jarııala­nyp otyr, oǵan 2,7 mln-ǵa jýyq adam qatysty, tirkelgen ju­mys­syz­dyń «portreti», tartylatyn she­teldik jumys kúshi týraly aq­parat jáne taǵy basqalar.

«Baıandamany daıyndaý bary­­synda biz táýelsiz zert­teý­shi­ler retinde sóz sóıledik. Biz tujyrymdarymyz ben gı­po­­tezalarymyzdy tek tekse­ril­gen aqparat, resmı jáne ve­domstvolyq statıstıka, ha­lyq­aralyq tanylǵan jarııa­la­­nymdar negizinde qalyp­tas­­tyrdyq. Sondyqtan biz eń­­bek naryǵyndaǵy barlyq syn-qaterlerge nazar aýdaryp, tıimdi sheshimderdi birlesip ta­bý úshin olar týraly ashyq jazamyz. Mysaly, bizdiń tal­daýymyzdyń nátıjeleri jer­gi­likti eńbek naryǵy bilim berý bi­liktilikterin tıisinshe ma­ra­­pattamaıtynyn k­órsetti. Dáriger men avtokólik júr­gi­zý­shisiniń ortasha taby­syn­daǵy aıyrmashylyq Qazaqstanda 31% quraıdy, al Germanııada – 172%, Brazılııada – 174%, AQSh-ta – 261%», dedi baıan­da­ma avtorlarynyń biri, ERDO basqarýshy dırektory Aleksandra Molchanovskaıa.

Baıandama úshin aqparat kózderi – Ulttyq statıstıka bıýrosynyń materıaldary, Ulttyq esepter, qyzyqty sheteldik keıster, Dúnıejúzilik bank, Halyqaralyq eńbek uıy­my, EYDU, Big 3 jáne Big 4 kompanııalary sııaqty birqatar halyqaralyq uıymdardyń ja­rııa­­lanymdary. Belgili bir má­se­le boıynsha ártúrli pikir­ler men kózqarastardy kórsetý úshin túrli salalardaǵy 20-dan astam halyqaralyq jáne ulttyq sarapshylardyń pikirleri jı­naq­taldy.

«Biz aqparattyń kóptigi dá­ýi­rinde ómir súremiz, biraq kóbi­nese osyndaı úlken aqpa­rat aǵynynda dáleldengen kóz­derdi tabý, sondaı-aq bizdi qyzyq­ty­ratyn barlyq jarııalanymdardy oqýǵa ýaqyt tabý ońaı bolmaı jatady. Sondyqtan baıan­da­mada ártúrli kózderden eń ózekti jáne qyzyqty aqparatty jı­naýǵa, aǵymdaǵy jaǵdaıdy sta­tıstıkalyq kórsetkishter ne­gizinde ǵana emes, sony­men qatar saraptamalyq qory­tyn­dy­lar negizinde kórsetýge jáne bárin túsinikti, qoljetimdi túr­de usynýǵa tyrystyq. Se­be­bi eńbek naryǵyn damytý máseleleri memleket úshin ǵana emes, árbir adam úshin de mańyzdy», dep atap ótti A.Molchanovskaıa.

Eńbek naryǵy týraly ult­tyq baıandamany ózekti taqy­ryp­tar boıynsha jyl saıynǵy negizde jarııalaý josparlanýda. Aqparattyń ashyqtyǵy – memlekettik saıasat sharala­ryn iske asyrý prosesine aza­mattardyń keń aýqymyn tartý­dyń kepili.

«Bul baıandama eńbek naryǵy týraly obektıvti aqparattyń ashyq kózi jáne azamattarǵa aǵymdaǵy jaǵdaıdy, osyndaı mańyzdy taqyryp boıyn­sha trendterdi túsinýge, al mem­le­kettik organdar men sarap­tamalyq qoǵamdastyqqa jańa shy­naıylyq jaǵdaıynda eń­bek naryǵyn damytý boıyn­sha tıimdi strategııany bir­le­­sip ázirleýde materıaldardy odan ári talqylaý úshin paı­da­lanýǵa múm­kindik beredi dep úmit­te­ne­miz», dedi ERDO basshysy Dáýlet Arǵyndyqov.

«Qazaqstannyń eńbek nary­ǵy: jańa shynaıylyq jaǵ­da­ıyn­da damý» ulttyq baıandama­syn ERDO saıtynda oqýǵa bolady.