Jańa zaýyttyń qurylysy ERG (Eýrazııalyq top) quramyndaǵy «Shubarkól kómir» AQ-tyń ónerkásip alańynda bastalyp ketti. Bul – Qazaqstan Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵy qarsańynda qolǵa alynǵan eń mańyzdy jobalardyń biri. Jalpy, «Shubarkól kómir» AQ – elimizdegi eń iri energetıkalyq kómir óndirýshilerdiń biri. Munda kómirdi tereń óńdeý baǵdarlamasy jaqsy jolǵa qoıylǵan.
Jańa zaýyttyń basynda ótken kapsýla salý rásimine Qaraǵandy oblysynyń ákimi Jeńis Qasymbek, ERG dırektorlar keńesiniń múshesi Shýhrat Ibragımov, «Eýrazııalyq top» JShS basqarma tóraǵasy Serik Shahajanov pen «Shubarkól kómir» AQ prezıdenti Rýstam Ibragımov qatysty.
Buǵan deıin de Elbasy Nursultan Nazarbaev pen Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ımport almastyrý salasyn jetildirý kerek ekenin san márte aıtqan bolatyn. Import almastyrýǵa qatysty elde memlekettik baǵdarlama da bar. Jańa zaýyt – ERG-diń sol baǵdarlamaǵa qosqan úlesi.
– Qazaqstanda ERG-diń basqa da aýqymdy josparlary bar. Taıaý jyldary biz jańa jobalarǵa jáne qolda bar óndiristerdi jańǵyrtýǵa 6 mlrd dollardan astam ınvestısııa salýdy josparlap otyrmyz, – deıdi ERG dırektorlar keńesiniń múshesi Shýhrat Ibragımov. – Speskoks óndiretin zaýyt salý – Shubarkól kómiri men ERG-diń óz qýatyn arttyryp kele jatqanynyń aıqyn dáleli. Biz joǵary qosylǵan quny bar ónim óndirisin ulǵaıtyp, qalpyna keltirgish ımporttyń mańyzdy bóliginen bas tarta alamyz. Osylaısha, bizdiń top óndiretin ferrohromdaǵy qazaqstandyq úlesti arttyramyz.
Jalpy, Qazaqstan boıynsha speskoksqa suranys – jylyna 1 mln tonnadan asady. Bul derekti Taý-ken óndirý jáne taý-ken metallýrgııa kásiporyndary qaýymdastyǵy da rastaı alady. Qazir speskokstyń kóp bóligi Reseı men Qytaıdan ımporttalady.
Al 2005 jyly Shubarkól kómir alańynda salynǵan zaýyt osy kúnge deıin «Shubarkól kómir» AQ koks-hımııa sehynda shamamen 200 myń tonna ónim óndirip kelgen edi. Qara metallýrgııanyń damýyna baılanysty onyń ónimderine suranys joǵary bolyp keldi.
Eýrazııalyq top (ERG) quramyndaǵy «Shubarkól kómir» AQ – kómirdi ashyq ádispen óndiretin kompanııa. Kásiporyn speskokspen birge koks gazynan elektr qýatyn da óndire alady.
Jylyna 400 myń tonna ónim shyǵarýdy josparlap otyrǵan jańa kásiporynda 120 jumys orny ashylady. Jumysshylar munda jylyna 72 myń tonna kómir shaıyry men kómir maıyn óndiredi. Al óndiriste qoldanylatyn shıkizat – Shubarkól kenishiniń «D» markaly kómiri bolady.
Jańa zaýytty Sinosteel Equipment and Engineering CO LTD. kompanııasy jobalaǵan. ERS-kelisimsharttaryna sáıkes búkil qurylysty, sondaı-aq iske qosý-jóndeý jumystaryn China Nonferrous Metal Industry’s Foreign Engineering and Construction Co Ltd. (NFC China) kompanııasy atqarady.
Qaraǵandy oblysynyń ákimi Jeńis Qasymbektiń aıtýynsha, bul zaýyt – ımport almastyrý baǵdarlamasy aıasynda júzege asyrylǵan tabysty jobalardyń biri. «Jobaǵa 40 mlrd teńge ınvestısııa quıylady. Barlyq normaǵa tolyq sáıkes keletin zamanaýı jabdyqtar jetkiziledi. Tehnologııalardy qoldaný esebinen Nura aýdanynda josparlanyp otyrǵan speskoks óndirisi jańa ári zamanaýı zaýyt bolady», dedi ákim.
Atap aıtqanda, jobada pırolızdi ornatý alańynda skrınıng, usaqtaý jáne tasymaldaý, kómir men jartylaı koksty saqtaý jáne tasymaldaý kezinde paıda bolatyn kómir shańyn qarmap qalýǵa arnalǵan aspırasııalyq júıe qarastyrylǵan. Budan bólek elektr qýatyn, jylý men sýdy únemdeıtin energııa únemdeý jónindegi is-sharalar kesheni ázirlengen. Tehnologııada paıdalanylatyn barlyq sý resýrstary men lastanǵan aǵyndar tazartylyp, sýmen jabdyqtaý aınalym júıesine qaıta jiberiletin bolady.
– Nysan óndiris qaýipsizdigi men qorshaǵan ortany qorǵaýdyń eń zamanaýı ozyq tehnologııalyq sheshimderi men avtomatıkany paıdalanady. Qazaqstan zańnamasynyń barlyq normalaryna tolyq sáıkes keledi, – deıdi «Shubarkól kómir» AQ prezıdenti R.Ibragımov.
Jańa óndiris orny 2023 jyly paıdalanýǵa beriledi. Zaýyt ERG kásiporyndarynyń ishki qajettilikterin tolyq qamtamasyz etip, ónimderdi eksporttaý múmkindigin de qarastyrady.
Shubarkól kómir – Qazaqstandaǵy joǵary sapaly iri kómir óndirýshi. Bul kásiporynnyń kómiri tómen kúldiligimen (barlyǵy 4%) de, joǵary kalorııalylyǵymen (6000 kkal/kg deıin) de erekshelenedi. Osyndaı biregeı sıpattamalary arqyly shubarkól kómiri turǵyn úılerdi jylytý úshin óte tıimdi energııa kózi sanalady jáne zań boıynsha ekologııalyq taza energııa tasymaldaýshy. ERG Eýropa men Azııanyń jáne dúnıe júziniń basqa da 20-dan astam eline kómir jetkizedi.
Osyndaı jetistigi bar Shubarkól eńbek ujymy keshe salynǵan kapsýlaǵa arnaıy hat jazyp qaldyrdy. Bul joldaýdy endi kompanııa qyzmetkerleri 2071 jyly ashyp oqı alady.