2013 jylǵy 16 qyrkúıek, Astana qalasy
Qazaqstan Respýblıkasynda halyqqa transfýzııalyq kómek kórsetýdi
uıymdastyrý standartyn bekitý týraly
«Halyk densaýlyǵy jáne densaýlyk saqtaý júıesi týraly» 2009 jylǵy 18 qyrkúıektegi Qazaqstan Respýblıkasy Kodeksiniń 7-babynyń 1-tarmaǵynyń 6) tarmaqshasyna jáne Qazaqstan Reslýblıkasy Úkimetiniń 2004 jylǵy 28 qazandaǵy №1117 qaýlysymen bekitilgen Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń máseleleri týraly erejeniń 16-tarmaǵynyń 16) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn: 1.Qosa berilip otyrǵan Qazaqstan Respýblıkasynda halyqqa transfýzııalyq kómek kórsetýdi uıymdastyrý standarty bekitilsin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Strategııalyq damý departamenti (M.E.Shoranov): 1) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýdi qamtamasyz etsin; 2) osy buıryqty memlekettik tirkegennen keıin ony Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda ornalastyrýdy qamtamasyz etsin. 3 Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Zań qyzmeti departamenti (D.E.Asaıynova) memlekettik tirkelgennen keıin osy buıryqty buqaralyq aqparat quraldarynda resmı jarııalaýdy qamtamasyz etsin. 4. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri E.Á.Baıjúnisovke júktelsin. 5. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen bastap kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Mınıstrdiń mindetin atqarýshy B.TО́KEJANOV. Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń m.a. 2013 jylǵy 16 qyrkúıektegi №529 buıryǵymen bekitilgen Qazaqstan Respýblıkasynda halyqqa transfýzııalyq kómek kórsetýdi uıymdastyrý standarty 1. Jalpy erejeler 1. Qazaqstan Respýblıkasynda halyqqa transfýzııalyq kómek kórsetýdi uıymdastyrý standarty (budan ári - Standart) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2004 jylǵy 28 tamyzdaǵy № 1117 qaýlysymen bekitilgen Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrligi týraly erejeniń 16-tarmaǵynyń 16) tarmaqshasyna sáıkes ázirlendi. 2. Osy standart donorlyq qandy jáne onyń komponentterin daıyndaýǵa jáne qaıta óńdeýge, sondaı-aq donorlyq qandy jáne onyń komponentterin emdeý maqsatynda qoldaný tártibine qoıylatyn talaptardy aıqyndaıdy. 3. Qan qyzmeti salasynda medısınalyq qyzmetke memlekettik lısenzııasy bar memlekettik densaýlyq saqtaý uıymdary donorlyq qandy jáne onyń komponentterin daıyndaýdy jáne qaıta óńdeýdi júzege asyrady. 4. Tıisti lısenzııasy bar, aýmaqtyq, vedomstvolyq baǵynystylyǵyna jáne menshik nysanyna qaramastan mamandandyrylǵan jáne joǵary mamandandyrylǵan stasıonarlyq kómek kórsetetin densaýlyq saqtaý uıymdary transfýzııalyq kómek kórsetedi. 5. Transfýzııalyq kómek azamattarǵa qannyń aýto- nemese allogendik komponentteriniń esebinen gemostaz faktorlaryn túzetýdi jáne/nemese qannyń jasýshalyq komponetteri tapshylyǵynyń ornyn toltyrýdy qajet etetin jaǵdaılarda kórsetiledi. Osy standartta paıdalanylatyn uǵymdar: 1) AV0 qan toby – qandy adamnyń qanyndaǵy erıtrosıttik A jáne V antıgenderiniń, antı-A jáne antı-V antıdeneleriniń tórt kombınasııasyna negizdelgen toptarǵa saralaý; 2) vırýstyq ınaktıvasııa – kóbeıýin toqtatý maqsatynda patogendik bıologııalyq agentterge áser etý; 3) gemotransmıssııalyq ınfeksııalar – donorlyq qan jáne onyń ónimderi arqyly juǵatyn ınfeksııalar; 4) gemakon – donasııalaý jáne keıingi saqtaý úderisinde qandy jáne onyń komponentterin jınaý úshin paıdalanylatyn bir ret qoldanylatyn ydys; 5) donorlyq qannyń jáne onyń komponentteriniń dozasy (birligi) - bir konteınerdegi