Sapasyz taýarlar satyp alýǵa qaıtse tosqaýyl qoıylady?

О́tken jyldyń sońynda Parlament «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine memlekettik satyp alý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańdy qabyldaǵan edi. Osyǵan oraı, biz Parlament Májilisi Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń múshesi, osy qujatty ázirleý jónindegi jumys tobynyń jetekshisi S.Z.QANAEVQA jolyǵyp, atalǵan zańnyń erekshelikterin aıtyp berýin ótingen edik.

О́tken jyldyń sońynda Parlament «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine memlekettik satyp alý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańdy qabyldaǵan edi. Osyǵan oraı, biz Parlament Májilisi Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń múshesi, osy qujatty ázirleý jónindegi jumys tobynyń jetekshisi S.Z.QANAEVQA jolyǵyp, atalǵan zańnyń erekshelikterin aıtyp berýin ótingen edik.

– Serikjan Zıadauly, Par­lament Májilisiniń ótken jylǵy 27 qarashasyndaǵy jal­py otyrysynda Máji­lis Tóraǵasy Nurlan Nyǵma­tý­lınniń osy zańǵa baılanysty «Bul qujat qazirgi Parlament qorjynyndaǵy eń «atyshýly» zań jobalarynyń biri. О́ıt­keni, memlekettik satyp alý tóńireginde máseleler kóp. Sondyqtan da zań joba­sy «eshkimniń qalaýyna» múm­kindik bermeıtindeı tastúıin ázirlenýi kerek», dep atap ót­keni esińizde bolar...

– Árıne, esimde. Májilis Tór­aǵasy sol otyrysta zań jobasyna qatysty usynylyp otyrǵan normalar arasynan qazaqstandyq óndirýshilerdiń taýarlaryn satyp alýǵa mindetteý jónindegi qaǵıdatty alǵa tarta otyryp, bul otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaýǵa qyzmet etetinin de qadap aıtqan edi. Bizdiń jumys toby ázirlegen qujatta osy jaǵyna basa nazar aýdarylǵanyn atap ótýge tıispin.

– Sonda bul zańnyń osyǵan de­ıingi qujattan qandaı erek­she­likteri bar?

– Atalǵan zań Memleket bas­shy­synyń «Qazaqstan-2050» Stra­tegııasynda kórsetilgen má­­­se­lelerdi júzege asyrýǵa qa­tys­­ty tapsyrmasy boıynsha ázirlendi. Sondaı-aq, bul qu­jat Birtutas ekonomıkalyq ke­ńis­tik sheńberinde bekitilgen mem­lekettik (mýnısıpaldyq) satyp alý týraly kelisimge sáı­kes da­ıyn­daldy. О́ıtkeni, Qazaq­stan, Re­seı jáne Belarýs arasynda Bir­tutas ekonomıkalyq keńistiktiń quqyqtyq bazasyn qalyptastyrý maqsatynda ja­sal­ǵan Memlekettik satyp alý týraly kelisim boıyn­sha, memlekettik satyp alýdy jú­zege asyrýǵa qatysýshy el­der­diń barlyǵy 2014 jyldyń 1 qań­taryna deıin ulttyq rejimdi en­gizýleri tıis. Al ulttyq rejim otan­dyq jetkizýshilerdiń taýar­lar, jumystar men qyzmet kór­­setýlerdi memlekettik sa­­typ alýlarǵa shet­eldik jet­­kizý­­shi­ler­men teń jaǵdaıda qa­ty­sýyn boljaý úshin qajet.

– Ulttyq rejimdi engizýde Úki­mettiń quzyreti qalaı aı­qyn­dalady?

– Zańda ulttyq rejimdi engizý barysyndaǵy Úkimettiń quzyreti jetkilikti dárejede aıqyndalǵan dep aıtýymyzǵa bolady. Birin­shi­den, Úkimet memlekettik satyp alý úderisterine tyıym salýdy belgileı alady. Naqtyraq aıtqanda, elimizde óndirilgen bel­gili bir taýar túrleri jáne olar­dy jetkizýshi eki jyldan aspaıtyn merzim ishinde aıqyndalýy qajet. Ekinshiden, Úkimettiń sa­­typ alý úderisterine shekteý qoıýǵa quqyǵy bar. Mundaı mem­lekettik satyp alýlarǵa Úkimet be­kitken tizbege sáıkes, Keden oda­­ǵyna múshe elderdiń ónim jet­kizýshileri ǵana qatysýy qaras­ty­rylǵan. Úkimet, sondaı-aq, mem­­lekettik satyp alýlarǵa tıisti shart­tardy da belgileıdi. Munda je­ńildikter Keden odaǵyna qa­tysý­shy elderdiń áleýetti jet­kizý­shilerine ǵana usynylady.

Bulardan bólek, qujatta ále­ýet­ti jetkizýshilerdiń jekele­gen sanatyna basymdyq berý ja­ǵy da qarastyrylyp otyr. My­sa­­­ly, elimizdegi múgedekterdiń qo­­­ǵam­dyq birlestikteri tarapy­nan qurylǵan taýar óndirý­shi­le­rine, jumystar oryndaıtyn uıym­daryna, sondaı-aq, túzeý me­­kemeleriniń memlekettik ká­sip­oryndaryna jáne shaǵyn ká­sipkerlik sýbektilerine mem­lekettik satyp alýlarda ar­tyq­­shy­lyqtar berý kózdelgen. So­ny­men birge, zańda memlekettik sa­typ alýlar barysynda baǵamen aıqyndaýdan góri taýardyń nemese ónimniń sapalylyǵyna qaraı kó­shý qajettigi negizge alynyp otyr. Bul jerde tehnıkalyq erek­shelikterdi baǵalaý kezinde ónim óndirýshilerdiń eń tartymdy usynystary basty nazarda bolady. О́z kezeginde osy máseleler sapasyz taýarlardy jáne qyzmet kórsetýlerdi satyp alýdyń jolyn kesedi.

