Túrkistan oblysynda kúzgi jıyn-terin aıaqtalýǵa jaqyn, al «aq altyndy» jınaý naýqanynyń qyzǵan shaǵy. Alǵash bolyp maqta terimin bastaǵan Maqtaaral, Jetisaı aýdandarynda búginde shıtti maqtanyń bir tonnasy 250 myń teńgeden qabyldanýda. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 100 myń teńgege qymbat.
О́ńirde 18 maqta óńdeý zaýytynyń 206 qabyldaý beketi jumys isteıdi. Bıyl 110 myń gektar alqapqa maqta daqyly egilgen. Egistiktiń gektarynan 25,2 sentnerden, jalpy 276,1 myń tonna shıtti maqta jınaý josparlanyp otyr. «Aq altynnyń» 90 paıyzy tehnıkanyń kómegimen jınalady. Oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń málimetine qaraǵanda, bıylǵy qýańshylyqqa qaramastan maqtaly aýdandardyń sharýalary aǵyn sýdy artyǵymen alypty. Tyńaıtqysh pen tuqymdyq shıtten tarshylyq kórmeı, jeńildetilgen baǵada beriletin janar-jaǵarmaı da jetkilikti bolǵan. Dıqandar memlekettik deńgeıde jasalǵan kelisim boıynsha kórshi О́zbekstannan keletin aǵyn sýdyń artqanyn aıtýda. Sharýalar ár gektardan orta eseppen 30 sentnerden ónim alyp, 500 myń teńgege deıin paıda tabady.
«Memleket basshylarynyń ekijaqty yntymaqtastyq týraly kelisiminiń nátıjesinde osyndaı ónim alynyp, taýar óndirýshilerdiń áleýmettik ekonomıkalyq jaǵdaıy artýda. Maqtaaral jáne Jetisaı aýdandary sýdy transshekaralyq «Dostyq» kanaly arqyly alady», deıdi aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Nurbek Badyraqov.
Aýdandarda jumys saparymen bolǵan oblys ákimi О́mirzaq Shókeev aǵyn sýdy arttyrý maqsatynda qolǵa alynǵan sý arnalaryn mehanıkalyq tazalaý jumystarymen tanysty. Oblystyq bıýdjet esebinen Jetisaı aýdanyndaǵy barlyq 241 shaqyrymdy quraıtyn 121 qashyrtqyǵa mehanıkalyq tazalaý jumystary júrgizilýde. Bul óz kezeginde sýarmaly jerlerdiń aǵyn sýmen qamtamasyz etilýin jaqsartady. Jerasty sýyn tómendetip, egistiktiń tuzdanýynyń aldyn alyp, maqta daqylynyń ónimdiligin arttyrady. Sonymen qatar sharýalardy sapaly tyńaıtqyshtarmen, tuqymmen qamtamasyz etip, ónimdilikti arttyrý maqsatynda О́zbekstan Respýblıkasynyń «Rasayana» JShS-men jumys qolǵa alyndy. Atalǵan kompanııa aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshilerine ónimdiligi joǵary «Aminosid» tyńaıtqyshtary men maqtanyń «Sultan» elıtalyq tuqymdaryn jetkizýmen aınalysady. Bul tájirıbe maqtanyń túsimdiligin 40-60 sentnerge jetkizýge bolatynyn kórsetip otyr.
Oblysta búginde 1,1 mln tonna kókónis, 1,7 mln tonna baqsha ónimderi, 290 myń tonna kartop jáne 61 myń tonna jemis-jıdek jınaldy. Jyl sońyna deıin kúzgi ónimniń jalpy kólemi 3,5 mln tonnaǵa jetkiziledi. О́ńirde ártaraptandyrý nátıjesinde mal azyqtyq daqyldardyń kólemi 2,6 myń gektarǵa artyp, 215,4 myń gektarǵa, baqsha daqyldary 8,9 myń gektarǵa artyp, 70,6 myń gektarǵa ornalastyrylǵan. Sáıkesinshe, maqtanyń egis kólemi 16,2 myń gektarǵa kemigen. Sondaı-aq dándi daqyldar – 300 myń gektar, maıly daqyldar – 85 myń, kókónis – 43 myń, kartop 15 myń gektar kóleminde ósirildi. Oblystaǵy 238 myń gektar astyqtan 238,3 myń tonna dán qambaǵa quıylsa, 46,1 myń gektar dándik júgeriniń túsimdiligi gektaryna 57 sentner bolyp, 118 myń tonna, al 83,5 myń gektar maqsary daqylynan 5,3 sentnerden 36,4 myń tonna ónim jınaldy. Sońǵy jyldary eńbek ónimdiligin eselep arttyrý baǵytynda oblystyń klımattyq ereksheligin paıdalana otyryp, «Bir alqaptan jylyna 2-3 ónim alý» jobasy iske asyrylyp otyr. Bıyl 9 myń gektarda 2 myńǵa jýyq joba júzege asyrylýda. Búginde birinshi ónimnen – 160 myń, ekinshi ónimnen 60 myń tonnadan astam ónim jınaldy. Jalpy kólemi 1 424,6 gektar jylyjaıda 145 myń tonnadan astam ónim óndirildi. Kúzgi jıyn-terin jumystary jalǵasýda.
Túrkistan oblysy