2013 jylǵy 27 qyrkúıek, Astana qalasy
Ishki sý joldarynda keme qatynasy qaýipsizdigin qamtamasyz etý jónindegi jol jumystaryn josparlaý jáne júrgizý qaǵıdalaryn bekitý týraly
«Ishki sý kóligi týraly» 2004 jylǵy 6 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 9-babynyń 1-tarmaǵynyń 26-2) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn:
1. Qosa berilip otyrǵan Ishki sý joldarynda keme qatynasy qaýipsizdigin qamtamasyz etý jónindegi jol jumystaryn josparlaý jáne júrgizý qaǵıdalary bekitilsin.
2. Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrligi Sý kóligi departamenti (Q. N. Tilepov):
1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde zańnamada belgilengen tártippen memlekettik tirkelýin;
2) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin buqaralyq aqparat quralynda resmı jarııalanýyn, onyń ishinde ony Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda jáne memlekettik organdardyń ınternet-portalynda ornalastyrýdy;
3) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde tirkelgennen keıin bes jumys kúni ishinde memlekettik tirkeý týraly jáne buqaralyq aqparat quraldarynda jarııalaýǵa jiberý týraly málimetterdi Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrliginiń Zań departamentine usynýdy qamtamasyz etsin.
3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasynyń Kólik jáne kommýnıkasııa vıse-mınıstri A.Ǵ. Bekturovqa júktelsin.
4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵannan keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Mınıstr A.JUMAǴALIEV.
Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstriniń
2013 jylǵy 27 qyrkúıektegi №761 buıryǵymen bekitilgen
Ishki sý joldarynda keme qatynasy qaýipsizdigin qamtamasyz etý jónindegi jol jumystaryn josparlaý jáne júrgizý qaǵıdalary
1. Jalpy erejeler
1. Osy Ishki sý joldarynda keme qatynasy qaýipsizdigin qamtamasyz etý jónindegi jol jumystaryn josparlaý jáne júrgizý qaǵıdalary (budan ári – Qaǵıdalar) «Ishki sý joldary týraly» 2004 jylǵy 6 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 9-babynyń 1-tarmaǵynyń 26-2) tarmaqshasyna sáıkes ázirlengen.
2. Qaǵıdalar Qazaqstan Respýblıkasynyń ishki sý joldarynda keme qatynasy qaýipsizdigin qamtamasyz etý jónindegi jol jumystaryn josparlaý jáne júrgizý tártibin aıqyndaıdy.
3. Osy Qaǵıdalardyń áreketi «Sý obektilerin keme júzetin sý joldary sanatyna jatqyzý erejesin jáne keme júzýi úshin ashyq keme júretin sý joldarynyń tizbesin bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2004 jylǵy 29 qańtardaǵy № 105 qaýlysyna sáıkes keme qatynasy sanatyna jatqyzylǵan jer ústi sý obektilerine qoldanylady.
4. Osy Qaǵıdalarda mynadaı negizgi uǵymdar paıdalanylady:
1) arnalyq izdestirý – sý joldaryn zertteý men barlyq jol jumystarynyń túrlerin tehnıkalyq qujattamamen qamtamasyz etýge baǵyttalǵan topografııalyq jáne gıdrografııalyq keshen;
2) jer ústi sý obektileri – sý aıdyndary (ózender jáne solarǵa teńestirilgen kanaldar, kólder, sý qoımalary, toǵandar jáne basqa ishki sý aıdyndary, aýmaqtyq sýlar) muzdyqtar, batpaqtar;
3) jol jumystary – ishki sý joldaryndaǵy sý túbin tereńdetý, túzep-jóndeý, traldaý, sý túbin tazartý, izdestirý jáne navıgasııalyq jabdyqtardy ornalastyrý men kútip-ustaý jónindegi basqa da jumystar;
4) keme qatynasy – shaǵyn kólemdi kemelerdi paıdalana otyryp atqarylatyn qyzmetti qospaǵanda, júkterdi, jolaýshylar men olardyń bagajyn, pochta jóneltilimderin tasymaldaý, súıretip júzý, paıdaly qazbalardy izdeýdi, barlaýdy jáne óndirýdi, balyq aýlaýdy jáne ózge de kásipshilikterdi, qurylys, jol, gıdrotehnıkalyq, sý asty-tehnıkalyq jáne basqa da osyǵan uqsas jumystardy, losmandyq alyp ótýdi, qutqarý operasııalaryn júrgizý, sý obektilerin qorǵaý, olardy lastaný men qoqystanýdan qorǵaý jónindegi is-sharalardy júzege asyrý, sýǵa batqan múlikti kóterý, memlekettik baqylaý men qadaǵalaý, ǵylymı zertteýler júrgizý úshin kemelerdi paıdalanýǵa baılanysty qyzmet;
5) Qazaqstan Respýblıkasynyń ishki sý joldary (budan ári – ishki sý joldary) – keme qatynasy maqsatynda paıdalanýǵa bolatyn tabıǵı nemese qoldan jasalǵan qatynas joldary;
6) navıgasııa – keme qatynasyn jasaý múmkin bolatyn ýaqyt kezeńi;
7) navıgasııalyq belgilerdiń syzbasyn ornalastyrý – belgilengen tártipte navıgasııalyq jabdyqtar belgileri kórsetilgen ózen ýchaskesiniń syzbasy;
8) turý pýnkti – kemelerdi, saldardy jáne ózge de júzý obektilerin jóndeý, olardyń jyldyń jazǵy jáne qysqy mezgilinde turýy, olardy tehnıkalyq baıqaýdan ótkizý maqsatynda jaılastyrylǵan jáne jabdyqtalǵan jer ýchaskesi men sý beti obektisiniń akvatorııasy;
9) túzetý jumystary – keme júrisiniń gabarıtterin ustaý men jıektiń janamasyn bekitýdi jáne bógeý men basqa gıdrotehnıkalyq qurylystarǵa bógetti otyrǵyzýǵa ázirleýge baǵyttalǵan jol jumystarynyń túri;
10) ýákiletti organ – ishki sý kóligi salasyndaǵy basshylyqty, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda kózdelgen shekte salaaralyq úılestirýdi júzege asyratyn ortalyq atqarýshy organ;
11) ýákiletti organnyń kásiporny – qyzmet kórsetetin shekaralar sheginde kemelerdiń qaýipsiz júzýin qamtamasyz etý maqsatynda ishki sý joldaryn jáne keme qatynasynyń gıdrotehnıkalyq qurylystaryn (shlıýzderin) tıisinshe kútip ustaý men damytý úshin óndiristik qyzmetti júzege asyrý negizgi mindeti bolyp tabylatyn ishki sý kóliginiń memlekettik kásiporny;
12) ishki sý joldarynyń syzbasy (losman kartasy) – keme júrisiniń tereńdigi men gabarıtteri kórsetilgen, navıgasııalyq belgiler men baǵdarlaý, sý júrisi kórsetilgen ózen ýchaskesiniń syzbasy (kartasy).
5. Jol jumystary ishki sý joldaryndaǵy keme qatynasyn qurý, kútip-ustaý, damytý jáne qaýipsiz paıdalaný maqsatynda júrgiziledi.
Jol jumystaryn júrgizýdi qamtamasyz etý astananyń jergilikti atqarýshy organyna júktelgen, astananyń ákimshilik-aýmaqtyq shekarasy shegindegi Esil ózeniniń keme qatynasy ýchaskesin qospaǵanda, sý joly jumystaryn, onyń ishinde memleket menshigindegi porttarda reıdter jáne osy porttardyń aılaqtaryna kireberisterdi jasaý men kútip ustaý jónindegi jumystardy júrgizýdi, sondaı-aq keme qatynasynyń gıdrotehnıkalyq qurylystaryn kútip ustaý men tasymaldaýshynyń tehnologııalyq baılanysty uıymdastyrýyn ýákiletti organnyń kásiporyndary júzege asyrady.
Porttarǵa osy Qaǵıdalardyń 5-tarmaǵynyń ekinshi abzasynda kórsetilmegenderine kireberisterdegi, sondaı-aq toqtaý pýnktterindegi jol jumystaryn júrgizýdi olardyń ıeleri júzege asyrady.
Ishki sý joldaryn jáne olardaǵy keme qatynasy gıdrotehnıkalyq qurylystaryn kútip ustaý jónindegi jumystar jol jumystaryn júrgizýge arnaıy ruqsatsyz júzege asyrylady.
6. Ýákiletti organnyń tıisti kásiporyndary sý joldarynyń árbir ýchaskesi boıynsha ishki sý joldarynyń shemasyn jasaıdy (losmandy kartalar).
7. О́zende navıgasııalyq belgilerdi ornatý shemalary ýákiletti organnyń aýmaqtyq bólimsheleriniń usynymdaryn esepke ala otyryp jyl saıyn túzetiledi. Kólder men sý qoımalarynda 5 jylda 1 retten kem emes.
8. Navıgasııalyq belgilerdi ornatý shemalary navıgasııa kezeńinde túzetilýi múmkin.
Navıgasııa kezinde ishki sý joldary kúıimen jáne navıgasııalyq jabdyqtarymen bolǵan barlyq ózgerister keme júrgizýshileriniń nazaryna der kezinde jetkiziledi.
9. Ýákiletti organnyń tıisti ishki sý joldarynyń árbir ýchaskesi boıynsha keme júrý kezeńine nemese uzaq merzimge, biraq 3 jyldan kóp emes jol jumystary jobasyn qurastyrady.
10. Keme qatynasy jaǵdaıynda sý joldaryn qamtamasyz etý boıynsha jumystardy oryndaý kezinde jol jumystarynyń jobasy basshylyq qujat bolyp tabylady.
11. Jol jumystary jobasynyń mindetteri:
1) belgilerdi ornatýdyń shemasyn jasaý;
2) shekteýli qaırańdy anyqtaý;
3) obektiler boıynsha múmkin bolatyn jumys kólemin esepteý;
4) olardy oryndaýdyń rettiligin anyqtaý;
5) tabıǵı jaǵdaıdyń jáne ýchaskede bolyp jatqan arnanyń qaıta qurylý esebimen tehnıkalyq quraldardy ornalastyrýdyń ońtaıly nusqasyn tańdaý bolyp tabylady.
12. Jol jumystary jobasynyń basty negizi aldyńǵy jyldarda jasalǵan arnalyq izdestirý bolyp tabylady.
Navıgasııa kezinde is-sharalar belgilengen jol jumystary jobasynda jumystardyń oryndalýy mólsheri boıynsha, ýaqyty jáne kezektiligi boıynsha túzetiledi.
2. Jol jumystaryn josparlaý tártibi
13. Jol jumystaryn josparlaý jumystardy jáne qyzmetterdi memlekettik satyp alý týraly jasasqan sharttardyń negizinde júrgiziledi jáne mynany quraıdy:
1) keme júzetin jaǵdaıda sý joldaryn qamtamasyz etý boıynsha is-sharalar jospary;
2) navıgasııalyq jabdyqtyń belgilerin qoıý (alý) jáne qyzmet kórsetý boıynsha is-sharalar kestesi.
Ishki sý joldaryndaǵy qurylystardyń (onyń ishinde salynyp jatqan qurylystardyń) ıeleri jol jumystaryn qajettiligine qaraı josparlaýdy júzege asyrady.
14. Keme júzetin jaǵdaıda sý joldardy qamtamasyz etý boıynsha is-sharalar josparymen oryndalatyn jol jumystarynyń túrleri, olardyń oryndalý merzimderi, aı boıynsha bólip tabıǵı birlik ólsheminde jáne aqshalaı túrde oryndalǵan jumystardyń kólemi belgilenedi.
15. Navıgasııalyq jabdyqtyń belgilerin qoıý (alý) jáne qyzmet kórsetý boıynsha jumystardyń kólemi navıgasııanyń sozylýyna ýchaskeniń uzaqtyǵyn kóbeıtýmen kılometr-táýlikterde anyqtalady.
Túbin tereńdetý jáne túzetý jumystarynyń kólemi ótken jyldardaǵy jumys taldaýlaryn jáne tehnıkalyq quraldardyń bar bolý múmkindigin esepke ala otyryp arnalyq izdestirý túsirilimderi boıynsha myń tekshe metrmen anyqtalady.
Túbin tereńdetý jumystarynyń kólemi ótken jyldardaǵy jumys taldaýlaryn jáne tehnıkalyq quraldardyń bar bolý múmkindigin esepke ala otyryp traldaý jumystaryn jáne sý shaıyp ketetin jaǵalaýlardy barlaý kezindegi zertteý nátıjelerimen qurastyrylǵan jol sheberleriniń aktileri boıynsha tonnamen anyqtalady.
Traldaý jumystarynyń kólemi súziletin enine, súzilgen sý joldary uzyndyǵynyń týyndysy retinde eseptep shyǵarylatyn sharshy kılometrmen súziletin aýdanmen anyqtalady.
Arnalyq izdestirýdiń kólemi keme joly boıynsha túsirilgen ýchaskeniń kılometrinde anyqtalady.
16. Navıgasııalyq jabdyqtyń belgilerin qoıý (alý) jáne qyzmet kórsetý boıynsha is-sharalardyń kestesimen ishki sý joldarynyń uzaqtyǵy, navıgasııalyq jabdyqtardyń qoldanylý merzimi sýdyń jobalyq deńgeıin jáne tirek sý ólshegish sý beketin kórsetý arqyly keme júretin joldyń kepildi kólemderi, navıgasııalyq belgilerdiń mólsheri belgilenedi.
3. Jol jumystaryn ótkizý tártibi
1-paragraf. Arnalyq izdestirý jumystary
17. Jol jumystarynyń barlyq túrlerin jobalaý jáne uıymdastyrý úshin negiz bolyp arnalyq izdestirý jumystary tabylady.
18. Arnalyq izdestirý arnaıy apparatýralarmen jáne júzý quraldarymen jaraqtalǵan arnaıy arnalyq izdestirý partııalarymen oryndalady.
19. Arnalyq izdestirý partııalarynyń shtatyn jumys jaǵdaıyna, sıpattamasyna, kólemi men uıymdastyrýyna baılanysty ýákiletti organnyń kásiporny belgileıdi.
20. Arnalyq izdestirý partııalary brandvahtalarda nemese ózdigimen júretin kemelerde ornalasady. Jer qazýmen baılanysty kólemi boıynsha kóp emes jumystardy bir ýaqytta oryndaý úshin partııanyń quramynan otrıadty bólý kezinde onyń balshyq sorǵysh kemelerine ornalasý múmkindigi týyndaıdy.
21. Arnalyq rejımdi odan ári jaqsy zertteý, jumystyń sapasyn joǵarylatý jáne óndiristi tezdetý maqsatynda árbir arnalyq izdestirý partııalaryna sý joldarynyń arnaıy ýchaskeleri ýákiletti organnyń kásiporny buıryǵymen bekitiledi.
22. Arnalyq túsirilimderdi óńdeý jobalyq deńgeıden oryndalady. Josparda mindetti túrde ózen saǵasynan bastap ýchaskeniń basynan aıaǵyna deıingi qashyqtyqtyń masshtaby, ólsheýdiń ýaqyty men kúni kezindegi eń jaqyn sý ólsheý beketi boıynsha kesteniń nólden tómengi kórsetkishindegi sýdyń jumys deńgeıi, tiliktiń parametrleri (uzyndyǵy, eni, tiliktiń aýdany, ortasha sheshiletin qabaty), alynatyn topyraqtyń kólemin esepteý, ortany bólý oryndary (jumystyń basy men sońy, tilik shetiniń ońy men soly), túsirilimdi júzege asyrǵan tulǵalardyń qoldary bolý kerek.
2-paragraf. Túbin tereńdetý (jer qazý) jumystary
23. Túbin tereńdetý (jer qazý) jumystary arnaıy túbin tereńdetkish snarıadtarymen oryndalady. Jersnarıadynyń túrleri sýdyń saıaz jerinde oryn alǵan topyraqtyń qasıetterine, topyraqty tasymaldaý jaǵdaıyna, snarıadtyń sıpattamasyna jáne gıdrologııalyq jaǵdaılarǵa baılanysty tańdalady.
24. Tehnıkalyq flot kemeleriniń jyljýy dıspetcherlik qyzmet arqyly qosalqy býksır kemelerimen júzege asady.
25. Sýdyń saıaz jerindegi túbin tereńdetý (jer qazý) jumystaryn uıymdastyrý arnalyq izdestirý túsirilimderdiń josparyna sáıkes júzege asady.
26. Tilikke jersnarıadyn ornatýǵa deıin jergilikti jerde tiliktiń shekaralyq belgileri (jarmalar) ornatylady, sonymen qatar jumysty oryndaýǵa qajetti tehnogolııamen qamtamasyz etý úshin (transhtardyń uzyny boıyndaǵy jarmalary, toptamalardyń arasyndaǵy kóldeneń shekaralarynyń jarmalary) qajetti belgiler ornatylady. Jarmalar arnalyq túsirilimderdiń josparlaryna sáıkes ornatylady.
27. Jersnarıatty ornalastyrý qatań túrde jergilikti jerlerde ornatylǵan jarmalar (nemese koordınattar) boıynsha júzege asady.
28. Tilikten alynǵan topyraqty tóseý arnalyq túsirilimderdiń josparynda kórsetilgen jerde oryndalady. Topyraqtyń úıindisi kemelerdiń júzýine eshqandaı kedergi jasamaýy tıis jáne qaıtadan tilikke túspeýi qajet.
3-paragraf. Túzetý jumystary
29. Túzetý jumystary arnaıy tehnıkalyq quraldarymen (túbin tereńdetý snarıadtarymen) nemese túzetý brıgadalarymen oryndalady.
30. Túzetý qurylystarynyń túrleri jáne tehnıkalyq quraldarynyń túrleri olardy turǵyzý úshin sýdyń saıaz jerindegi gıdrologııalyq sıpattalamalaryna jáne bolyp jatqan arnalyq qaıta qalyptastyrýlarǵa baılanysty tańdalady.
31. Túzetý qurylystaryn turǵyzý kezinde negizgi tehnıkalyq quraldardan basqa qosalqy flot (barjylar, súıreıtin kemeler) paıdalanylady.
32. Túzetý qurylystaryn turǵyzý boıynsha jumystar arnalyq izdestirý túsirilimderdiń jospary boıynsha oryndalady, onda josparda túzetý qurylystyń ornalasýy, qondyrǵynyń parametrleri (uzyndyǵy, eni, qajetti topyraqtyń kólemi), qurylysty salyp alý úshin topyraqty úıip alý orny kórsetiledi.
4-paragraf. Túbin tazalaý jumystary
33. Túbin tazalaý jumystary arnaıy tehnıkalyq quraldarymen (karchekrandar, júzý krandary) oryndalady. Keme joldarynan jeke karchtardy jınaý jumystary keme joldarynan tys súıreý jolymen súıreıtin kemelermen júzege asýy múmkin, odan ári karchekrannyń kómegimen jaǵalaýǵa bir jola alynyp tastalady.
34. О́zdigimen júre almaıtyn túbin tazalaý snarıadtaryn paıdalaný kezinde olardy jumys ornyna qaraı súıretý jáne jumys ornyna bekitý jumystary qosalqy súıreıtin flot kómegimen júzege asyrylady.
35. Keme júzý bastalǵan kezde eń aldymen keme joldarynyń sheginde ornalasqan jáne tar jaǵalaýlarda apatty jaǵdaı jasaıtyn barlyq sý asty kedergileri joıylady. Jumystar joǵarǵy ýchaskeden bastalady.
36. Ýchaskeniń tómengi shekarasyna deıin túskennen soń túbin tazalaý snarıady qaıta joǵary ýchaskege kóteriledi. Eger de túbin tazalaý snarıady ózdigimen júre almaıtyn bolsa, onda ol qosalqy súıreıtin kemelerge jalǵanady.
37. Ekinshi jolda tómengi aǵys boıynsha snarıadpen sý joldarynyń teń ekilik kepildi eniniń boıynda paıda bolǵan kedergiler joıylady.
38. Úshinshi jol kezinde, sý tasý ýaqytynda ózen arnalarynda kedergilerdiń paıda bolýyn boldyrmaý úshin, sýmen shaıylatyn jaǵalaýlarda jaǵalaý tazalaý jumystaryn oryndaıdy.
39. Alynǵan kedergiler sýmen shaıylmaıtyn jaǵalaýǵa nemese eski arnaǵa kóshirý qajet jáne de kelesi joly sý tasý men muz jarý ýaqytynda ózenniń arnasyna qaıta shaıylyp ketý múmkindigin boldyrmaý esebimen jınalý qajet.
40. Alynǵan kedergilerdi tasymaldaý jáne ony qaýipsiz jerge tıeý úshin qosalqy flot (súıregishter, barjylar, shalandylar) paıdalanylady.
5-paragraf. Navıgasııalyq jabdyqtyń belgilerin
qoıý (alý) jáne qyzmet kórsetý boıynsha jumystar
41. Ahýal qyzmetindegi negizgi óndiristik býyn (navıgasııalyq jabdyq qyzmeti) bolyp jol sheberimen basqarylatyn ahýal ýchaskesi tabylady.
42. Ahýal ýchaskesinde jumystyń kólemine, keme jolynyń qarqyndylyǵy men sıpattamasyna baılanysty qyzmet kórsetýdiń brıgadalyq, postyq jáne brıgadaly-postyq nysandary qoldanylady.
43. Ahýal ýchaskeleriniń shekarasy ýákiletti organnyń kásipornymen belgilenedi.
44. Jol ýchaskesiniń uzaqtyǵy jáne osy ýchaskeni aınalyp ótý jıiligi joldardyń sıpattamalaryna (gabarıtterine, aǵystyń jyldamdyǵy, sýdyń saıaz jeriniń sanyna jáne t.b), ýchaskeniń navıgasııalyq belgilerimen tolyqtyǵy, tehnıkalyq quraldardyń jańartý sapasyna jáne keme jolynyń qarqyndylyǵyna baılanysty bolady. Biraq aıyna 4-5 aınalymnan kem emes.
45. Brıgadaǵa bekitilgen ýchaskeniń jol uzaqtyǵy 30-100 shaqyrymdy quraıdy.
46. Ahýal ýchaskeleriniń uzaqtyǵy postyq qyzmet kórsetý nysany kezinde 5-14 shaqyrym quraıdy.
47. Navıgasııalyq jabdyqtyń belgilerin ornatý navıgasııanyń ashylýyna deıin 3-4 kún buryn bastalady.
48. Navıgasııalyq jabdyqtardyń belgilerin sheshý navıgasııanyń jabylýynan keıin 3-4 kún ishinde júrgiziledi.
49. Navıgasııalyq jabdyqtyń belgilerin qurý jáne alý kezinde qosymsha qosalqy flot paıdalanylady, ıaǵnı 1-2 brıgadaǵa súıreıtin kememen qosa bir barjy-alańsha esepteledi.
50. Navıgasııalyq kezeńde ahýaldyq ýchaskelerdi aınalyp ótý ýákiletti organnyń kásipornymen ázirlenetin aınalyp ótý kestesine sáıkes júrgiziledi.
51. Aınalyp ótý kezinde tereńderdi ólsheý, belgilerdiń ornyn aýystyrý, belgilerdi qoqystar men shópterden tazalaý, sý bolyp qalǵan jáne synǵan belgilerdi aýystyrý, jaryq sıgnaldyq qondyrǵylardy tekserý jáne aýystyrý jumystary júrgiziledi.
52. Ahýaldyq bazada bolǵan jaǵdaıda navıgasııalyq belgileri jóndeý, olardy keptirý, tazalaý jáne boıaý, jańa belgilerdi jınaý, zákirlerdi daıyndaý boıynsha jumystar, sondaı-aq kemelerge jáne basqa da júzý quraldaryna (qaıyqtar, pontondar) qyzmet kórsetý jumystar oryndalady.
6-paragraf. Tral jumystary
53. Tral jumystaryn arnaıy traldyq brıgadalary oryndaıdy. Qajet bolǵan jaǵdaıda jergilikti ján avarııalyq traldaýdy jabdyqtalǵan brıgadamen oryndaýǵa bolady.
54. Traldyq brıgadalar kemelerde ornalasady. Brıgadalar mindetti túrde eki motorly qaıyqpen, qatty jáne jumsaq tralmen jabdyqtalǵan bolýy tıis.
55. Tral júrgizýdiń sıpattamasy jáne merzimi boıynsha jalpy, jergilikti jáne avarııalyq bolyp bólinedi.
56. Jalpy tral ýákiletti organnyń kásipornymen bekitilgen keste boıynsha júrgiziledi.
57. Jalpy tral boıynsha jumystar joǵary ýchaskeden sý tasqynynyń tómendeýinde bastalady.
58. Kepildendirilgennen 1,5 ese asatyn tereń óńip ketken ýchaskelerden basqa jalpy traldaý jumystaryn tranzıttik keme joldarynyń barlyq boıynda oryndaıdy.
59. Jergilikti tral jumystaryn jalpy traldaý jumystary kezindegi aralyqta barlyq sýdyń saıaz jerlerinde, bosaǵalarda, keme toqtaıtyn jerlerde jáne de jaǵalaýlardyń qatty shaıylǵan ýchaskelerinde, sondaı-aq keme joldary takelajben, bórenelermen lastanýy múmkin ýchaskelerde júrgizedi. Traldanatyn joldyń eni keme joldarymen júretin júzbeli belgilermen qorshalǵan enine sáıkes bolýy kerek.
60. Avarııalyq traldaý jumystary qandaı da bir sý jolynyń ýchaskelerinde kemege qaýip týǵyzatyn zákir, lot nemese basqa da bir zat sýǵa batqan kezde, nemese keme álde saldar apatqa ushyraǵan jaǵdaıda júrgiziledi.
Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2013 jylǵy 29 qazanda Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №8861 bolyp engizildi.