Kómbe kórinip tur

Kómbe kózdiń ushynda kórinip tur. Erteń kúndiz hokkeı týrnıriniń eń sońǵy matchy oınalyp, keshke qaraı Oıyndardyń saltanatty jabylý rásimi ótkiziledi. Sonymen, XXII Qysqy Olımpııa oıyndary da tarıhtyń qoınaýyna ketedi. Artyq-kemi joq týra 23 kúnge sozylatyn Sochı Olımpıadasy óziniń mıssııasyn aıaqtaıdy. Al ázirge ulttyq quramalardyń medaldar sany boıynsha top basyna talasy óziniń qarqynyn burynǵydan da arttyra tústi. Munda áli de kóz jetip, kóńil toqtatpaǵan jáıtter kóp. Endi bar jumbaqtyń túıinin keshe ótken jeti jarys pen búgin baq baıqasatyn segiz saıysta úlestiriletin medaldardyń, tipti bolmaǵanda, erteń fınaldyq matchy oınalatyn hokkeıshiler básekesiniń qorytyndylary ǵana sheship berse kerek. Bul báıgedegi tartystyń sońǵy sátine deıin ulasatynyn bildiredi. Soǵan qaramastan, júldeler júıeginen shúlen taratatyn alaman alqabynda qazirdiń ózinde qyrmannyń kóterile bastaǵanyn aıta berýimizge bolady. Biz esebin berip otyrǵan 20 aqpan boıynsha Qazaqstan ókilderiniń qatysýynsyz ótken alty dodanyń dýmany dúrkirep berdi. Onyń nátıjesinde altyn medaldyrynyń sany 10-ǵa jetken Norvegııa óziniń kóshbasylyq qalpyn ustady. Ekinshi orynǵa jalpy medaldar sany 25-ke barǵan, biraq onyń ishindegi joǵary júldesi 8-ge endi kóbeıgen AQSh kóterildi. Budan eki kún ǵana buryn top basynda turǵan Germanııa saıypqyrandary taǵy bir saty tómen túsip, úshinshi úzeńgige tuıaq iliktirse, Reseı taǵy bir altyn medal alýymen tórtinshi tuǵyryn saqtaı bildi. Arǵy jaǵynan Kanada entelep keledi.   Qorytyndy shyǵaratyn kez keldi Kez kelgen keleli istiń bastaýymen birge baıany bolady. Sochıdegi Qysqy Olımpııa oıyndarynyń sondaı qorytyndysyn shyǵaratyn kez jaqyndady. Al Qazaqstan olımpıadashylary úshin mundaǵy qyr­mandy túp kóteretin shaq kelip te qaldy. Sebebi, endigi qalǵan eki jarys kúninen kútip otyrǵan jeńisimiz joqtyń qasy. Tek keshe túnde tórttiń biri retinde medaldar talasyn qyzdyrǵan short-trekshi jigitterimiz bolmasa, basqalarynan ondaı júlde dámetýdiń ózi ersileý sııaqty. Al osydan týra 21 kún buryn Kýban ólkesine alǵash aıaq basyp, Sochıdiń topy­raǵyna taban tiregenimizde, «О́temisten týǵan on edik, onymyz atqa qonǵanda, jer qaıysqan qol edik», dep Mahambet aqyn jyrlaǵandaı, quramynda 58 saıysqa súren salatyn 52 sportshysy, kádimgideı aıbaty men aıbary bar eńsesi bıik aq orda sekildi bolatynbyz. Osyǵan oraı, sportshylarymyzdyń deni «kóptiń biri – egizdiń syńary emes», kósheli jerde kósh bastaıtyn naǵyz darabozdar ekenine kámil senip, tym quryǵanda, 5-6 medaldi qorjynǵa basyp qaıtatyndaı bolyp sezingenbiz. Biraq onyń bári ótti, aptyqqan kóńil basyldy, endi naqtysyna kósheıik. Bul Olımpıadada bizge buıyr­ǵany jalǵyz qola medal boldy. Osy medaldiń arqasynda Oıyndarda júldelerge qol jetkize alǵan 26 eldiń qataryna erkin endik. Al art jaǵymyzda osyǵan jetpeı júrgen 62 memlekettiń sportshylary tur. Eger budan burynǵy Qysqy Olımpııa oıyndaryndaǵy jetken jetistikterimizge taǵy bir márte