Eldegi epıdemııalyq ahýal talqylandy

Otyrysty ashqan Májilis Tóraǵasynyń orynbasary Balaım Kesebaeva qazirgi kezdegi shynaıy jaǵdaıdy eskere otyryp, jappaı vaksınalaýdyń mańyzyn halyqqa durys jetkizý qajettigi týraly aıtty.

Sondaı-aq vıse-spıker sanıtarlyq-epıdemııalyq qyzmettiń álsiz tustary bar ekenin jáne onyń basqa baǵyttary nazardan tys qalǵanyna nazar aýdardy. Máselen, asa qaýipti ınfeksııalar, vaksınamen eńseriletin aýrýlar, jumystyń sıfrly formatyn qamtamasyz etý jáne ǵylymı zertteý máseleleri keıingi orynǵa ysyrylǵan.

Sonymen qatar jalaqynyń tómendigi saldarynan, sanıtarlyq-epıdemııalyq qyzmetti kadrlarmen qamtamasyz etý problemasy saqtalyp otyr. Osy oraıda, Balaım Kesebaeva Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasy boıynsha atqarylyp jatqan sharalar kesheni jáne elimizdegi densaýlyq saqtaý salasyn damytýdyń 2020-2025 jyldarǵa arnalǵan  memlekettik baǵdarlamasynyń iske asyrylýy sanıtarııalyq-epıdemııalyq ahýaldy turaqtandyrýǵa múmkindik bere­tinine senim bildirdi.

Budan keıin sóz alǵan Densaýlyq saqtaý mınıstri Alekseı Soı eldegi epıdemııalyq ahýal týraly baıandap berdi.

«2021 jylǵy 8 aıda oba, tyrysqaq, ish súzegi, paratıf, týlıaremııa, dıfterııa, qyzamyq, polıomıelıt, sirespe aýrýlary tirkelgen joq. 2020 jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda, 23 nozologııa boıynsha syrqattanýshylyqtyń, onyń ishinde jiti vırýstyq gepatıtter boıynsha – 3 ese, menıngokokk ınfeksııasy boıynsha 2,6 esege tómendeýi baıqaldy. Bıyl qyzylshamen aýyrǵandar sany birli-jarym jaǵdaıǵa deıin tómendedi», dedi A. Soı.

Vedomstvo basshysynyń aıtýynsha, Qazaqstan aýmaǵynda asa qaýipti birneshe  ınfeksııanyń tabıǵı oshaqtary bar. Qazirgi tańda olar respýblıka aýmaǵynyń 39 paıyzyna taralǵan. Soǵan baılanysty jyl sa­ıyn epızootııalyq monıtorıng júrgizilip, tabıǵı oshaqtar anyqtalǵan aýmaqtarda profılaktıkalyq is-sharalar júrgiziledi.

«Keıingi 3 jyl ishinde Kongo-Qyrym gemorragııalyq bezgeginiń taralý deńgeıi burynǵy deńgeıde tur. Bıyl 18 adamǵa juqqany anyqtaldy. Sondaı-aq jyl sa­ıyn sibir jarasynyń sporadıkalyq juǵýy turǵyndar arasynda tirkeledi. 2021 jyly 6 oblysta 17 adamǵa juqqan», dedi mınıstr.

A.Soıdyń aıtýynsha, vaksına arqyly taralýy tejeletin indetterdi mınıstrlik árda­ıym baqylaýda ustaıdy. Jalpy, mundaı aýrýlar sany azaıyp keledi. Mysa­ly, bıyl menıngok juqtyrǵan 12 jaǵdaı anyqtalǵan. Bul byltyrǵa qaraǵanda 2,7 esege az. Sonymen qatar kók jótel, parotıt jáne sirespeniń de tómendegeni baıqalady. Qyzylsha juqtyrǵandar sany da azaıǵan.

«Respýblıkada vaksına salynatyn ınfeksııalardyń epıdemııalyq qaýipsizdigin odan ári qamtamasyz etý maqsatynda Dúnıe­júzilik densaýlyq saqtaý uıymy usynǵan profılaktıkalyq ekpe salýdy qamtý deńgeıin ustap turý jumystary jalǵasyp jatyr. Sonymen qatar byltyr vaksına saldyrý deńgeıi tómendep ketti. Bul koronavırýs pandemııasyna baılanysty 2020 jyldyń naýryzynan mamyryna deıin tótenshe jaǵdaı rejiminiń engizilýine baılanysty», dedi A.Soı.

Mınıstrdiń aıtýynsha, bıyl aımaq­tarda ınfeksııalyq aýrýlarǵa qarsy vaksına josparǵa saı júrgiziledi. Sondaı-aq vaksınalaýdan bas tartý máselesi áli de ózekti bolyp tur.