donorlyq qannyń jáne onyń komponentteriniń mólsheri; 6) donor – medısınalyq tekserip-qaraýdan ótken jáne óz erkimen qanyn nemese onyń komponentterin tapsyratyn adam; 7) donasııa – resıpıenttke quıýǵa arnalǵan nemese basqa medısınalyq maqsatta paıdalanylatyn donordyń qanyn jáne onyń komponentterin alý úderisi; 8) donasııanyń sáıkestendirý nómiri – donasııa barysynda alynǵan qannyń barlyq komponentterin jáne úlgilerin tańbalaý kezinde árbir donasııada beriletin biregeı nómir; 9) donorlyq qandy jáne onyń komponentterin klınıkalyq paıdalaný - emdik maqsatta resıpıentke donorlyq qandy jáne onyń komponentterin quıý, onyń ishinde donorlyq qannyń jáne onyń komponentteriniń qorlaryn jasaý jáne saqtaý; 10) donorlyq qan úlgisi – donordan alynyp, zertteý júrgizýge arnalǵan qan; 11) jańa muzdatylǵan plazmany karantındeý – gemotransmıssııalyq ınfeksııalarǵa donorlyq qandy qaıta zertteýge deıin paıdalanýǵa tyıym salynǵan jańa muzdatylǵan plazmany saqtaý; 12) qan komponentteri – baǵyttalǵan terapııalyq qasıetteri bar qan jasýshalary jáne jasýshasyz ortalar (plazma, krıopresıpıtat) túrinde bólingen qannyń qurama bólikteri; 13) leıkofıltrleý - arnaıly súzgilerdi paıdalaný arqyly qan komponentterinen leıkosıtterdi alyp tastaý; 14) plazma - qannyń jekelegen elementterinen bosatylǵan suıyq quramdas bóligi bolyp tabylatyn qan komponenti; 15) plazmasıtaferez – donorǵa qannyń qalǵan komponetterin qaıtarý arqyly donorlyq qannan plazmany nemese jasýshalardy nysanaly bólý; 16) rezýs-tıistilik - qandy erıtrosıtterde Rh (D) antıgeniniń bolýy boıynsha saralaý; 17) resıpıent - donordyń qany nemese onyń komponentteri quıylatyn jeke adam; 18) transfýzııa – emdik maqsatta donorlyq qandy nemese onyń komponentterin jáne preparattardy adamǵa engizý; 19) transfýzııadan keıingi asqynýlar – resıpıenttiń ómirine nemese densaýlyǵyna qaýip tóndiretin donorlyq qandy nemese onyń komponentterin jáne preparattardy paıdalanýmen baılanysty kez kelgen janama áser; 20) transfýzııalyq terapııa – emdik maqsatta donorlyq qandy nemese onyń komponentterin jáne preparattardy paıdalaný. 2. Transfýzııalyq kómek uıymdary qyzmetiniń negizgi baǵyttary jáne qurylymy 6. Qan qyzmeti salasyndaǵy qyzmetti júzege asyratyn uıymdar (budan ári - qan qyzmeti uıymdary) Qazaqstan Respýblıkasynyń halqyna óńirlik deńgeıde donorlyq qandy ortalyqtandyrý qaǵıdattaryna negizdelgen transfýzııalyq kómektiń qaýipsizdigi men sapasyn qamtamasyz etedi. 7. Qan qyzmeti uıymdarynyń jumysyn shtattan tys bas transfýzıolog (respýblıkanyń, oblystyń, qalanyń) úılestiredi. 8. Qan qyzmeti uıymdarynyń negizgi mindetteri: 1) qan jáne onyń komponentteriniń donorlyǵyn uıymdastyrýǵa qatysý; 2) donorlyq qannyń, onyń komponentteriniń, preparattary men dıagnostıkalyq reagentteriniń sapasy men qaýipsizdigine qoıylatyn talaptarǵa sáıkes qandy, onyń komponentterin daıyndaýdy, qan komponentteri men preparattardy, dıagnostıkalyq reagentterdi óndirýdi uıymdastyrý; 3) Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy transfýzııalyq kómektiń qaýipsizdigin, sapasyn jáne qoljetimdiligin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan biryńǵaı strategııany iske asyrý; 4) qan komponentteri men preparattaryn klınıkalyq qoldaný barysynda olardyń qaýipsizdigin, sapasy men tıimdiligin qamtamasyz etý; 5) klınıkalyq jáne óndiristik transfýzıologııa salasyndaǵy ǵylymı zertteýlerdi osy uıymdardyń erejelerimen belgilengen quzyrettikke sáıkes uıymdastyrý jáne júrgizý bolyp tabylady. 