kóz júgirtip qarasaq, buǵan táýbe aıtpasymyzǵa bolmas. Áıtpese, ımanymyzǵa kúmán keler. Aldyńǵy eki Oıynnan bos qaıtqanymyzdy bylaı qoıǵanda, sońǵy Vankýverdiń ózinde qol jetkizgen jetistigimiz jalǵyz kúmis medal edi ǵoı. Al Olımpııa oıyndarynda, basqa da álemdik jarystardaǵy sııaqty, altyn medal bolmasa, qalǵan eki júldeniń bir-birinen artyqshylyǵy shamaly ǵana. Endi barlyq kórsetkishterimizdi jekeleı taldaı kelsek, alǵan bıikterimiz salymyzdy sýǵa ketire beretindeı tym tómen de emes eken. Álbette, kórsetkish degende, aýyzǵa eń aldymen jalǵyz qola medalimizdiń ıesi Denıs Ten túsedi. Mundaǵy sport mamandary men jýrnalıster qazir onyń 13 aqpan kúngi qysqa baǵdarlamada alǵan 9-ornynan keıin kelesi kúni erkin jattyǵýda 3-orynǵa deıin sekirip óte shyqqanyn úlken erlikke, órshil ójettikke, jelinbes jigerge balap otyr. Shynynda da, mundaı serpindi serpiliske qaıtpas qaıratty, nurly aqyldy, jyly júrekti janyna serik etken jigittiń sultany ǵana jete alsa kerek. Sol sııaqty frıstaıldyń mogýly boıynsha saıysta 5-orynǵa kóterilgen Dmıtrıı Reıherd pen sporttyń osy túriniń akrobatıkasynda 6-tuǵyrǵa taban tiregen Janbota Aldabergenovanyń jetken jetistikterine qalaısha súısinbeske! Olımpıada syndy aıtýly alamanda frıstaılshy-mogýlshy Iýlııa Galyshevanyń 7-oryn alýy da bıik beles bolyp sanalady. Dál osyndaı beles­ten konkıshiler Roman Krech pen Denıs Kýzın de kórindi. Bile bilsek, bul da – tabys. Sondaı-aq 15 metrge klassıkalyq ádispen júgirýde márege 9-shy bolyp jetken shańǵyshy Alekseı Poltoranınniń jetistiginiń ózine qyzyǵa qaraıtyndar munda jetkilikti. Keıinirek Alekseıdiń óz áriptesi Nıkolaı Chebotkomen birge komandalyq sprıntte kómbe syzyǵyn 8-shi kezekte qıyp ótkeni de jaqsy kórsetkish bolyp tabylady. Budan bólek, Denıs Kýzın 1500 metrge júgirýde 9-oryn alsa, frıstaılshy-mogýlshy Pavel Kolmakov 10-shy nátıje kórsetti. Ras, jankúıerler men mamandardyń kópshiligi joǵarydaǵy Alekseı Polto­ranın men Denıs Kýzınnen, sondaı-aq, bıatlonshy Elena Hrýstalevadan budan da joǵary nátıjeler kútti. Buǵan sebep te bar-tyn. Sebebi, olar Qazaqstan quramasy sapynda osyǵan deıin belgili bir jetistikterge jetip úlgergen top bastaýshy serkeler edi. Biraq oıǵa alǵan oryndalmady. Sabaqty ıne sátimen júrmeı qalǵan shyǵar. Al Oıyndarda ataqtary men dańqtary bulardyń ózderin on orap alatyndaı nebir dúldúlderdiń ózderi júldelerdiń júlgesinen syrt qalyp jatty emes pe? Jasyratyny joq, elimizde qysqy sport túrleri áli de bolsa kenjeleý damyp keledi. Ol, tipti, respýblıkanyń kóp­tegen óńirlerinde múldem joqqa tán. Ony órkendetý úshin endi bar­lyq iri qalalarymyz ben oblystar orta­lyqtarynda dál Sochıdegideı jabyq sport arenalarymyz kóp bolýy kerek. Demek, gáptiń bári ózimizde. «Túbirine qara!» degen sózi bolýshy edi Kozma Prýtkovtyń. Asyly, sol túbirge qaraǵanymyz jón bolar. Osyǵan uqsas oılardy «Kazahstanskaıa pravda» gazetiniń tilshisi Asqar Beısenbaev ekeýmizge Oıyn kúnderinde «Roza Hýtor» aýmaǵynda ushyrasyp