– Qujatta memlekettik satyp alýdyń biryńǵaı uıym­dastyrýshysyn qurý máselesi de kórsetilgen eken.

– Zańda qoldanystaǵy zańna­ma­lar normasyn qoldanbaı, memlekettiń qatysýy bar zań­dy tulǵalardan taýarlardy, ju­mystar men kórsetiletin qyz­metterdi satyp alý barysynda olardyń jasyryn monopolııa­syn boldyrmaý, taýarlarǵa, ju­mystar men kórsetiletin qyz­met­terge baǵalardyń biryńǵaı aqparattyq júıesin qurý qaras­tyrylǵan. Buǵan qosa, qujatta sybaılas jemqorlyqty tómen­detý, ónim nemese taýar berýshini biliktilik turǵydan irikteýge baqylaý jasaýdy kúsheıtý jaǵy da qamtylyp otyr. Osyǵan baılanysty Úkimettiń, jergilikti at­qarýshy organdardyń sheshim­derimen naqtylanǵan bıýdjettik baǵdarlamalar jáne taýarlar, jumystar men kórsetiletin qyz­metter boıynsha konkýrstar, aýksıondar ótkiziledi. Konkýrstyq ádispen memlekettik satyp alýdy uıymdastyrý jáne olardy ótkizý úshin Úkimet, oblystar, respýblıkalyq mańyzy bar qala men Astana qalasy ákimdikteriniń memlekettik satyp alýdyń bir­yń­ǵaı uıymdastyrýshysy qurylady.

– Serikjan Zıadauly, zańna­maǵa engizilgen ózgerister men tolyqtyrýlar memlekettik satyp alý úderisin qanshalyqty deńgeıde jeńildetedi?

– Zańnamaǵa engizilgen óz­ge­rister men tolyqtyrýlar bel­gilengen talaptardyń bar­ly­ǵyna sáıkes keletin taýar jetkizýshilerdi tańdaýdy qam­tamasyz etýge baǵyt­talǵan. Sonymen birge, onda satyp alýdy uıymdastyrýshy ortalyq pen tapsyrys berýshi arasyndaǵy ózara baqylaýdy nyǵaıtý máselesi basshylyqqa alynǵan. Sebebi, júrgizilgen taldaý taýar jetkizýshilerdiń basym bóliginiń bergen tapsyrystaryn baǵalaý kezinde biliktilik talaptaryna tolyq sáıkes kelmeıtindigi anyqtaldy. Osyǵan baılanysty qujatta áleýetti jetkizýshilerge konkýrsqa nemese aýksıonǵa qatysýǵa bergen tapsyrystaryna olardyń qoldary jetpeıtin qujattardy úsh jumys kúni ishinde jetkizý quqyǵy usynylyp otyr. Buǵan atalǵan merzim aralyǵynda alǵan lısenzııalary kirmeıdi.

Zańǵa engizilgen bul ózgerister, birinshiden, konkýrstardyń ót­pegendigin taný jaǵdaıyn qys­qartady. Ekinshiden, quqyq buzý­shy­lyqty azaıtýǵa yqpal etedi, úshinshiden, jetkizýshilerdiń sa­typ alýlarǵa teń dárejede qaty­sý múmkindigin arttyrady. Búginde tapsyrys berýshilerdiń sapasyz taýarlardy satyp alýy ótkir máseleniń biri bolyp otyr. Osyǵan baılanysty qujatta jetkizýshiler ózderiniń tapsyrystaryna usynǵan taýarlar men qyzmetterdiń tehnıkalyq ereksheligin, ózgesheligin sarap­taý komıssııasy baǵalaıdy já­ne solardyń ishinen eń jaq­sy­­laryn tańdap alatyndyǵy qaras­tyrylǵan. Sonymen qa­tar, memlekettik satyp alýdy bir­yń­ǵaı uıymdastyrýshy tarapynan qurylatyn konkýrstyq komıssııa taýar jetkizýshilerge bir baǵa usynatyndyǵy kózdelgen. Mi­ne, osylardy zańnamadaǵy jańa­lyqtar dep ataýymyzǵa bolady.

– Osy qujatta memlekettik organdardyń ózderine baǵy­nystaǵy uıymdardan taýarlar, jumystar, qyzmetter satyp alýǵa shekteý qoıý máselesi qa­rastyrylǵan ba?

– Árıne, qarastyrylǵan. Ne­­gi­zinen, ol Qazaqstan Prezı­denti­niń Jarlyqtaryna jáne elimizdiń zańdaryna sáıkes bel­gi­lenedi. Jalpylaı alǵanda, «Qa­zaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine memlekettik satyp alý másele­leri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zań konstıtýsııalyq qurylys negizderin qorǵaýǵa, elimizdiń ulttyq qaýipsizdigi men qorǵanys qabiletin qamtamasyz etýge, Qazaqstannyń ishki rynogyn qorǵap, ulttyq ekonomıka­ny damytýǵa, otandyq taýar ón­dirýshilerge qoldaý kórsetýge qyzmet etetin bolady.

– Áńgimeńizge rahmet.

Áńgimelesken

Álısultan QULANBAI,

«Egemen Qazaqstan».