El Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev bıylǵy Joldaýynda alaıaqtyqqa jáne qarjy pıramıdalaryna qarsy sharalar keshenin ázirleýdi tapsyrdy. Bul rette Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi óz quzyreti sheńberinde atalǵan baǵyt boıynsha jumys júrgizýde.
Máselen, agenttik sońǵy 8 aıda qarjy pıramıdalarynyń qyzmeti men alaıaqtyqtyqqa qatysty jeke jáne zańdy tulǵalardyń 125 ótinishin qarastyrǵan. Jyl basynan beri qarjy pıramıdalarynyń belgileri bar 110-nan astam uıym boıynsha quqyq qorǵaý organdaryna aqparat jiberilgen.
Agenttiktiń qarjy uıymdarynyń ádisnamasy jáne prýdensııalyq retteý departamentiniń dırektory Dáýren Sálimbaevtyń aıtýynsha, qarjy pıramıdalary men alaıaqtyqqa qarsy sharalardy ázirleý úshin vedomstvoaralyq jumys toby qurylǵan. Onyń quramynda Bas prokýratýranyń, Ulttyq banktiń, Ishki ister mınıstrliginiń, Qarjylyq monıtorıng agenttiginiń, sondaı-aq Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrliginiń ókilderi bar.
– Jýyrda jumys toby josyqsyz is-qımyl praktıkasynyń 39 ólshemshartynan turatyn qarjy pıramıdalary belgileriniń tizbesin bekitti. Bul belgiler qandaı? Birinshi belgi – naryqtyq kórsetkishterden áldeqaıda asyp túsetin joǵary kiristilikke ýáde etý. Ekinshi belgi – bıznesti qatysýshynyń kirisi jańadan qosylǵan adamdardyń salymy esebinen qalyptasatyn jelilik marketıng qaǵıdattarymen uıymdastyrý. Úshinshi belgi – kompanııada kiristiń, sondaı-aq qajetti lısenzııalar men ruqsattardyń bolmaýy. Tórtinshi belgi – jobalardyń ataýyna belgili jarııa kompanııalardyń, brendterdiń ataýyna uqsas sóz tirkesterin nemese nyshandaryn paıdalaný, – deıdi D.Sálimbaev.
Buǵan qosa qarjy pıramıdalarynyń belgileri bar uıymdardyń tizimin jarııalaý algorıtmi kelisilgen. Tizim agenttiktiń saıtynda ornalastyrylǵan. Búginde onda qarjy pıramıdalarynyń belgileri bar 56 uıym tirkelgen. Tizim únemi jańartylyp otyrady. Ol jeke jáne zańdy tulǵalardyń shaǵymdary men ótinishteriniń, sondaı-aq quqyq qorǵaý organdary tarapynan túsken suraýlardyń negizinde qalyptastyrylady.
– Qarjy naryǵynda pandemııa kezeńinde mıkrokredıt alý úshin jeke basyn kýálandyratyn qoldan jasalǵan nemese urlanǵan qujattardy qoldaný praktıkasy keńinen tarady. Osy jyldyń sáýirinde alaıaqtyqtyń mundaı túrlerine jol bermeý úshin agenttik elektrondy tásilmen mıkrokredıtter berý qaǵıdalaryn qatańdatty. Jańa talaptarda qaryz alýshyny ıdentıfıkattaýdyń qosymsha tásilderi kózdelgen. Endi mıkrokredıtti elektrondy tásilmen berý úshin elektrondy-sıfrly qoltańbadan bólek, Ulttyq banktiń bankaralyq esep aıyrysý ortalyǵynyń servısteri arqyly qaryz alýshyny bıometrııalyq ıdentıfıkattaý, ne naqty ýaqyt rejiminde qaryz alýshynyń derbes derekteri men beınesin eki faktorly tekserý júıesi paıdalanylýy múmkin, – deıdi departament dırektory.
D.Sálimbaevtyń túsindirýinshe, eki faktorly tekserý sheńberinde qaryz alýshynyń jeke kabınetine qol jetkizýdiń bir rettik parolderi jáne klıenttiń naqty ýaqyt rejimindegi beınesin onyń jeke basyn kýálandyratyn qujattaǵy beınesimen salystyryp tekseretin baǵdarlama paıdalanylady.
– Qaryz alýshylardy ıdentıfıkattaýǵa qoıylatyn talaptardyń ózgerýine baılanysty jalǵan mıkrokredıtterdi resimdeýge qatysty shaǵymdar sany kúrt azaıdy. 2020 jyly 94,4 mln teńgege jalǵan mıkrokredıt rásimdegen 1 102 jaǵdaı anyqtalsa, bıylǵy mamyrdan bastap, ıaǵnı elektrondy tásilmen mıkrokredıtter berý qaǵıdalaryna qoıylatyn talaptardyń ózgerýimen jalǵan mıkrokredıt berýge qatysty nebári 6 jaǵdaı tirkeldi, – deıdi ol.
Agenttik qazirgi ýaqytta elektrondy tásilmen mıkrokredıtter berý qaǵıdalaryna qaryz alýshylardyń ıdentıfıkattaý derekterin mobıldi baılanys operatorlarynyń derekterimen salystyryp tekserý múmkindigin kózdeıtin túzetýler jobasyn talqylaýda. Iаǵnı klıenttiń jeke sáıkestendirý nómirin mobıldi baılanys operatorynyń derekqoryndaǵy abonenttik nómir ıesiniń jeke sáıkestendirý nómirimen salystyrylmaq. Budan bólek, jalǵan mıkrokredıtter anyqtalǵan kezde azamattardyń quqyqtaryn qorǵaý maqsatynda quqyq qorǵaý organdary mıkrokredıt boıynsha syıaqy esepteýdi jáne jábirlenýshige qatysty talap-aryz jumysyn toqtata turý jónindegi sharalar kózdelgen.