qalǵan ataqty shańǵyshymyz Vladımır Smırnov ta, osy Olımpıadaǵa bıatlonnan tóreshi bolýǵa shaqyrylǵan kókshetaýlyq maman Valerıı Lovıýgın de aıtyp edi. Almaty kelesi Olımpıadadan úmitti Dál Sochı sııaqty taýlardyń eteginde, baýlardyń jeteginde jatqan ásem qalamyz – Almaty 2022 jylǵy Qysqy Olımpııa oıyndaryn qabyldaýǵa nıetti ekenin budan birqatar ýaqyt buryn bildirip qoıdy. Qazir onyń osy maqsatqa jetip qalýy ábden múmkin ekeni de aıtylyp qalyp jatyr. 2011 jyly ǵana Qysqy Azıadany ótkizip, biraz jańa sport nysandaryn qatarǵa qosyp úlgergen, mundaı uly jıyndar ótkizýden birshama tájirıbe jınaqtap qalǵan ońtústik megapolıstiń mundaı múmkindikke qoly jetip jatsa, ony joǵary deńgeıde ótkize alatynyna kúmán bolmasa kerek. Muny Almaty qalasy men sport salasynyń basshylyqtary joǵarydaǵy Azııa oıyndarynan bólek, Álem kýboktarynyń kezeńderi men bokstan eresekter arasynda jahandyq jarys ótkizý barysynda da anyq baıqatyp berdi. Aqpannyń 20-sy kúni Sochıdiń Olımpııa parkindegi bas medıa ortalyǵynda bolyp ótken Almaty qalasynyń 2022 jylǵy Qysqy Olımpııa oıyndaryn ótkizýge ótinish bildirýiniń tusaýkeserinde osy máseleler jan-jaqty aıtyldy. Rásimdi kúni keshe ǵana óziniń Qazaqstan atty eliniń, Almaty atty týǵan qalasynyń atyn aıdaı álemge taǵy bir márte pash etken Sochı Olımpııa oıyndarynyń qola júldegeri Denıs Ten bastap berdi. – Olımpııa oıyndary qashannan ózindik bet-beınesi erekshe bir oqıǵa bolyp sanalady, – dedi mánerlep syrǵanaýshy. – Oıyndar árdaıym ózin ótkizýshilerden de, oǵan qatysýshylardan da orasan zor jaýapkershilikti talap etedi. Eger 2022 jylǵy Olımpıada Almatyda ótip jatsa, ol meniń elimdegi tutas bir urpaqtyń máńgi jadynda qalatyn teńdessiz oqıǵa bolar edi. Men onyń týǵan qalamda ótkenin qatty qalaımyn jáne bul usynysty janymmen qoldaımyn. Jıynda Qazaqstan Sport jáne dene­shynyqtyrý agenttiginiń tóraǵasy Tas­tanbek Esentaev pen Qazaqstan Ulttyq Olımpıada komıtetiniń prezıdenti Temir­han Dosmuhanbetov sóz alyp, Oıyn­dardy qabyldaýdaǵy negizgi maqsattar jóninde áńgimelep shyqty. Al Ulttyq Olımpıada komıteti atqarý keńesiniń mú­shesi, Almaty qalasynyń ókili Andreı Krıýkov máselege keńirek toqtalǵan óz só­zinde 2022 jyly Qazaqstanda Qysqy Olımpııa oıyndaryn joǵary deıgeıde ótkizýge barlyq múmkindikter bar ekenin atap ótti. – Biz 2011-2013 jyldary Halyqaralyq shańǵy assosıasııasymen birge birneshe shara ótkizdik. Qysqy sport túrleri boıyn­­sha budan da basqa jarystardy jo­ǵary deńgeıde atqaryp shyǵýǵa qol jetkizdik, – dedi A.Krıýkov. – Qazir qolda bar ın­fraqurylym, qalada jáne qala mań­darynda qanat jaıǵan sport nysandary bizge biraz artyqshylyq beredi ǵoı dep oılaımyn. Bizdiń taǵy bir ereksheligimiz, jarys ótetin jáne ótpeıtin nysandardyń bári Olımpıada qalashyǵynan 30-35 shaqyrym jerge ornalasady. Onyń aıtýynsha, Olımpııa parki Almatynyń soltústik-shyǵys qaptalynan salynatyn bolady. Osy jerge Olımpıada qalashyǵy, BAQ ókilderine arnalǵan qalashyq, kerlıng pen mánerlep