Qurylys materıaldary óndirisiniń kólemi ósti

mQazIndustry qazaqstandyq ındýstrııa jáne eksport ortaly­ǵy­nyń habarlaýynsha, 2021 jyl­dyń 9 aıynda qurylys mate­rıaldaryn óndirý salasy óner­ká­sip óndirisi kóleminiń 2,5 paıy­zyn jáne óńdeý ónerkásibi ón­di­ri­si kóleminiń 5,4 paıyzyn qam­tamasyz etti.

Qańtar-qyrkúıekte ónimniń naqty kólem ındeksi 110,1 pa­ıyz­­dy quraǵan. Kelesi taýarlar boıynsha ósim baıqalyp otyr: otqa tózimdi buıymdar (+70 pa­ıyz­), otqa tózimdi emes kera­mı­ka­lyq kirpishter (+56 paıyz), portlandsement (+18,3 paıyz), shlak maqta, mıneraldy sılıkatty maqta jáne uqsas mıneraldy maqta (+48 paıyz), qurylys eritindileri (+38,7 paıyz), gıps (+66,4 paıyz), eskertkishter, ár­leý jáne qurylys úshin óń­del­gen tas (+55,7 paıyz). Sondaı-aq keramıkalyq qaptaýysh kir­pish­ter (-8,5 paıyz), taqtalar, taq­taıshalar jáne sementten, betonnan nemese jasandy tas­tan jasalǵan uqsas buıymdar (-8,9 paıyz), betonnan jasalǵan qurama qurylys konstrýksııalary (-10,6 paıyz), taýarlyq beton (-10,4 paıyz) sekildi taýarlardyń kó­lemi tómendegen.

Qańtar-tamyzda qurylys ma­terıaldarynyń eksporty 2020 jyldyń sáıkes kezeńimen salys­tyr­ǵanda 5,7 paıyzǵa ulǵaıdy. Iаǵnı 143 mln dollardy qurady. Zat­taı mánde eksport kólemi 6,9 pa­ıyzǵa tómendep, 1 mln 414,4 myń tonnaǵa teń boldy. Byltyr eks­port kólemi 1 519,8 myń ton­nany quraǵan edi. Otandyq ónim­der­diń negizgi bóli­gi О́z­beks­tan, Re­seı jáne Qyr­ǵyz­­stan mem­le­ket­terine eksport­ta­­lady.

Qańtar-tamyz aılarynda otan­dyq naryqqa kelgen qurylys materıal­darynyń ımporty 873,3 mln dollardy qurady. Bul bir jyl burynǵy deńgeıden 24,1 paıyzǵa joǵary. Zattaı mánde taýar­lar kólemi 2 mln 728 myń ton­nany qurap, ótken jyldyń 8 aıy­na qaraǵanda (1 979 myń tonna) 37,9 paıyzǵa artty. Negizgi ımporttaýshy elderdiń qata­ryn­da Reseı, Qytaı jáne Túrkııa bar.

2021 jyldyń segiz aıynda Qa­zaqstandaǵy qurylys ma­te­rıal­­dary naryǵynyń kólemi 2 mlrd 242 mln dollarǵa teń boldy. Onyń 61 paıyzy otandyq taýar óndirýshilerdiń úlesine, 39 paıyzy ımporttyq ónimniń úle­sine tıesili.

Búginde Qazaqstannyń qu­ry­lys salasynda 2 184 kásip­oryn jumys isteıdi. Olardyń ne­gizgi úlesi (95 paıyz) shaǵyn bız­nes kásiporyndaryna tıe­si­li. Respýblıkada salanyń bar­lyq derlik segmentine qa­jet­­ti qu­rylys materıalda­ry shy­ǵa­rylady. Sala ishki na­ryq­tyń 61 paıyzyn qamta­ma­syz etedi. О́n­diristiń eń kóp kólemi Qara­ǵan­dy jáne Alma­ty oblystaryna, sondaı-aq Nur-Sultan jáne Shymkent qalalaryna tıesili.

Saladaǵy otandyq materıaldar óndirisiniń ósýine qury­lys jónindegi memlekettik baǵ­dar­lamalar septigin tıgizgen. Máse­len, «Nurly jer» memlekettik baǵ­darlamasyn iske asyrý aıasynda 2021 jyldan 2025 jylǵa deıingi aralyqta 103 mln sharshy metrdi paıdalanýǵa berý úshin turǵyn úı sektorynyń qurylysy qarqyndy júrgizilýde. Turǵyn úı qurylysy Nur-Sultan qala­syn­da ǵana emes (21,4 mln sharshy metr), óńirlerde de qar­qyn alǵan.

Osy jyldyń qańtar-qyr­kúıek aılarynda qurylys ju­mys­tarynyń kólemi 3 trln 648,9 mlrd teńgeni qurady. Bul 2020 jyldyń sáıkes kezeńinen 9,7 pa­ıyzǵa artyq. Qurylys ju­mys­tary kóleminiń ulǵaıýy res­pýb­lıkanyń barlyq óńirinde baıqalyp otyr. Qurylys ju­mys­tary Aqmola, Mańǵystaý ob­lystarynda jáne Almaty qala­synda (1,2 ese), Atyraý, Batys Qazaqstan, Qosta­naı, Túr­kistan, Jambyl, Almaty, Shy­ǵys Qazaqstan oblystarynda, Shymkent jáne Nur-Sul­tan qalalarynda (1,1 ese) ul­­ǵaı­­ǵan. Osy jyldyń 9 aıynda paı­dalanýǵa berilgen jańa ny­san­­dardyń jalpy aýdany 12 mln 196,6 myń sharshy metrge teń.

Qazirgi ýaqytta zaýyttar se­ment­ke degen qajettiliktiń 92 pa­­­ıy­zyn qanaǵattandyryp otyr. Ishki naryq tolyǵymen otandyq betonmen jáne temirbeton bu­ıym­­darymen qamtamasyz etil­gen. Qurylysta jáne jóndeý jumystary kezinde tek otandyq gıpsokarton men qurǵaq qurylys qospalary qoldanylady. Jylý oqshaýlaǵysh buıymdar, keramı­ka­lyq kirpishter, lak-boıaý bu­ıym­dary óndirisi ázirshe anaý aıt­qandaı damı qoıǵan joq.

Al árleý materıaldary áli de bolsa ımportqa táýeldi. О́ndi­risti uıymdastyrý úshin shıki­zat bazasymen qamtamasyz etý qajet. Buǵan taý-ken baıytý kom­bınattarynyń qyzmetin uıym­dast­yrý arqyly da, polımerli hımııany damytý arqyly da qol jetkizýge bolady. QazIndustry sarap­shylary bul salanyń báse­ke­ge qabilettiligine oń áser ete­di dep sanaıdy. Olardyń pi­kirin­she, kúrdeli taýarlar óndi­ri­sin uıymdastyrý ishki na­ryq­­ty qosylǵan quny joǵary ónim­­men qamtamasyz etedi jáne bola­­shaq­ta makroóńirdiń eks­port­­­tyq naryqtaryna shyǵý­ǵa múm­kin­dik beredi. Qazirgi ýa­qyt­ta qa­rastyrylyp otyr­ǵan seg­ment­ter­diń ımportyn almas­tyrý úshin sheteldik ınves­tı­sııa­lar­dyń kómegimen birqatar joba iske asyrylýda.