Senatta «Qaýipti óndiristik obektilerde ónerkásiptik qaýipsizdikti qamtamasyz etý: taldaý, boljamdar jáne usynystar» taqyrybyna arnalǵan Úkimet saǵaty ótti. Palata Tóraǵasynyń orynbasary Asqar Shákirov sharany asha kelip, Memleket basshysy elimizdiń jańa ekonomıkalyq baǵyty, onyń ishinde Qazaqstannyń ónerkásiptik áleýetin ashýǵa negizdelýi tıis jeti negizgi qaǵıdatty belgilegenin atap ótti.
«Úkimet saǵatynyń taqyryby elimizdiń ındýstrııalyq damýy úshin asa mańyzdy. Sebebi ónerkásiptik qaýipsizdiktiń damý deńgeıi arqyly memlekettiń tehnologııalyq áleýetin baǵalaýǵa bolady. О́nerkásiptik avarııalar ekologııalyq, materıaldyq shyǵyndarǵa, adam ólimine, keıde búkil salanyń toqyraýyna ákeledi.
О́nerkásiptik qaýipsizdiktiń jaı-kúıi kásiporynnyń nemese ónerkásip salasynyń tabysty damýynyń ındıkatory ǵana emes. Sonymen qatar adamdardyń ómir súrý sapasy, qorshaǵan orta, memlekettiń tehnologııalyq jáne ınvestısııalyq mártebesi ónerkásiptik qaýipsizdik júıesine tikeleı baılanysty. Onyń deńgeıi adamnyń, qoǵam men memlekettiń ómirlik mańyzdy múddelerin qorǵaı alsa ǵana ol memleketti shyn máninde ónerkásiptik damyǵan el dep ataı alamyz», dedi Senat Tóraǵasynyń orynbasary.
Keıingi 5 jylda qadaǵalanatyn sýbektiler sany az ǵana ósse de ónerkásip kásiporyndaryndaǵy apattar 30 paıyzǵa arta túskeni jáne jaǵdaıǵa taldaý jasaǵanda óndiristerde tehnogendik avarııalardyń týyndaý qaýpi burynǵysynsha joǵary deńgeıde qalyp otyrǵany atap ótildi.
«Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev halyqqa Joldaýynda elimizdiń ónerkásiptik áleýetin ashý, onyń ishinde strategııalyq mańyzdy óndiristerdi, negizgi eksporttyq basymdyqtardy aıqyndaý, sondaı-aq ónerkásipti qoldaý sharalaryn shynaıy istermen tolyqtyrý jóninde naqty tapsyrmalar berdi. Osyǵan baılanysty uıymdyq mádenıettiń bir bóligi bolyp tabylatyn óndiristegi qaýipsizdiktiń joǵary mádenıetin qalyptastyrý, qoldaý jáne damytý qajet dep sanaımyz. О́ıtkeni ol óndiristik jáne ekonomıkalyq maqsattardan basym bolyp, barlyq qyzmet túrleriniń jalpyǵa birdeı jáne ajyramas bóligi bolýy tıis», dedi Asqar Shákirov.
Jaqynda Qaraǵandy oblysynyń «Abaı» shahtasynda bolǵan tótenshe jaǵdaı sekildi qaıǵyly oqıǵalardyń qaıtalanbaýy úshin ónerkásip qaýipsizdigi salasyndaǵy problemalardy sheshý asa mańyzdy. Osy aımaqtan saılanǵan senator Sergeı Ershov qazir ónerkásip qaýipsizdigi salasyndaǵy jaǵdaıdy jaqsartýǵa baǵyttalǵan zańnamalyq bastamalardy qaraý eń ótkir másele dep sanaıdy.
«Ýákiletti organǵa qaýipti óndiris obektilerin jańartý men tehnıkalyq qaıta jaraqtandyrýdyń birlesken josparyn jasaý men bekitý jóninde tıisti mindetterdi bere otyryp, qaýipti óndiris obektilerin paıdalanatyn uıymdarǵa tehnıkalyq qaıta jaraqtandyrýdyń birlesken josparyn oryndaý jáne birinshi basshyǵa tikeleı baǵynatyn óndiristik jeke baqylaý qyzmetin qurýǵa qajetti sharalar qabyldaý mindetterin bekitý qajet», dep atap ótti senator óz sózinde.