syrǵanaý arenalary, kórme ortalyǵy, Halyqaralyq Olımpıada komıteti men basqa da ınfra­qurylym ǵımarattary salynady. – Qazirgi tańda qalanyń qonaq qabyl­daý múmkindigi shekteýli, meımanhanalar jetise bermeıdi. Alaıda, bul jetim­sizdiktiń 50 paıyzy 2017 jyly ótetin Ýnıversıadaǵa baılanysty toltyrylady. Sol kezde dál Sochıdegideı 8 myń bólmelik shaǵyn otelder salynady, – dep sózin túıindedi ol. Munyń bári durys. Buǵan qosatynymyz, Qysqy Olımpıadanyń shejiresine qarap tursaq, osy kezge deıin onyń bári tap osy Sochıge jeteqabyl – qary mol, biraq qysy asa qatal emes, taýly qyrattary jetkilikti óńirlerde ótip kelipti. Reseılikterdiń bul Oıyndardy sonaý Oral taýlarynyń baý­raılarynan usyna almaǵany da osydan týǵanǵa uqsaıdy. Bul jaǵynan kelgende, bizdiń Almaty buǵan naǵyz taptyrmaıtyn meken. Bir-aq bir nárse aıqyn: Qysqy Olımpıadany ótkizetin jaq tek qabyldaýshy úı ıesiniń qyzmetin ǵana atqaryp, júldelerdiń bárin jurtqa taratyp berip, qarap otyratyn da el bolmaýy kerek. Bizdiń endigi oılanatynymyz, sirá, osy bolsa kerek. Jarystardyń sońǵy demderi Reseı quramasy medaldar sany jóni­nen qazirgi zaman tarıhyndaǵy eń joǵary kórsetkishterin qaıtalady. Buǵan burnaǵy kúni mánerlep syrǵanaýdan altyn medal alǵan 17 jasar Adelına Sotnıkova jetkizdi. Osy arqyly Oıyndardy uıym­dastyrýshylar jetinshi joǵary nagradany qorjynǵa salýmen birge, jalpy júlde sanyn 23-ke toltyryp, bul jaǵynan AQSh-tan keıingi ekinshi orynǵa shyqty. Al A.Sotnıkova keńes-orys kezeńiniń barlyq tarıhyndaǵy áıelderdiń jeke mánerlep syrǵanaýynda Olımpıada altynyn alǵan birinshi sportshy atandy. Reseılikterdiń qazirgi kúnderi kelege keńes kirgizip júrgen taǵy bir taqyryby erlerdiń hokkeı týrnırinde ulttyq qura­manyń shırek fınalda fınderge jol berip qoıǵany bolyp otyr. Munyń aldynda Vankýverde de tórtten bir fınalda jarys jolynan shyǵyp qalǵan hokkeıshiler osy joly qalaıda odan asyp túsetinderin aıtyp aldynda biraz aýyzdyǵa sóz, attyǵa jol bermegendeı bolyp edi. Endi bular sony betterine shyjǵyryp basqysy keledi. Alaıda, synasa synaǵandaı, osy týrnırde reseılik hokkeıshiler kórgen adamǵa «áp-bárekeldi» degizetindeı birde-bir match ótkizgen joq. Shırek fınal bitken boıda Reseı qura­­masynyń bas bapkeri Zeınetýlla Bılıaletdınov utylysqa óziniń aıypty ekenin aıta otyryp, komandada áli de jumys jasaı bergisi keletinin jetkizgen. Munyń artynsha Reseı Hokkeı federasııasynyń prezıdenti Vladıslav Tretıak ta ázirge ony ornynan qozǵaý týraly sóz bolyp jatpaǵanyn bildirip, biraz jurtty oılandyryp tastaǵan. Biraq burnaǵy kúni baıaǵy ataqty qaqpashy buǵan múldem qarama-qarsy sóz aıtty. Ol Olımpıada bit­ken boıda jattyqtyrýshynyń esebi qatań suralatynyn baıandaı otyryp, osy­nyń aldynda quramany talaı tabysqa súıregen Vıacheslav Bykovty ornyna qaıta ákelý týraly másele qoıylyp jatqanyn málimdedi. Qyzdar arasynda «Úıeńki japyraǵy» eliniń komandasy Olımpıada chempıony ataǵyna qol jetkizdi. Serik PIRNAZAR, «Egemen Qazaqstan» – Sochıden.