«2013 jyldan bastap qazirgi deıin vak­sına alýǵa tıis turǵyndardyń arasyn­da profılaktıkalyq ekpeden 24 976 adam bas tartty. Onyń ishinde 58 paıyzy jeke sebepke, 23,2 paıyzy dinı seni­mi, 12,8 paıyzy vaksınaǵa senimsizdik tanyt­qan­dyqtan, 6 paıyzy buqaralyq aqparat quraldaryndaǵy negatıvti aqparat salda­ry­nan ekpe almaǵan», dedi vedomstvo basshysy.

Onyń aıtýynsha, bıylǵy jyldyń birin­shi jartysynda 3417 adam vaksınadan bas tartqan. Turaqty túrde júrgizilgen túsin­dirý jumystaryna baılanysty vaksınaǵa qarsy pikirdegi 197 adam oıyn ózgertip, ekpe saldyrǵan.

Budan bólek, mınıstr eldegi aýrýha­na­lardaǵy ahýalǵa toqtaldy. Bıyl ýaqtyly medı­sınalyq kómek kórsetý úshin 16 modýldik aýrýhana salyndy. 3 juqpaly aý­rý­­lar aýrýhanasy qaıta jóndelip, 63 dá­ri­gerlik ambýlatorııa paıdalanýǵa berilgen.

Sondaı-aq 64 ottegi stansasy jumys isteı bastady. Osylaısha, medısınalyq uıym­dardaǵy ókpeni jasandy tynystandyrý appa­ratyna qajettilik tolyqtaı qanaǵat­tan­dyryldy. 185 aýdandyq aýrýha­nanyń bári rentgendi dıagnostıkalyq qon­dyr­ǵylarmen jabdyqtalǵan.

Jedel járdem qyzmetine 1367 avto­kólik satyp alynǵan. Jyljymaly medı­sınalyq keshender parki 100 paıyzǵa qam­tylǵan. Epıdemııaǵa qarsy sharalarmen aına­lysatyn medısına qyzmetkerlerine mate­rıaldyq qoldaý kórsetildi. Máselen, koro­navırýspen kúresken medısına qyz­met­ker­lerine 116 mlrd teńge somasynda syıaqy tólendi.

«Densaýlyq saqtaý mınıstrligi epıde­mııalyq ahýaldy baǵalaýdy boljam men matrısa negizinde júrgizedi. Osy oraıda shekteý is-sharalaryn kúsheıtý men jeńildetý boıynsha sheshim qabyldanady.

Qazirgi kezde Qazaqstannyń ózi jáne elimizdiń 6 óńiri (Almaty, Aqtóbe, Qostanaı, Qaraǵandy, Batys Qazaqstan jáne Shyǵys Qazaqstan) «sary aımaqta» tur. «Jasyl aımaqta» da 6 óńir (Shymkent qalasy, Túr­kistan, Jambyl, Mańǵystaý, Atyraý já­ne Qyzylorda oblystary) qamtylǵan. Al «qyzyl aımaqta» 5 óńir (Nur-Sultan men Almaty qalalary, Pavlodar, Aqmola jáne Soltústik Qazaqstan oblystary) orna­lasqan.

Qazaqstan indet juqtyrýdyń tórt tol­qynynan ótti. Bul óz kezeginde koronavırýs ınfeksııasynyń jańa shtamdarynyń paıda bolýyna qatysty. Sońǵy ret indet juqtyrý deńgeıi artqan kezeńde táýligine 7800 jaǵdaı tirkeldi. Koronavırýs boıynsha profılaktıkalyq jáne epıdemııaǵa qarsy jumystardy ýaqtyly júrgizý indettiń taralý qarqynyn tejeýge ári eldegi epı­de­mııalyq ahýaldy turaqtandyrýǵa yqpal etti», dedi mınıstr.

Vedomstvo basshysynyń aıtýynsha, búginde eldegi epıdemııalyq ahýal turaq­tan­dyrylǵan. Táýligine shamamen 2 myńǵa jýyq adamnan vırýs anyqtalady. Osy­laısha, ınfeksııanyń taralýy báseńdep, 1 tamyzdan beri reprodýktıvti kórsetkishi 1,2 esege tómendegen.

A.Soı keltirgen derekterge súıen­sek, epıdemııalyq ahýaldyń turaqta­nýy aýrýhanaǵa jatqandar sanynan da baı­qa­lady. Máselen, qazir eldegi ınfek­sııalyq oryndardyń 36 paıyzynda, rea­nı­masııalyq oryndardyń 33 paıyzynda ǵana naýqastar em alyp jatyr. Jalpy, 22 myńǵa jýyq oryn bar.