Parlament depýtattary sonymen qatar ónerkásip qaýipsizdigi salasyndaǵy kadrlardyń tapshylyǵyn, ınspektorlar quramynyń qysqarýyn, sondaı-aq osy salada ǵylymı-zertteý qyzmetiniń tıisti dárejede júrgizilmeı kele jatqanyn atap ótti.
Jıyn barysynda Tótenshe jaǵdaılar mınıstri Iýrıı Ilın ónerkásip qaýipsizdigi salasyndaǵy ahýal týraly Úkimet saǵatyna qatysýshylarǵa baıandap berdi. Vedomstvo basshysynyń aıtýynsha, mınıstrlik qyzmetiniń mańyzdy baǵyttarynyń biri – tehnogendik sıpattaǵy tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý jáne joıý, ónerkásiptik qaýipsizdikti qamtamasyz etý. О́nerkásiptik qaýipsizdik salasyndaǵy memlekettik qadaǵalaý júıesi azamattardyń jáne qorshaǵan ortanyń qaýipsizdigine qater tóndiretin taý-ken, metallýrgııa, munaı-gaz óndirý, munaı-hımııa, hımııa jáne ónerkásiptiń basqa da salalaryndaǵy tehnogendik apattardyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan.
Mınıstr retteý júıesindegi qaıta-qaıta jasalǵan reformalar men bıznes úshin talaptardy qysqartý boıynsha qadamdar ónerkásiptik qaýipsizdik salasynda memlekettik retteý jumystaryn álsirete túskenin jetkizdi. Sonyń saldarynan ónerkásiptik tártip deńgeıi tómendep, óndiristerde tehnogendik apattar sany ósti.
«Buǵan 7 qarashadaǵy «ArselorMıttal Temirtaý» AQ Kómir departamentiniń «Abaı» shahtasyndaǵy qaıǵyly oqıǵa mysal bola alady. Iаǵnı onda metannyń taraýyna baılanysty apattan 6 kenshi qaza tapty. Búginde atalǵan kómir razrezinde jumystar ýaqytsha toqtatyldy, ol jerdi memlekettik komıssııa tekserip jatyr. Belgili bolǵandaı, bir mezgilde shahtada 8 myń tekshe metrden astam metan taraǵan. Apat kezinde 100 tonnadan astam taý-ken massasy úıindisi túsken. Qazirgi kezde úıindini tazartý jumystary jalǵasyp jatyr.
Buǵan deıin «ArselorMıttal Temirtaý» AQ nysandaryndaǵy ónerkásiptik qaýipsizdiktiń qanaǵattanarlyq emes jaǵdaıyn birneshe márte aıtqan edik. Inspektorlar taý-ken jumystaryn júrgizýge, kómir qabattaryn aldyn ala gazdan tazartýǵa baılanysty qaýipsizdik talaptarynyń júıeli túrde buzylatynyn únemi anyqtap júrdi. Tekserýler nátıjesinde sot organdaryna kómir shahtalarynyń qaýipti ýchaskelerinde taý-ken jumystaryn júrgizýdi ýaqytsha toqtatýǵa talap-aryzdar joldandy», dedi Iý.Ilın.
Biraq is júzinde talap-aryzdardy qaraý qorytyndysy boıynsha sotta qaýipti ýchaskelerde jumysty toqtatý týraly sheshim qoldaý tappaǵan. Tek ákimshilik aıyppuldar salynǵan. «Jaýapkershiliktiń tıisti deńgeıde bolmaýy qadaǵalaý salasyndaǵy is-sharalarǵa teris yqpal etip otyr», dedi mınıstr.
Qazirgi tańda ónerkásiptik qaýipsizdik salasyndaǵy memlekettik qadaǵalaýdy barlyǵy 381 ınspektor júzege asyrady. Olardyń qadaǵalaýyna 9 myń kásiporyn jáne 230 myńnan astam qaýipti óndiristik obektiler bar. Osy júıe qurylǵan kezden bastap ınspektorlar sany 4,3 eseden astamǵa qysqarǵan. 1991 jyly ınspektorlar sany – 1 648, 2014 jyly – 510, 2020 jyly 449 mamandy qurady. