Álemdik qarjy rynogynda dollar baǵamynyń tómendeýi AQSh ekonomıkasynyń kóterilýine alyp keldi. Dollarǵa qaraǵanda basqa ulttyq valıýtalar baǵamynyń kóterilýi kóptegen elderdiń ekonomıkasyna keri áserin tıgize bastady. Osydan kelip, sońǵy ýaqytta 22 damýshy eldiń ulttyq valıýtalary álsiredi. Álemdik ekonomıkaǵa barynsha ıntegrasııalanǵan Qazaqstan bul jaǵdaıdan syrt qala almady. Osyǵan baılanysty qarjy retteýshisi retinde Ulttyq bank teńge baǵamyn ózgertý týraly sheshim qabyldady. El ekonomıkasy úshin, otandyq taýar óndirýshiler úshin bul óte tıimdi qoldaý bolyp tabylady. «ALZ» JShS osy jaǵdaıǵa baılanysty ózine qatysty 2-basymdyqty erekshe atap ótedi. Birinshiden, bizdiń seriktestiktiń nesıelik mindettemeleriniń bári ulttyq valıýtaǵa negizdelgen. Biz dollar baǵamynyń aýytqýyna táýeldi emespiz. Sonymen qatar, eksportqa shyǵaratyn ónimderimizden túsetin kiris AQSh dollary esebinen bolady.
Ekinshiden, biz tabysymyzdyń 90 paıyzyna jýyǵyn eksportqa shyǵaratyn bolat buıymdarymyzdyń esebinen alamyz. Sortty jáne qalypty prokattardy biz sońǵy ýaqytta ishki rynokqa da kóptep shyǵara bastadyq. Mine, naq osy ishki rynokta bizdiń ónimderimiz ımporttyq ónimdermen básekelestikke túse almaı qaldy. Sebebi, ımporttyq arzan ónimder bizdiń shyǵarǵan ónimderimizdiń ózindik qunynyń qymbattaýyna yqpal etti. Teńge baǵamynyń ózgerýine baılanysty endi «ALZ» JShS shyǵaratyn bolat prokattar ishki rynokta ımporttyq ónimderge qaraǵanda básekege qabiletti bolady. Teńge baǵamynyń ózgerýine baılanysty ımporttyq ónimderdiń baǵasy qymbattap, olardyń otandyq rynokqa kóptep kelýine tosqaýyl qoıylady. Bul otandyq taýar óndirýshilerdi qorǵaýdyń eń tıimdi joly bolmaq.
Osy rette aıta ketetin erekshe másele, Úkimet áleýmettik mańyzy bar taýarlardyń qymbattamaýyna barynsha baqylaý jasaýy kerek. Bul rette ózimizdiń elimizde óndiriletin energetıkalyq qýat kózderiniń baǵasyn turaqtandyrýdyń mańyzy erekshe. Eger gaz, jylý jáne elektr qýatynyń baǵasy turaqty bolatyn bolsa, otandyq taýar óndirýshiler eshqandaı qosymsha shyǵynǵa ushyramaıdy. О́z kezeginde olar óndiretin taýarlarynyń baǵasyn qymbattatpaıdy. Sondyqtan ishki rynokta alypsatarlyqqa jol bermeý basty mindet bolyp tabylady.
Sáýle BAIMUHAMBETOVA,
«ALZ» JShS-niń qarjy dırektory.