9. Qan qyzmeti uıymdaryna mynadaı uıymdar jatady: 1) Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń «Transfýzıologııa ǵylymı-óndiristik ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásiporny (budan ári - TǴО́O); 2) Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń «Respýblıkalyq qan ortalyǵy» respýblıkalyq memlekettik qazynalyq kásiporny (budan ári - RQO); 3) qan ortalyqtary (oblystyq, qalalyq). 10. «Qan qyzmeti salasyndaǵy qyzmetti júzege asyratyn densaýlyq saqtaý uıymdary týraly erejeni bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2011 jylǵy 30 jeltoqsandaǵy № 931 buıryǵyna (normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 7404 bolyp tirkelgen) (budan ári - Ereje) sáıkes qan jáne onyń komponentteri donasııasynyń kólemine qaraı qan qyzmeti salasynda qyzmetti júzege asyratyn uıymdar mynadaı sanattarǵa bólinedi: I sanat – jylyna 20000 donasııadan* astam; II sanat - jylyna 15001 donasııadan bastap 20000 deıin; III sanat - jylyna 10001 donasııadan bastap 15000 deıin; IV sanat - jylyna 5000 donasııadan 10000 deıin. Eskertpe: *1 doza qan, plazma, qan jasýshalarynyń donasııasy, onyń ishinde eki márte plazma jáne sıtaferez bir donasııa retinde esepteledi. Plazma donasııasynyń jalpy sanynan keminde 30 % kólemindegi apparattyq plazmaferez júrgizý kezinde qan qyzmeti salasyndaǵy qyzmetti júzege asyratyn densaýlyq saqtaý uıymdardyń sanattylyǵy bir sanatqa joǵarylaıdy. 11. Qan qyzmetiniń shtattary «Densaýlyq saqtaý uıymdarynyń úlgi shtattary men shtat normatıvterin bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2010 jylǵy 7 sáýirdegi № 238 buıryǵymen (normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde 2012 jylǵy 2 qarashada № 6173 bolyp tirkelgen) bekitilgen densaýlyq saqtaý uıymdardyń úlgi shtattary men shtat normatıvterine sáıkes belgilenedi. 12. Mamandandyrylǵan jáne joǵary mamandandyrylǵan stasıonarlyq kómek kórsetetin tıisti lısenzııasy bar densaýlyq saqtaý uıymdary transfýzııalyq terapııany júzege asyrdy. 13. Mamandandyrylǵan jáne joǵary mamandandyrylǵan stasıonarlyq kómek kórsetetin, qan komponentterin paıdalanatyn densaýlyq saqtaý uıymdardyń bazasynda transfýzıologııa bólimsheleri (kabınetteri) qurylady. 14. Transfýzııalyq kómek kórsetetin medısınalyq uıymdarda (budan ári - MU) konsýltasııalyq-keńesý organy (quramynda basshynyń medısınalyq bólim jónindegi orynbasary, dáriger-transfýzıolog, klınıkalyq bólimshelerdiń meńgerýshileri kiretin transfýzııalyq keńes) qurylady, ol: 1) transfýzııalyq terapııa tıimdiligine jáne transfýzııadan keıingi barlyq asqynýlarǵa taldaý júrgizedi; 2) transfızııa úderisiniń ár kezeńi úshin standartty operasııalyq rásimderdi (budan ári - SOR) bekitedi: 3) mamandardyń transfýzııalyq terapııany júrgizýge teorııalyq jáne praktıkalyq daıyndyǵyna baǵalaý júrgizedi. 15. Transfýzııalyq kómektiń klınıkalyq úderisiniń ár satysyndaǵy personaldyń ózara is-qımyl tártibi birinshi basshynyń buıryǵymen bekitiledi jáne mynalardy: 1) jalpy aýrýhana boıynsha jáne klınıkalyq bólimshelerde transfýzııalyq terapııany uıymdastyrý úshin jaýapty mamandardy; 2) qandy, onyń komponentteri men preparattaryn josparly jáne shuǵyl túrde jetkizý tártibin; 3) qan, onyń komponentteri men preparattarynyń jetkilikti qoryn, olardy saqtaý sharttaryn jáne qan ónimderin paıdalanýda sýyqtyq tizbek qaǵıdatyn saqtaýdy qamtamasyz etýdi; 4) ımmýndyq-gematologııalyq zertteýlerdi júrgizý tártibin anyqtaıdy. 16. Qan qyzmeti uıymdary men transfýzııalyq kómek kórsetetin MU arasynda kelesi negizgi bólimderdi qarastyratyn shart jasalady: qan jáne onyń komponentteriniń jáne preparattardyń qoryn jasaý, olarǵa tapsyrys jasaý jáne jetkizý tártibin, transfýzııalyq terapııany ótkizý boıynsha MU uıymdastyrýshylyq - ádistemelik kómek kórsetý sharttaryn aıqyndaý. 17. Transfýzııalyq terapııa júrgiziletin MU-da qan komponentteri men preparattaryn transfýzııalaý qajettigin negizdeýge múmkindik beretin táýlik boıy jumys isteıtin zerthanalyq zertteýmen qamtamasyz etiledi. 18. MU quramynda erıtrosıtter bar qan komponentteriniń jáne jańa muzdatylǵan plazmanyń azaımaıtyn (keminde eki kúndik) rezervin saqtaýdy qamtamasyz etedi. Qan ortalyqtarynan alshaq jerde ornalasqan eldi mekenderdegi MU úshin azaımaıtyn rezervtiń kólemi qan komponentterin óńirlik qan ortalyǵynan jetkizý kestesi boıynsha jáne qan komponentteriniń qajettiligin esepke ala otyryp aıqyndalady. Saqtaý merzimi aıaqtalǵan rezervtik qan komponentteri esepten shyǵarylýǵa jáne joıylýǵa jatady. 19. Qan qyzmeti uıymdary jáne transfýzıologııa bólimsheleri qyzmetiniń negizgi baǵyttary Erejemen aıqyndalady. 20. Qan qyzmeti uıymdary men transfýzıologııa bólimshelerdi jaraqtandyrý «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Kodeksiniń (budan ári - Kodeks) 7 babynyń 21) tarmaqshasyna sáıkes júzege asyrylady. 3. Donorlardy qabyldaýdy jáne esepke alýdy uıymdastyrý. Qandy jáne onyń komponentterin daıyndaý. 21. Tıisti medısınalyq zerttep-qaraýdan ótken jáne qarsy aıǵaqtary joq, medısınalyq maqsatta qan men onyń komponentterin tapsyrýdy (donasııany) júzege asyrýǵa erikti túrde nıet bildirgen on segiz jastan asqan jeke adam donor bolýǵa quqyly. 22. Qan men onyń komponentterin tapsyrýdyń (donasııa) jıiligi men reti boıynsha donorlar mynadaı sanattarǵa bólinedi: 1) alǵashqy donor - qan men onyń komponentterin tapsyrýdy (donasııa) alǵash ret iske asyrǵan adam; 2) qaıtalama donor - qan men onyń komponentterin buryn tapsyrǵan (donasııa) adam; 3) turaqty donor – qan men onyń komponentterin turaqty túrde tapsyratyn (donasııa) adam. Turaqtylyq dep qan tapsyrýdy (donasııa) jylyna 3 ret jáne odan da artyq, plazma men qan jasýshalaryn jylyna 12 jáne de odan da kóp ret tapsyrý turaqtylyǵy uǵymy aıtylady. Erıtroferez ádisimen erıtrosıtter donorlyǵy aıryqsha bolyp tabylady, osyndaı jaǵdaıda jylyna 2 ret jáne odan da artyq tapsyrý (donasııa) turaqty donorlyq bolyp tanylady. 23. Donordyń Kodekstiń 165 babynyń 2,3 tarmaqtarynda kózdelgen quqyqtary men mindetteri bar. 24. Qan men onyń komponentterin tapsyrý (donasııa) mynadaı túrlerge bólinedi: 1) tapsyrý (donasııa) túri boıynsha: qan donorlyǵy; plazma, onyń ishinde ımmýndyq plazma donorlyǵy; qan jasýshalary donorlyǵy; 2) ýájdeme boıynsha tapsyrý (donasııa): óteýsiz (óteýsiz erikti tapsyrý (donasııa), maqsatty tapsyrý (donasııa) jáne aýtologııalyq tapsyrý (donasııa)); qandy aqyly negizde tapsyrý (donasııa) dep bólinedi. Qan men onyń komponentterin óteýsiz erikti tapsyrý (donasııa) – allogendik qan men onyń komponentterin Kodekstiń 167-babyna sáıkes donorǵa beriletin kepildikterden basqa, aqysyz iske asyrylatyn tapsyrý (donasııa). Qan men onyń komponentterin maqsatty tapsyrý (donasııa) – allogendik qan men onyń komponentterin naqty pasıentter úshin tapsyrý jáne Kodekstiń 167-babyna sáıkes donorǵa beriletin kepildikterden basqa, aqysyz iske asyrylatyn tapsyrý (donasııa). Qan men onyń komponentterin aýtologııalyq tapsyrý (donasııa) – bir adamnan alynǵan jáne keıinnen sol adamnyń ózine ǵana aýtologııalyq qaıta quıýǵa arnalǵan qan men onyń komponentterin tapsyrý (donasııa). 