Kardıohırýrgııa keleshegi

Ǵylymǵa negizdelgen medısına ǵumyrdy uzartady Halyqtyń densaýlyǵy – qoǵamnyń eń bas­ty qundylyqtarynyń biri bolyp sanalady. Memleket basshysy óz Joldaýynda densaýlyq saqtaý salasyna arnaıy toqtala kelip, elimizde salamatty ómir saltyn ornyqtyrýdy, medısınany damyta otyryp qazaqstandyqtardyń ómir súrý uzaqtyǵyn 80 jasqa deıin arttyrýdy, memleketimizdegi medısınalyq týrızm­di jetekshi eýrazııalyq ortalyqtardyń biri­ne aınaldyrýdy, densaýlyq saqtaý sala­syndaǵy basty basymdyq – alǵashqy medı­sınalyq-sanıtarlyq kómekti damytý kerektigin, mindetti medısınalyq saqtandyrý engizý máselesin zertteý qajettigin basa aıtty. Sondaı-aq, memlekettiń, jumys berý­shilerdiń jáne qyzmetkerdiń densaýlyq úshin ortaq jaýapkershiligi, medısınalyq qyzmettiń barlyq júıesiniń basty qaǵıdaty ekenin jetkizip, sportpen shuǵyldaný, durys tamaqtana bilý, júıeli profılaktıkalyq tekserýden ótý, aýrýdyń aldyn alýdyń negi­zi bolyp sanalatynyn aıtty. Al 2015 jylǵy 1 shildeden bas­tap densaýlyq saqtaý salasy qyzmetkerleriniń eńbekaqysy 28 paıyzǵa kóbeıetindigi týraly jańalyq sala qyzmetkerleri úshin úlken qýanyshqa aınalyp, barlyq medısına qyzmetkerleriniń jumysqa degen yntasyn arttyryp, bolashaqqa senimmen qaraýyna yqpal ete bastady. Densaýlyq saqtaý salasynyń qyzmetkeri retinde Joldaýda aıtylǵan mindetter ishin­de meni áleýmettik salaǵa qatysty máse­leler qyzyqtyrdy. Bul Joldaýda azamat­tarymyzdyń densaýlyǵyn qorǵaý baǵytynda kóp tapsyrmalar berildi. Elbasy Nursultan Nazarbaev 2050 jylǵa deıin medısınalyq qyzmet kórsetý sapasyn arttyrýǵa, qyzmet túrleriniń biryńǵaı standarttaryn engizýge, emdeý mekemeleriniń materıaldyq-tehnıkalyq jabdyqtalýyna basa nazar aýdardy. Negizgi basymdyqtardy da atap kórsetip berdi. Sala qyzmetkerleri aldaǵy ýaqytta óz jumystaryn atalmysh Strategııa qaǵıdalaryna negizdeı otyryp júzege asyratyny anyq. Prezıdent buǵan qosa, «Qazaqstan-2030» Strategııasynda aıtylǵan tapsyrmalardyń deni merziminen buryn oryndalyp úlgergenin jetkizdi. Máselen, medısına salasynda Biryńǵaı ult­tyq densaýlyq saqtaý júıesi engizilip, dáriger mamandarǵa saralanǵan eńbekaqy júıesin taǵaıyndaý sheshilýde. Emdelýshiniń dáriger men stasıonardy óz erkimen tańdaý quqyǵy, tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kóleminiń ulǵaıtylýy aldyńǵy Strategııada kórinis tapqan bolatyn. Biz búginde sol aıtylǵan tapsyrmalardyń is júzinde oryndalǵanyna kýá bolyp otyrmyz. Jalpy, adam ómiri tek densaýlyq saqtaý salasyna ǵana qatysty emes ekendigin bári­miz de jaqsy bilemiz. О́rkenıetti elder­de bul 15 paıyzǵa ǵana táýeldi eken. Al qal­ǵany óziniń ómir súrý salty men qorshaǵan orta­syna, shyqqan tegine baılanysty dep túsindiredi. Adamdardyń óz densaýlyǵyna degen jaýapkershiligi joǵary baǵalanady. Áıtse de, búginde áleýmettik «mártebege» ıe bolǵan aýrýlar az emes. Olardyń ishinde, ásirese, júrek-qan tamyrlary