Merdiger merzimnen nege keshikti?

Qazirgi tańda aýqymdy bul jobany iske asyrýǵa 1400-ge tarta adam kúshi men 687 arnaıy tehnıka túrleri jumyldyrylǵan. Jol salýshy jaýapty mamandardyń málimetine sensek, búginde kúre joldyń 170 shaqyrymdy quraıtyn bóliginde tórt jolaq boıymen kólik qozǵalysy júzege asa bastaǵan.

Buǵan deıin qurylys jumystary júrip jatqan jol boıynda aınalyp ótetin ýchaskeler kóp bolatyn. Máselen, buryn 92 bolsa, qazir olardyń sany 15-ke deıin qysqarǵan. Iаǵnı aınalma jol­dar­dyń bárin qosqandaǵy uzyndyǵy 25 shaqyrymdy quraıdy eken. De­genmen oblystyń eki qalasy ara­syn­daǵy osy joldyń jyry sozylyp barady. 2019 jyly bastalǵan qurylys jumystary bekitilgen merzimnen kesheýildeýde. Muny taıaý­da ǵana osy jolmen júrip ótkende oblys basshysy Jeńis Qasymbek «QazAvtoJol» UK» AQ-nyń ókiline aıtty da.

– Qurylystyń málimdelgen merziminen artta qalyp kele jatyrsyzdar. Júrgizýshilerdiń aınalma joldarǵa qatysty shaǵymdary bar. О́zim de júrip óttim. Men munyń bárin kórip otyrmyn. Ýaqytsha aınalma joldarda avtokóliktiń qaýipsiz júrýi jáne úzdiksiz qozǵalysy úshin pishindeý jáne shańsyzdandyrý boıynsha jumystardy júzege asyrý qajet. Men bul baǵytta sapaly jumys istep jatqandaryńyzdy baı­qamadym. Júrgizýshilerdiń qa­ýip­sizdigi týraly da umytpaǵan jón, – degen bolatyn.

Bul synǵa merdiger kompanııanyń da aıtar ýáji bar. Máselen, olar jol qurylysyna qajetti materıaldar tapshylyǵy jumys qarqynynyń báseńdeýine ákep soqqanyn aıtyp aqtalady. Onyń ústine pandemııa kezinde materıaldardyń baǵasy da sharyqtap ketken. Aıtalyq, jo­balyq-smetalyq qujat 2016 jyly ázirlense, qazir ol baǵaǵa qurylys materıalyn tabý tipti de múmkin emes eken. Degenmen merdiger kompanııa ókilderi jaǵdaıdy túzetýge ýáde berip otyr.

Qaraǵandy men Balqash arasyna jıi qatynaıtyn Eraly Sabyraqyn degen azamat joldyń áli de bolsa júrgizýshiler úshin kóptegen másele týyndatyp otyrǵanyn qynjyla aıtady.

– Bul aralyqty buryn tórt sa­ǵat­ta júrip ótetinbiz, qazir jar­ty kúnimizdi joǵaltamyz. Aınal­ma joldar kóliktiń saý tam­ty­ǵyn qal­dyrmaıtyn túri bar. Mashı­na­myz­dyń júris bóligin aıyna eki ret aýystyryp otyramyz... Jumys óte baıaý júrip jatyr, kim ne istep jatqanyn túsinip bolmaıdy. Bir jerde istep jatady, al ekinshi jerde tehnıka degenderińiz qańtarylyp turady, – deıdi ol.

Al biz tildesken merdiger kompanııa ókilderi qazirgi ýaqyttaǵy qar­jy máselesiniń ózderin tyǵyryq­qa tirep turǵanyn jasyrmaı­dy. «Kelisimshart jasalǵan kezde mun­daı fors-major týdyratyn jaǵ­daılardy biz tolyq kó­rip, bil­ge­nimiz joq. Sondyqtan qar­jy­nyń eki ortadaǵy aıyr­ma­synyń qa­laı tólenetini bel­gisiz, ony qazir basshylyq tal­qylap jatqan bolar. Ázirge biz bar jumysty óz aq­sha­myz­ǵa istep júrmiz. Shyǵyn óte kóp. Ásirese, metall materıaldary men bıtýmnyń baǵasy eki esege qym­battap ketken», deıdi merdiger kom­panııa ókilderi.

Áńgime barysynda dál qazirgi ýaqytta jol salasynyń bilikti mamandaryna degen tapshylyqtyń óte zor ekeninen habardar boldyq. Saıyp kelgende, munyń ózi qurylystyń sapasyna óte qatty áser etetinin aıtady merdigerler. Qazir Qazaqstan bo­ıynsha respýblıkalyq mańyzy bar 4 myń shaqyrym jol jóndelip jatyr eken. Buryn-sońdy mundaı aýqymda joba bolmaǵan. Merdigerler ma­man­­dardyń jetispeýshiligine osy faktordyń qatty áser etip otyr­ǵa­nyn aıtady.

Osy oraıda «Jol aktıvteriniń ult­tyq sapa ortalyǵy» RMK bas­shylyǵy tyǵyryqtan alyp shy­ǵar joldyń biri – jergilikti tur­ǵyn­dar­dy bul iske oqytyp, úıretý ekenin aıtady. Keleshekte bul jaǵdaı túıt­kildi máselege aınalmas úshin bul sharýany qazirden bastap qolǵa alý kerek dep esepteıdi mamandar. Bul rette qazir atalǵan mekeme tarapynan jastardy jol qurylysy salasyna kóptep tartý jumystary qolǵa belsendi túrde alyna bastapty. «Jol aktıvteriniń ulttyq sapa ortalyǵy» RMK jyl saıyn «1000 mektep» aksııasyn uıymdastyryp, óskeleń urpaqty osy sala boıynsha oqýǵa túsip, jumysqa ornalasýǵa shaqyrady.

Qazirgi tańda Qaraǵandy-Bal­qash kúre jolyndaǵy negizgi ju­­mystardyń jartysynan astamy aıaq­talǵan. Búginde on kópirdiń be­se­ýi, 330 sý ótkizgishtiń 310-y salynyp bitti.

Joǵaryda aıtylǵan mekemeniń jaýapty mamandary qurylys sa­pa­syn jiti nazarda ustap, qol­da­nys­­taǵy materıaldardy únemi zert­hanalyq tekserýden ótkizip tu­­­rady. Alaıda jol salýshy mamandar Arqanyń qubylmaly aýa ra­ıy men alty aı qysy avtoban qu­rylysynyń mer­zi­minde aıaq­ta­lýy­na kedergi bolýy múmkin ekenin jasyrmaıdy.

Eske salsaq, Qaraǵandy oblysynda bıyl 1 500 shaqyrymnan astam jalpy paıdalanymdaǵy joldar, onyń ishinde 674 shaqyrym respýblıkalyq mańyzy bar joldar jóndeý jumystarymen qamtylǵan. Al joǵaryda aıtylǵan Qaraǵandy-Balqash kúre joly osy joba aıa­syn­da­ǵy eń iri ýchaske bolyp sanalady.