Qustardy saqtandyrý memleketten sýbsıdııalanady

О́ndiris shyǵyndaryn óteýde, paıda tabýda jáne túrli jaǵdaılarǵa baıla­nysty shyǵynǵa batyp qalmas úshin qus ósirýshilerdiń qustaryn saq­tan­dyr­ýy búgingi kúnniń ózekti máselesi. Qus tumaýy qutyrǵan ýaqytta bul saq­tan­dyrý sharasy sharýalar úshin talaı qıyn­dyqtyń kúrmeýin sheship berýge óte qolaıly bastama bolyp otyr. Jańa ba­ǵyttyń operatory – «Báıterek» hol­dın­giniń enshiles kompanııasy Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory.

Talaı jyldan beri birshama tájirı­be­den ótken Aýyl sharýashylyǵyn qar­jy­­laı qoldaý qory bul saqtandyrý sha­­ra­synyń da shashaýyn shyǵarmaı at­qar­­maq. Mamandardyń aıtýynsha, úı qustaryn saqtandyrý sharýalar úshin shynymen de oń áser beretin bastama. Neǵurlym saqtandyrǵan qus­tar­dyń sany kóp bolsa, soǵurlym paıyz mól­she­ri de azaıady.

«Keminde 30 bas mólsherindegi jan­ýar­­­lar jáne qustar saqtandyrýǵa jata­dy. Jalpy alǵanda saqtandyrýdyń sa­lys­­tyrmaly túrde tómen qunyn atap ótýge bolady. Qamtylǵan aýma­ǵy­na baı­la­nysty tarıfter 1,5-ten 6,5 pa­ıyzǵa deıin. Neǵurlym mal kóp so­ǵur­lym pa­ıyz azaıady. Osy maq­sat­tar­ǵa 2020-2021 jyldary shamamen 3,4 mlrd teńge bólindi», dedi Aýyl sharýa­shy­ly­ǵyn qarjylaı qoldaý qory saq­tan­­dyrý departamentiniń dırektory Ásel Ramazanova.

Jańa saqtandyrý ónimi boıynsha qus­tar barlyq yqtımal táýekelderdiń shyǵyny óteledi. Salystyrmaly túrde aıtqanda saqtandyrýdyń quny da tómen bolady. Túrli aýrýlardan, órtten, jazataıym oqıǵalardan, tabıǵı apattardan ólgen jaǵdaıda jáne urlansa, joǵalyp ketse saqtandyrý sharttaryna sáıkes ornyn toltyrýǵa múmkindik bar.

Saqtandyrý úshin kem degende 30 bas qus bolýy kerek. Qustardyń sany­na baılanysty 2,31%-dan 2,77%-ǵa deıingi túrli deńgeıdegi tarıfter bel­gi­­lendi. Al kelisim jasalǵanda tó­le­ne­tin saqtandyrý syıaqylary memleket tarapynan sýbsıdııalanady. Bul fermerlerdi yntalandyrýǵa jáne saq­­tandyrý shartynyń jarty qunyn ar­zan­da­týǵa baǵyttalǵan.

Búginde alǵashqy tutynýshylardyń biri bolyp qustaryn saqtandyrǵan Izet Shaıahmet – iri qus fabrıkasynyń bas­shysy. Aıtýynsha, bul bastama qus sharýashylyǵyn damytý jolynda oń­taı­ly baǵyt.

«Aýyl sharýashylyǵy taýar óndi­rý­shileri úshin bıoaktıv – eń mańyz­dy aktıv, búkil bıznes sonyń negizinde qu­rylady. О́ndirýshiler mundaı saq­tan­­dyrý ónimine uzaq ýaqyt boıy muq­taj boldy. Bul – saqtandyrý jaǵ­da­ıy týyndaǵan kezde tezirek qalpyna keltirýge múmkindik berip, operasııalyq qyzmettiń birneshe jyldaryn saqtaıdy. Saqtandyrý kelisim shartyn jasaý tetigi óte yńǵaıly: barlyq qajetti qu­jat elektrondy formatta júk­te­ledi. Prosestiń qalǵan qadamdary da onlaın rejiminde júrgiziledi, munda saq­tandyrý jarnasyn sýbsıdııalaý da qa­rastyrylǵan», deıdi qus fabrıka­sy dırektorynyń orynbasary Izet Shaıahmet.

Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń sońǵy málimetteri boıynsha Qazaq­stan­nyń birneshe óńiriniń 117 eldi mekeninde in­detten 576 myń bas ár túrli qustar ólgen. Al Qazaqstan qus ósirýshiler oda­ǵynyń málimetteri boıynsha, qus tumaýynan Soltústik Qazaqstan oblysynda 2 qus fabrıkasynda 768,8 myń bas jáne Qostanaı oblysynda bir qus fabrıkasynda 360 myń bas qus shyǵyny tirkelgen. Tek úsh qus fabrıkasynda qy­rylǵan qustyń sany 1 mln 128 myń­nan asqan.

Jańa saqtandyrý ónimderi boıynsha elimizde 8 200 bas iri qara, toqsan shaqty usaq mal jáne 1 mln-nan asa qus saqtandyrylǵan. Oǵan ketken qarjynyń teń jartysy ıaǵnı 53 mln teńgeden astamy memleket esebinen sýbsıdııalandy.

«Bul oraıda árıne, qustardy saqtan­dy­rý jobasy osyndaı iri sıfr­larǵa qa­ramastan sharýalardyń shyǵynǵa shash etekten batpaýy úshin jasalyp otyr­ǵan úlken múmkindik. Onyń ústine qus­tar­dy saqtandyrý úshin arly-berli jol júrýdiń qajeti shamaly. О́ıtkeni barlyq qyzmet onlaın túrde iske asyrylady», deıdi Aýyl sharýashylyǵyn qar­jy­­laı qoldaý qory saqtandyrý depar­­ta­men­ti­niń dırektory Ásel Ramazanova.

Onyń aıtýynsha, saqtandyrý onlaın júzege asyrylady. Servıs Qoldau.kz plat­formasynda ornalasqan. Qus sharýa­shylyǵy ıesinde elektrondy sıfrly qoltańba bolýy qajet. ESQ kómegimen júıege kirip, qustar týraly barlyq aqparatty júkteýi tıis. Odan keıin saqtandyrý kompanııasyn tańdap, úshjaqty kelisim shart jasalady. Aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshisi saq­tan­dyrý aqysynyń jartysyn tólep, jar­tysy sýbsıdııa retinde saqtandyrý kom­pa­nııasynyń shotyna túsedi.

Júıede Qazaqstan Respýblıkasynyń Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý jónindegi agenttiginiń lısenzııasy bar saqtandyrý kompanııalary ǵana jumys isteıdi. Saqtandyrý ónimi sheńberindegi táýe­kelder álemdik saqtandyrý nary­ǵyn­da «A» reıtıngisi bar halyqaralyq qaı­ta saqtandyrý kompanııalary qaıta saqtandyratyn bolady. Bul saq­tandyrý jaǵ­daılary týyndaǵanda kepil­den­di­ril­gen tólemderdi qamtamasyz etýge úlken múmkindik beredi. Shart jasasýdan bastap tólemderge deıingi bar­lyq rásim aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshiniń elektrondy sıfrly qoltańbasy negizinde Qoldau.kz platformasynda ornalasqan Agroinsurance aqparattyq servısinde atqarylady.