aýrýlarynan bolatyn ólim-jitim kórsetkishteriniń joǵarylyǵy demografııalyq ahýalǵa da keri áserin tıgizip otyrǵany jasyryn emes. Júrek-qan tamyry aýrýlary álemniń kóptegen damyǵan elderinde densaýlyq saqtaýdyń basty problemalarynyń birine aınalyp otyr. Ol, der kezinde emdelmese, kóbine, eresek adamdardy ne múgedektikke shaldyqtyrady nemese ólimge ákelip soq­tyrady. Búginde kishkentaı nárestelerdiń arasynda da júrek aqaýymen ómirge keletinder sany ulǵaıa túsýde. Bul mamandar aldyna balalar kardıohırýrgııasyn damytý min­de­tin qoıdy. Osy turǵydan alǵanda, bizdiń oblystaǵy naýqastarǵa joǵary medısınalyq kómek kórsetetin balalar kardıohırýrgııa­sy Elbasy qoıǵan talap pen mindetti qal-qaderinshe atqaryp otyr. Ortalyqtyń negizgi qyzmeti, ınnova­sııalyq-medısınalyq tehnologııalardy paıdalanyp, joǵary mamandandyrylǵan kardıologııalyq, kardıohırýrgııalyq kómek kórsetý, sonymen qatar, ambýlatorlyq tek­seristen keshendi ońaltý kómegine deıingi aralyqta naýqastarǵa shıpa berý; kardıologııa, kardıohırýrgııa jáne ıntervensııalyq kardıologııa aıasynda ǵylym-bilim áreketin júzege asyrý, derti asqynǵan naýqastarǵa hırýrgııalyq aralasýlar jasap, múmkindiginshe turǵyndardyń ómir jasyn uzartýǵa, ólim, múgedektik kórsetkishterine jol bermeýge at­salysý. Sondaı-aq, naýqastarǵa, onyń ishinde jańa týǵan náresteler men balalarǵa sapaly, mamandandyrylǵan dúnıejúzilik standarttarǵa sáıkes kardıologııalyq já­ne kardıohırýrgııalyq kómek kórsetýge baǵyttalǵan. Sondyqtan da, ortalyq mamandary biliktilikterin kóterýden bir sát tynbaı, kardıohırýrgııa deńgeıi damyǵan shet memleketterde tájirıbelik oqýlardan ótip keldi. Búginde oblystaǵy júrek-qan tamyrlary aýrýlarymen aýyratyn naý­qastarǵa operasııa jasatý úshin astanalyq klınıkalarǵa barýdyń qajeti joq. Barlyq qajetti kardıohırýrgııalyq is-sharalar oblys ortalyǵynda da joǵary deńgeıde, jańa tehnologııalardyń kómegimen, bizdiń bilikti mamandardyń qatysýymen jasalýda. Ortalyqta álemdik medısınalyq oqý oryndarynda tyńǵylyqty bilim alǵan jáne Túrkııa, Qytaı, Chehııa, Polsha, Germanııa, Latvııa, AQSh jáne Ulybrıtanııa klınıkalarynda is-tájirıbeden ótip, mashyqtanǵan kásibı mamandar jumys jasaıdy. Belgili medısınalyq oqý oryndarynda dáris tyńdap júrgen jas dárigerlerdi júrek aýrýlaryna baılanysty ǵylymı-zertteýlerge qatystyrý bizdiń ortalyqta da iske asyrylýda. Zamanaýı qural-jabdyqtarmen jabdyqtalǵan mekemede júrek aýrýlarynyń dıagnostıkasy, onyń ishinde júktilik kezeńindegi sábıde kezdesetin aýrýdyń damý satysyn anyqtaý, odan ári emdelýdiń josparyn, hırýrgııalyq em jasaý, koronarly júrek aýrýlary, kishi ınvazıvti aralasýlar, skrınıngtik tekserýler, sońǵy modeldegi mýltıspıraldi kompıýterlik tomografpen azamattardyń qan aınalym aýrýlaryn anyqtaý tárizdi medısınalyq qyzmettiń barlyq túrleri kórsetiledi. Bilim, ǵylym jáne tájirıbeni biriktirip, arnaıy mamandanǵan iri kásibı