Aqtóbelik dızaıner Malıka Dúısenbaeva «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasynda mádenıet jáne sport atalymy boıynsha jeńimpaz atandy. Ulttyq stıldegi kıim dızaıneri ári on saýsaǵynan óner tógilgen tiginshi osy jalpyulttyq jobada baq synamas buryn qazaqtyń oıýly-sándi ulttyq kıimderin álemdik sahnalarda tanystyryp, birneshe ret respýblıkalyq, halyqaralyq sán baıqaýlarynyń júldegeri atanǵan. Malıkanyń qolynan shyqqan boıjetkenderge arnalǵan ulttyq naqyshtaǵy zamanaýı dızaınmen qabysqan ádemi kóılekter álemge jaqsy tarap jatyr.
Búginde Eýropa elderinde, AQSh-ta turatyn qazaqtar Malıkaǵa jıi tapsyrys beredi. Biregeı brendti jasaý joldary týraly sheber bylaı deıdi:
«Bizdiń qyzdar birin-biri qaıtalamaıtyn, sándi jáne sapaly, biregeı buıym jasaýǵa tyrysady. Boıjetkender kóıleginiń matasy men jibinen bastap, pishýi men tigýine erekshe mán beremiz. Biregeı buıymdy jasaý ýaqyt pen erekshe talǵamdy qajet etedi. Sol úshin de ulttyq kıimniń ajaryn erekshe ashatyn oıý-órnekterine óte muqııat qaraımyz degennen góri, fılosofııalyq turǵydan qaraımyz desem, artyq aıtqandyq emes. Biz ulttyq oıý-órnekterimizdiń ejeldegi qoldanys aıasyn, tabıǵatyn zerttep baryp qana iske kirisemiz».
Qazaqtyń oıý-órnekterin kıimderge qoldaný úlken talǵamdy qajet etedi. Sol úshin de Malıka Qytaıǵa birneshe ret baryp, qazaqtar tyǵyz qonystanǵan ólkelerdegi ismerlerden sheberlik sabaqtaryn úırenip keledi. О́ıtkeni, ókinishke qaraı, biz áldeqashan umytqan ulttyq muralarymyzdy, dástúrimizdi úzbeı jalǵastyryp kele jatqan kisiler ol jaqta kóp.
Malıkaǵa tiginshilik óneri naǵashylarynan daryǵan. Onyń alǵashqy ustazy – anasy. Kishkentaıynan kóz maıyn taýysyp túnimen kıim piship, tikkenin kórip ósken. Naǵashy ájesi de, ol kisiniń sheshesi de Qyzylorda óńirinde uzatylar qyzdyń bar jasaýyn túgendeıtin, oıý oıyp, syrmaq tigip, kilem-alasha toqyǵan ataqty sheberler bolǵan. Endi Malıkanyń qyzy da qazaqtyń ulttyq sándik kóılekterin tikkendi unatady eken. Joǵarǵy oqý ornyn dızaıner mamandyǵy boıynsha aıaqtaǵan ol ózindik órnekpen tikken boıjetkenderge arnalǵan kıimderdi kópshilikke usyna bastapty.
Sońǵy eki jyldan beri pandemııanyń qıyndyǵyn otandyq dızaınerler de qatty sezindi. Osymen úshinshi jyl boıy el ishinde de, shetelderde de sándik konkýrstar ótken emes. Kóz maıyn taýysyp tikken sán kóılekterin usynatyn orta bolmaǵan soń dızaınerler kibirtiktep, ózara shyǵarmashylyq baılanystar da saıabyrsyp qalǵan. О́ıtkeni kıim úlgileýshiler osyndaı báıgelerde ǵana tól týyndylaryn kópshilik talqysyna salyp, jetistigi men kemshiligin teń tarazylaıdy. Biraq Malıka pandemııa kezinde de qarap otyrǵan joq. Ol tiginshilik pen kıim úlgileýdi unatatyn balalarǵa arnap qolóner mektebin ashty.
«Bala shyǵarmashylyqpen, óz qııalymen kıim úlgisin jasap, ony tigip shyǵarýǵa tıis. Biz osy jumysqa kezeń-kezeńimen kirisemiz. Eń áýeli oqýshylarymyzǵa qazaqy óıý-órnekterdiń shyǵý tarıhyn, kóbine qandaı kıim úlgilerine qoldanylatynyn úıretemiz. Ol úshin qandaı da bir ulttyq kıimniń shyǵý tarıhy, adamnyń jas ereksheligine qaraı qalaı kıgeni ábden zertteledi. Buıymnyń jasalý tártibi, qoldanylatyn materıaldar, oıý-órnekterdiń úılesimdiligi, qysqasy sándi de sapaly buıym jasaýdyń tehnıkasyn balalarymyzǵa barynsha meńgertýge tyrysamyz. Qolónermen qatar, tárbıe sabaqtary da qosa ótedi. Bul sabaqtarynda tarıhymyz ben salt-dástúrimiz qosa oqytylady. Osylaısha jan-jaqty tálim-tárbıe, bilim bergende ǵana bala ulttyq ónerdi boıyna sińirip, óz eliniń patrıoty bolyp qalyptasady», deıdi Malıka óz mektebi týraly maqtanyshpen.
Malıka qazir óńirlerdi aralap, kıim dızaıny jóninde semınarlar ótkizip júr. Sebebi naryqqa ulttyq kıimder úlgisin usyný – bir jaǵynan óner bolsa, ekinshi jaǵynan – bıznes. Kıimdi tige bilýmen qatar, ony ótkize bilý de úlken sheberlik pen tynymsyz eńbekti qajet etedi.
Búginde Nur-Sultan, Aqtóbe, Qyzylorda qalalarynda Malıkanyń ulttyq kıim ortalyqtary ashylǵan. Oǵan qosa, pandemııa kezinde tiginshiliktiń onlaın mektebin ashty. Únemi tynymsyz izdeniste júretin ol bir kásiptiń qyr-syryn tereń meńgerý tózimdilik pen ýaqytty qajet etetinin aıtady.
Malıka Dúısenbaevanyń oıynsha, qazaqtyń birneshe myń jyldan beri jalǵasyp kele jatqan ulttyq kıimderi paraqtary tutas ashylmaǵan oqýlyq tárizdi. Ol bolashaq urpaq ata-babalarynyń, ata-ájeleriniń ulttyq kıimderin bizge qaraǵanda tereńirek baǵalaıdy degen senimde.