25. Donorlardy qabyldaý jáne esepke alý jáne olardy medısınalyq tekserip-qaraý ótkizý tártibi Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń 2009 jylǵy 10 qarashadaǵy № 680 buıryǵymen bekitilgen Qandy jáne onyń komponentterin berý aldynda (donasııa) donordy medısınalyq tekserý qaǵıdasyna (budan ári – № 680 buıryq) (normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 5934 bolyp tirkelgen) sáıkes júzege asyrylady. 26. Qan qyzmeti uıymdarynda donordy qabyldaý jeke basyn kýálandyratyn qujattardyń nemese áskerı qyzmetkerler úshin áskerı bılettiń negizinde júrgiziledi. 27. Donorǵa saýalnama júrgiziledi. Qan jáne onyń komponentteriniń donoryna, sondaı-aq gemopoezdik din jasýshalarynyń (budan ári – GDJ), perıferııalyq jáne plasentalyq qan donoryna arnalǵan saýalnamanyń nysany № 680 buıryǵyna sáıkes. 28. Donordyń derekteri donorlyqqa jatpaıtyn donorlar jáne tulǵalar týraly elektrondyq málimetter derekqorymen salystyryp-tekseriledi. 29. Donorlarǵa árbir qan men onyń komponentterin tapsyrar (donasııa) aldynda A, V, D, Kell ımmýnogematologııalyq zertteý, gemoglobın (gematokrıt) deńgeıin, perıferııalyq qannyń GDJ donoryna perıferııalyq qannyń quramyn (gemoglobın, (gematokrıt), erıtrosıtter, leıkosıtter, trombosıtter) anyqtaý júrgiziledi. 30. Donordy medısınalyq tekserip-qaraýdy, shettetý nemese jiberý jáne qan men onyń komponentterin tapsyrýdyń (donasııa) túrin transfýzıolog-dárigeri nemese qan qyzmeti uıymynyń terapevti (budan ári - dáriger), al plasentalyq qannyń GDJ donoryna - Plasentalyq qandy jınaýdy júrgizetin bosandyrý uıymdarynyń daıyndalǵan akýsherııalyq-gınekologııalyq personaly júzege asyrady. 31. Qaýip faktorlarynyń bolýyna kúdik bolǵanda nemese anyqtalǵan kezde jáne klınıkalyq aıǵaqtary boıynsha medısınalyq tekserýdiń kólemi qan men onyń komponentterin tapsyrýǵa (donasııa) jiberýdi júzege asyratyn dárigerdiń sheshimimen ulǵaıtylýy múmkin. 32. Zerthanalyq zertteýler kórsetkishteriniń normalardan aýytqýlary bolǵanda donor qan men onyń komponentterin tapsyrýdan (donasııa) bir aı merzimine shetteledi. 33. Shettetý sebebi donorlar men adamdardyń qan donorlyǵyna jatpaıtyn elektrondyq derekter barysyna jáne donor kartasynda tirkeledi. 34. Qan jáne onyń komponentteriniń alǵashqy donorlaryn qan men onyń komponentterin tapsyrǵannan (donasııadan) keıin № 680 buıryqqa sáıkes nysan boıynsha donor kýáligi beriledi. 35. Joǵalǵan donor kýáliginiń túpnusqasy donordyń jazbasha ótinishiniń negizinde beriledi. Donorlyqtan shettetilgen donorǵa «Densaýlyq saqtaý uıymdarynyń bastapqy medısınalyq qujattama nysandaryn bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń mindetin atqarýshynyń 2010 jylǵy 23 qarashadaǵy № 907 buıryǵymen (budan ári –№ 907 buıryq) (normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 6697 bolyp tirkelgen) bekitilgen nysanǵa sáıkes anyqtama beriledi. 36. Donor qanyn transfýzııalyq ınfeksııalarǵa zerthanalyq zertteý júrgizý qan men onyń komponentterin tapsyrý (donasııa) kúni júrgiziledi. 37. Qandy jáne onyń komponentterin tapsyrar (donasııa) aldynda, medısınalyq tekserip-qaraýdy júrgizetin transfýzıolog dárigeri № 680 buıryǵyna sáıkes donorǵa berilgen aqparatpen donordy tanystyrady. 38. Qandy jáne onyń komponentterin (donasııa) tapsyrar aldynda donor quramyndy qanty bar kondıterlik buıymdarmen tátti shaı alady. 39. Qandy daıyndaý bólimshesinde donordy sáıkestendirý, gemakondy jáne qan úlgilerine arnalǵan probırkalardy (vakýteınerler) bastapqy pasporttaý júrgiziledi. 40. Donor týraly zattańbadaǵy jáne probırkadaǵy derekterdi sáıkestendirgennen keıin qandy jáne onyń komponentterin alý (budan ári – eksfýzııa) júrgiziledi. 41. Venepýnksııa sátsiz bolsa nemese magıstral qanmen bitelip qalsa jáne budan ári eksfýzııa jasaý múmkin bolmasa, donordyń kelisimimen basqa gemakonmen qaıtadan venepýnksııa jasalady. 42. Kodeksiniń 167-babynyń 1-tarmaǵyna sáıkes donor bolyp tabylatyn qyzmetkerdi medısınalyq zerttep-qaraý jáne qan men onyń komponentterin tapsyrý (donasııalaý) kúnderi jumys berýshi ortasha aılyq jalaqysyn saqtaı otyryp, jumysynan bosatady. Kodekstiń 167-babynyń 7-tarmaǵyna sáıkes donorlyq fýnksııany óteýsiz júzege asyrǵan donor qan men onyń komponentterin tapsyrǵannan (donasııadan) keıin óz qanynyń kólemi men organızminiń qýaty shyǵyndaryn toltyrý úshin tańdaýy boıynsha tegin tamaq ne «Qan men onyń komponentterin aqyly negizde tapsyrǵany (donasııalaǵany) úshin donorlarǵa aqy tóleý mólsherin jáne ony júzege asyrý erejesin bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2009 jylǵy 30 jeltoqsandaǵy №2300 qaýlysymen belgilengen mólsherdegi onyń aqshalaı balamasyn alady. 43. Uıymdar men oqý oryndarynda kóshpeli jaǵdaıda donorlyq qandy jáne onyń komponentterin alý jumysyn qan ortalyǵynyń kóshpeli brıgadasy júrgizedi. Qosalqy jumystar júrgizý úshin qan daıyndaý uıymdastyrylyp otyrǵan uıymdardyń jáne oqý oryndarynyń qyzmetkerleriniń arasynan eriktiler jumyldyrylady. 44. Kóshpeli brıgadanyń basshysy: 1) brıgadanyń quramyn, jaraqtaryn jáne jabdyqtaryn jasaqtaıdy; 2) qan daıyndaýdyń barlyq satysyn, onyń saqtalýyn jáne qan ortalyǵyna tasymaldanýyn uıymdastyrady; 3) donorlyq máseleleri boıynsha túsindirý suhbatyn ótkizedi. 45. Qan komponentterin plazmasıtaferez ádisimen alý oryndaý tehnıkasy boıynsha: 1) dıskrettik (qolmen jasalatyn); 2) apparattyq (avtomatty) bolyp bólinedi. 46. Apparattyq plazmasıtaferez daıyndaýshy zaýyt reglamentteıtin nusqaýlyqtar men hattamalarǵa jáne qan qyzmeti uıymynyń birinshi basshysy bekitetin SOR sáıkes júrgiziledi. 47. Donorlyq qandy jáne onyń komponentterin daıyndaý, qaıta óńdeý, saqtaý, tasymaldaý tártibi, sondaı-aq donasııa kezinde janama reaksııalar paıda bolǵan jaǵdaıda donorlarǵa medısınalyq kómek kórsetý qaǵıdasy Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstr mindetin atqarýshy 2009 jylǵy 6 qarashadaǵy № 666 buıryǵymen (budan ári – № 666 buıryq) (normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 5925 bolyp tirkelgen) bekitilgen qandy, onyń komponentterin daıyndaý, óńdeý, saqtaý, ótkizý erejesine, sondaı-aq Qandy, onyń komponentteri men preparattardy saqtaý, quıý erejesine sáıkes júzege asyrylady. 4. Emdeý qyzmetin júzege asyratyn medısınalyq uıymdarda qandy, onyń komponentterin jáne preparattardy quıý jaǵdaılary jáne tártibi 48. Klınıkaǵa kelip túsken kezde barlyq áleýetti resıpıentterdiń qan toby men rezýs tıistiligin anyqtaıdy jáne rastaıdy: (josparly nemese shuǵyl operasııa aldyndaǵy hırýrgııalyq beıindegi naýqastar, transfýzııa jasaýdy qajet etetin gemorragııalyq sındrom nemese ózge de asqynýlar týyndaýy múmkin bosanatyn áıelder men terapııalyq naýqastar, sondaı-aq 1 jasqa deıingi balalar). Erıtrosıtterge qarsy turaqty emes antıdenelerdiń skrınıngi barlyq áleýetti gemokomponent resıpıentter úshin (qannyń toptyq jáne rezýs tıistiligine qaramastan) mindetti bolyp tabylady. 49. Naýqas shuǵyl tártippen túsken jaǵdaıda jáne quıýdy júrgizý qajet bolǵan kezde qan tobyn jáne rezýs tıistiligin kezekshi dáriger anyqtaıdy. Naýqas qanynyń toptyq jáne rezýs tıistiligin rastaýdy bir táýlik ishinde júrgizedi. Zertteýge arnalǵan qan resıpıentten transfýzııadan buryn alynady jáne tońazytqyshta +20S+60S temperatýrada saqtalady. Qandy ımmýnologııalyq zertteý nátıjesi № 907 buıryqqa sáıkes nysan boıynsha resimdeledi jáne medısınalyq kartaǵa tıtýl paraǵynyń ishki jaǵyna japsyrylady. 