Indettiń órshýine sebepker – ózimiz

Jaman tumaýdyń tula boıyń­dy túrshiktirer alapat habary el shetine jetken kezde jamaǵat qatty qaýiptenip, boıyn jınap alyp edi. Keıin eti úırenip ketti. Indet sheńgeline ilikken, aıtyp kelgen apattan ajal tapqandar týraly et júregińdi muzdatatyn su­ra­pyl aqparat sýdaı sapyrylyp tursa da ýaqyt óte kele zardabyn elemeýge aınaldy. О́z basyna ǵana emes, ózge beıkúná jurtqa da qaýip tóndiretinin, naqtyraq aıt­qan­da, dert juqtyratynyn dendep esker­meý­diń túbi búgingi jaıǵa jetkizip tur.

Karantın tártibin buzýshylyq eń aldymen oblys ortalyǵynda beleń alǵan. Demalys kúnderi by­laı tursyn, jumys kúnderiniń ózin­de esik pen tórdeı terezelerin tumshalap alǵan meıramhanalar men dámhanalardyń aldynda kólik­ter syńsyp tur. Toı-tomalaq ta, jal­paq jurtty jınaǵan qaraly jıyn da úzbeı ótkizilip jatyr. Osy­dan keıin «qyzyl» aımaqtyń sa­na­tynan shyǵa alýymyz múm­kin be? Kókshetaý qalasynda monıtorıngtik toptar karantın tártibiniń 222 márte buzylǵanyn anyqtaǵan. Aýdandardyń kóshin Býrabaı, Selınograd, Atbasar, Sandyqtaý bastap tur. Stepnogor qala­synda da tártip jıi buzylady.

Tártip buzǵandarǵa tıisti shara qoldanylyp jatyr. Máselen, 672 ret ákimshilik aıyppul salynǵan. Kólemi 89 mln 572 myń teńge deń­ge­ıinde. 18 is ákimshilik sotqa jol­dandy. Áıtse de, kópshilik oryn­dardan aıaǵyn tartyp, bo­­ıyn aýlaq salyp saqtaný suıylyp ba­ra­­dy.

Sózimiz dáleldi bolýy úshin qoǵamdyq tamaqtaný oryndarynda baqandaı 113 márte kópshiliktiń qatysýymen is-sharalar ótkizilip, jalpyǵa ortaq tártiptiń tabanas­ty bolǵany belgili bolyp otyr. Sońǵy ýaqytta kottedjin jalǵa beretinderdiń aıy ońynan týyp turǵanyn ekpin túsire aıta ketý kerek. Monıtorıngtik toptar or­ta­­lyqtaǵy meıramhanalar men dám­hanalardy jıi qadaǵa­laı­tyn­dyq­tan shaǵyn merekelik keshter jurt kózinen qaǵa beristegi kottedj­derge aýǵan. Bul arada jasy­ryn túk te joq, áleýmettik jeli­ler men jarnamalyq gazetterde «kottedjdi jalǵa beremin» degen habarlandyrýdan kóz súrinedi. Monıtorıngtik toptar «indet ke­zin­degi toı» demekshi, eldiń aman­dyǵynan qaraqan basynyń qa­myn oılap, qysylǵan halyqtan qarpyp paıda taýyp qalýdy kók­se­gen kottedjderin jalǵa berý­shilerdi de anyqtap jatyr. Mun­daı faktilerdiń jeteýi kezdesken. Bul kózge túskenderi ǵana. Anyq­tal­maǵandary qanshama? Dert­tiń demigip turýynyń bir sebebi osynda emes pe eken?

Qazan aıynda 296 reıd jasalyp, 1 010 nysandy qamtyǵan kezde 30 tártip buzýshylyq anyqtalǵan. Eskertýdi qulaǵyna ilmegen meıramhanalar men dámhanalardyń ıelerine 3 mln 622 myń teńge kólemindegi 25 ákimshilik aıyppul salynǵan. Osydan keıin tyıylar deısiz ǵoı? Joq, áli de órship tur. Sońǵy aptada 300 nysandy qamtyǵan 84 reıd ótkizilgen kezde taǵy da 9 jerde karantındik sharalardyń óreskel buzylǵany bel­gili bolǵan. Tártip buzǵandary úshin 1 mln teńge mólsherinde aıyp­­pul salynǵan.

Joǵaryda aıtylǵan jaılardy saraptaı kele, aıyppuldyń da óz paıdasyn kóksegenderge tosqaýyl bola almaıtynyna kózimiz jetip otyr. Bálkim, óńirdegi jaǵdaıdyń qalaı qalyptasyp otyrǵanyn bile tura tártip buzǵandarǵa tusamys salý úshin qoldanylatyn sharany qataıtqan jón be?!

Aqmola oblysy