klınıka retinde jańadan qurylǵan klınıka aldaǵy ýaqytta elimizdiń ońtústik aımaǵynda tuńǵysh ret adam aǵzalaryn (júrek, baýyr jáne búırek) almas­tyrý máselesimen aınalyspaqshy. Biz álemdik talaptarǵa saı medısınalyq kómek kórsetý – basty mindetimiz ekenin jete uǵyna otyryp, aldaǵy ýaqytta elimizdiń ońtústik óńirindegi básekege qabiletti aldyńǵy qatarly klınıka dárejesine jetýdi josparlap otyrmyz. Bizdiń ortalyq medısınalyq qyzmet kórsetý jaǵynan elimizdegi 24 kardıohırýrgııalyq mekemeniń ishinde Almaty men Astanadan keıingi orynda tur desek, qatelespeımiz. Búginde ortalyqqa ota jasatýǵa naýqastar Ońtústik Qazaqstan, Qyzylorda, Almaty, Mańǵystaý oblystarynan jáne kórshi qyrǵyz, ózbek elinen de kelýde. О́tken jyldan bastap oblys turǵyndaryna tegin kepildendirilgen medısınalyq kómek kóleminde qyzmet kór­sete bastadyq. Sondaı-aq, munda em-shara qabyldaý Biryńǵaı ulttyq densaýlyq saqtaý júıesi negizinde aýrýhanaǵa jatqyzyp emdeý bıýrosynyń portaly arqyly da júrgiziledi. Jylyna 250-den 400-ge deıin ota jasalatyn ortalyq jumysynyń mańyzdy bóligin kúrdeli jáne biregeı rekonstrýktıvti hırýrgııalyq aralasýlar qurap otyr. Elbasy Joldaýynda jáne 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan densaýlyq saqtaýdy damy­týdyń memlekettik baǵdarlamasynda kórsetilgen turǵyndar arasynda júrek aýrýlary sanyn azaıtý jáne odan bolatyn ólim-jitim kórsetkishterin tómendetý mindetin júzege asyrý jolynda eńbek etip jatqan bizdiń mekeme jýyrda jańa ǵımaratqa kóshti. Endi ol ǵylym men medısınany qatar úılestiretin jańa ortalyq retinde qaıtadan qurylmaq. Elimizdiń ońtústik aımaǵynda mamandanǵan iri kásibı klınıka retinde ǵylym jáne tájirıbeni biriktirip, álemdik talaptarǵa saı qyzmet etip otyrǵan ortalyq aldaǵy ýaqytta densaýlyq saqtaýdy damytýdyń memlekettik baǵdarlamasynda jáne Elbasynyń halyqqa arnalǵan Joldaýynda aıtylatyn turǵyndar arasynda júrek aýrýlary sanyn azaıtý jáne odan bolatyn ólim-jitim kórsetkishterin tómendetý baǵytynda jetistikter bıiginen kórinetinine kúmánim joq. Jalpy, Elbasynyń Joldaýy jurtymyzdy jaqsylyqqa jeteleıtin jańa qujat bolǵany daýsyz. Eldiń kemeldi keleshegi – órkenıetke aparatyn jıyrma birinshi ǵasyrdyń jańa­lyqtaryn jete uǵynǵan óskeleń urpaqtyń qolynda. Kóshbasshymyz kóregendik tanyta otyryp, Qazaqstandy damyǵan elder úzdikteriniń sapyna qosýdy arman etetindigin ańǵartty. Bul bıikke barlyǵymyz birigip, óz úlesimizdi qosý arqyly ǵana jetemiz. Sondyqtan da Joldaýda júktelgen tapsyrmalardy oryndaý – árbirimizdiń Otan aldyndaǵy paryzymyz dep bilemin. Biz endigi jerde azamattarymyzdy emdep qana qoımaı, ǵylymı izdenisterdi jetildirý isin ushtas júrgizetin bolamyz. Qashanda ǵylymı negizi myqty jumys óz nátıjesin beredi. Seıithan JOShYBAEV, «Kardıohırýrgııa jáne transplantologııa ǵylymı-klınıkalyq ortalyǵynyń» dırektory, «Júrek-qan tamyrlary hırýrgteri assosıasııasynyń» prezıdenti. TARAZ.