50. Donorlyq qan jáne onyń komponentteriniń transfýzııasy aldynda resıpıentti AITV, V jáne S gepatıtterine tekserý qajet, shyǵarý epıkrızinde AITV-ǵa, V jáne S gepatıtterine qaıta tekserý qajettigi kórsetiledi. 51. Qabyldaý bólimshesiniń dárigeri nemese emdeýshi dáriger transfýzııalyq jáne akýsherlııalyq anamnezge qatysty mynadaı málimetterdi anyqtap medısınalyq kartaǵa engizýi qajet: 1) buryn qan quıý boldy ma, qashan jáne nemen baılanysty; 2) transfýzııadan keıingi asqynýlar, náresteniń gemolızdik aýrýmen týylýymen aıaqtalǵan júktilikter boldy ma. 52. Transfýzııalyq terapııany júrgizý aldynda № 666 buıryqqa sáıkes naýqastyń nemese on alty jasqa tolmaǵan naýqastar úshin naýqastyń nemese ata-analarynyń, qamqorshylarynyń nemese qorǵanshylarynyń, jaqyn týystarynyń jáne psıhıkalyq aýrýy bar naýqastar úshin aqparattandyrylǵan erikti kelisimi mindetti shart bolyp tabylady. 53. Dáriger naýqasqa nemese onyń zańdy ókilderine qannyń, onyń komponentteriniń nemese qan preparattarynyń kútiletin jaǵymdy áseri týraly jáne yqtımal asqynýlar, sondaı-aq balamaly ádisteri týraly aqparat beredi. 54. Shuǵyl jaǵdaılarda, kórsetilgen adamdardyń kelisimin alý múmkindigi bolmaǵan jaǵdaıda qujatpen resimdelgen sheshimdi dárigerlik komıssııa qabyldaıdy. Dárigerlik komıssııa bir táýlik ishinde tek qana bir quıýdy nemese qan komponentiniń birneshe dozasyn quıý týraly sheshim qabyldaıdy. 55. Eger naýqas (nemese onyń zańdy ókilderi) donorlyq qan jáne onyń komponentterin quıýdan bas tartsa, bul sheshim № 666 buıryqqa sáıkes qujatpen resimdeledi jáne emdeýshi dáriger men bólimshe meńgerýshisi qujatqa buryshtama qoıady. 56. Naýqas nemese onyń zańdy ókilderi quıýdan úzildi-kesildi bas tartqan jaǵdaıda dárigerler pasıent ómirin saqtap qalý úshin barlyq balama ádisterdi paıdalanýǵa mindetti. 57. № 666 buıryqtyń talaptaryna sáıkes donorlyq qandy jáne onyń komponentterin quıýdy júrgizý týraly dárigerdiń (dárigerler, medısınalyq konsılıým) zerthanalyq jáne klınıkalyq derekterdiń negizinde qabyldanatyn sheshimi olardy, sondaı-aq qan komponentteriniń nemese preparattarynyń eseptelgen dozasyn kórsete otyryp, transfýzııa aldyndaǵy epıkrızdi medısınalyq kartasynda resimdeıdi. Aıǵaqtar (onyń ishinde tujyrymdamalar boıynsha) jáne dozalar № 666 buıryqqa sáıkes bolýy tıis. 58. Dáriger (dárigerler, medısınalyq konsılıým) donorlyq qandy jáne onyń komponentteriń № 666 buıryqtyń erejeleriniń negizinde nemese klınıkalyq nemese ózge jaǵdaılardy esepke ala otyryp qabyldaıdy jáne osy sheshimdi negizdemeleri nemese sebepterin kórsete otyryp, medısınalyq kartada tirkeıdi. 59. Dáriger donorlyq qandy jáne onyń komponentteri ár quıý kezinde quramynda erıtrosıtter bar zattar transfýzııasynyń hattamasyn nemese qan komponentteri men preparattary transfýzııasynyń hattamasyn № 907 buıryqqa sáıkes nysandar boıynsha toltyrady. 60. Bıologııalyq synama ýaqytynda, donorlyq qandy jáne onyń komponentterin quıý kezinde nemese odan keıin asqynýlar damyǵan jaǵdaıda, naýqastyń jaǵdaıyn, ómirlik mańyzdy fýnksııalar monıtorınginiń derekterin, emdeý ádisteri men emdeýdiń nátıjeliligin sıpattaı otyryp tolyq jazba (jazbalar) jasalady. Naýqastyń qany men nesebine shuǵyl zerthanalyq baqylaý jasalady. Reaksııa nemese asqyný damyǵan donorlyq qan nemese onyń komponenti bar gemakon jáne naýqas asqyný damyǵanǵa deıin 12 saǵattyń ishinde alǵan donorlyq qan nemese onyń komponentiniń qaldyqtary bar barlyq gemakondar qan ortalyǵynda saraptama júrgizilgenge deıin +20S+60S temperatýra kezinde tońazytqyshta saqtalady. 