«Mınıstrlik vırýstyń elge kirgen jaǵ­daıy men mýtasııalyq ózgerýine monı­torıngti qamtamasyz etý úshin turaqty túrde vırýstardy genetıkalyq zerttep  jatyr. 2020-2021 jyldary 1407 synama zertteldi. Osynyń nátıjesinde naý­ryzda «brıtandyq» Alpha shtamm, «ońtústik­afrıkalyq» Beta shtamm, maýsymda «úndilik» Delta shtamm, tamyzda «nıgerııa­lyq» Eta shtamm anyqtaldy. SARS-CoV-2 vırýsynyń túrli nusqalarynyń taralýyn anyqtaý men monıtorıngileý jumystary jalǵasyp jatyr», dedi mınıstr.

Budan keıin A.Soı koronavırýsqa qarsy birden-bir qarý vaksına ekenine toqtalyp, qolda bar ekpeler týraly aıtyp berdi. DDU-nyń málimetine súıensek, jyl aıaǵyna deıin halyqtyń 40 paıyzy vaksına alýǵa tıis. Al keler jyly bul kórsetkish 70 paıyzǵa jetýi qajet. Qazirgi tańda res­pýblıka azamattaryna «Gam-KOVID-Vak» (Spýtnık V), QazVac, Hayat-Vax, «Koro­na­Vak» jáne Sinopharm vaksınalary qol­jetimdi.

«11 qazandaǵy jaǵdaı boıynsha elimizde qamtylýǵa tıis kontıngenttiń 78 paıyzy nemese halyq sanynyń 41 paıyzy birinshi komponent saldyrdy. Sonymen qatar ekinshi komponentti vaksına alýǵa tıis turǵyndardyń 69 paıyzy saldyrdy.

Pfizer kompanııasynyń vaksınasy 12-17 jas aralyǵyndaǵy balalar men júkti áıelderge ruqsat etilgen jalǵyz ekpe bolyp tur. Osyǵan baılanysty mınıstrlik Pfizer kompanııasymen kelisimge qol qoıyp, 2021 jyldyń sońyna deıin 4 mln doza Comirnaty vaksınasy jetkizilmek», dedi mı­nıstr.

Budan keıin A.Soı sanıtarlyq-epı­demııalyq qyzmettiń máseleleri týraly aıtyp berdi. Sondaı-aq bıologııalyq qaýip­sizdikti saqtaý boıynsha atqarylyp jatqan jumystarǵa da toqtaldy.

Májilistiń Áleýmettik-mádenı damý ko­mıtetiniń tóraǵasy Jámılá Nurmanbetova pandemııa jaǵdaıyndaǵy sanıtarlyq-epı­demııalyq qyzmet salasyndaǵy problemalar keshenin atap ótti.

Atap aıtqanda, atalǵan qyzmet óziniń eskertý qadaǵalaýyn qamtamasyz etý fýnksııasyn joǵaltqanyna baılanysty óz derbestiginen de aıyrylǵan. Osyǵan baılanysty depýtattar tarapynan sanıtarlyq-epıdemııalyq qyzmetti jańǵyrtýdyń jol kartasyn ázirleýdi usyndy.

Otyrys barysynda depýtattar sapaly mamandandyrylǵan kómek kórsetý úshin derbes ınfeksııalyq stasıonarlar qajet­tigine toqtaldy. Bul týraly Májilis depý­taty Gúldara Nurymova búgingi kúni ınfek­sııalyq aýrýhanalar ınfeksııalyq bólim­sheler retinde 10 óńirdegi kópbeıindi aýrý­hanalardyń quramyna kirgenin atap ótip, halyqtyń asa qaýipti jáne ınfeksııalyq aýrýlardy juqtyrý qaýpi joǵary bolyp qalyp otyrǵanyna qatysty suraq qoıdy.

Sonymen qatar Úkimet saǵatynda Elnur Beısenbaev, Ǵalymjan Eleýov, Sergeı Sımonov, Irına Smırnova, Asqarbek Úısimbaev, Bekqalı Torǵaev jáne basqa depýtattar  qazirgi eldegi epıdemııalyq ahýal týraly birqatar máseleni kóterip, jaýapty memlekettik organ basshysyna suraqtar qoıyp, pikir almasty.

Talqylaý qorytyndysy boıynsha Májilis depýtattary sanıtarlyq-epı­demııalyq qyzmetti jańǵyrtýǵa, sanıtar­lyq-epıdemııalyq qadaǵalaý sala­synyń mamandaryn daıarlaýǵa, veterı­nar­­­lyq is-sharalardyń sapasyn baqy­laýdy arttyrýǵa baǵyttalǵan usynystardy qabyldap, Úki­metke joldady.