61. № 907 buıryqqa sáıkes nysandar boıynsha medısınalyq kartaǵa qosymsha transfýzııalyq paraq toltyrylady, onda barlyq quıýlar, olardyń mólsheri, sáıkestik nómirleri jáne donorlyq qan men onyń komponentteri nemese preparattardy óndirýshi, quıýǵa aıǵaqtar jáne asqynýdyń bolýy jazylady. Osy aqparat naýqasty shyǵarý kezinde nemese basqa MU-ǵa aýystyrý kezinde beriletin medısınalyq kartadan úzindi kóshirmede kórsetiledi. Kóp rettik quıýlarda úzindi kóshirmege transfýzııalyq paraqtyń kóshirmesi qosa berilýi múmkin. 62. Anamnezde transfýzııadan keıingi asqynýlarǵa, gemolızdik aýrýy bar balanyń týylýymen aıaqtalǵan júktilikke aıǵaqtary bar resıpıentterge, sondaı-aq alloımýndyq antıdeneler bar naýqastarǵa qan qyzmeti uıymynyń mamandandyrylǵan zerthanasynda donorlyq qandy, onyń komponentteri men preparattaryna jeke iriktep alý júrgiziledi. Mıelodepressııa, leıkoz, nemese aplastıkalyq sındromy bar naýqastarǵa birneshe ret quıý jasaý qajetti bolǵan kezde, antıgen qurylymy boıynsha sáıkes donordy iriktep alý maqsatynda naýqastyń fenotıpi zertteledi. 63. Immýnologııalyq reaksııalardyń aldyn alý maqsatynda resıpıentterdiń belgili kontıngenti (balalar, bosandyrý mekemeleriniń pasıentteri, ımmýnodepressııasy bar jáne transfýzııaǵa táýeldi tulǵalar) eń tómen saqtaý merzimi bar leıkofıltrlengen donorlyq qanmen jáne onyń komponentterimen qamtamasyz etiledi. Infeksııalyq asqynýlardyń aldyn alý maqsatynda resıpıentterdiń joǵaryda kórsetilgen kontıngenti vırýstazartylǵan nemese karantındelgen qan komponentterimen qamtamasyz etiledi. Immýndyq komprometasııalyq resıpıentterde, mysaly, aıqyn ımmýndyq tapshylyǵy kezinde ımmýndyq depressııalyq terapııany qabyldaıtyn resıpıentterde, dene salmaǵy jetkiliksiz jańa týǵan nárestelerde, jatyrishilik qan quıýda, donorlyq qandy jáne onyń komponentterin týystarynan quıǵanda «transplantant ajyrap qalýy» asqynýyn profılaktıkalaý úshin donorlyq qannyń jáne onyń komponenteriniń ıondaýshy sáýlelenýi júrgiziledi. Budan basqa, sáýlelengen donorlyq qandy jáne onyń komponentterin resıpıentterdiń barlyq sanatyn emdeýde № 666 buıryqqa sáıkes paıdalanýǵa bolady. Donorlyq qandy jáne onyń komponentterin sáýleleý sharasy qan qyzmeti uıymdarynda tıisti jabdyqtar bolǵan kezde júrgiziledi. 64. Donorlyq qandy jáne onyń komponentterin jáne qan preparattaryn quıýǵa aıǵaqtar, qandy únemdeıtin jáne allogendi transfýzııaǵa balama tehnologııalardy paıdalaný, transfýzııany negizdeý jáne qujattamalyq reismdeý tártibi, ımmýnogematologııalyq zertteýlerdi júrgizý ádistemesi, naýqastyń jaı-kúıin, transfýzııadan keıingi asqynýlar damyǵan jaǵdaıda is-qymyl tásilin baǵalaý № 666 buıryqpen aıqyndalǵan. 5. Qan qyzmeti mamandarynyń kásiptik biliminiń deńgeıine qoıylatyn talaptar 65. Qan qyzmetiniń mamandary úshin kásiptik bilimniń deńgeıine qoıylatyn talaptar Kodekstiń 175-babymen, «Lısenzııalaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń zańymen, «Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy akkredıtteý erejesin bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2009 jylǵy 12 qazandaǵy № 1559 qaýlysymen reglamentteldi. Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2013 jylǵy 14 jeltoqsanda Normatıvtik quqyqtyq kelisimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №8964 bolyp engizildi.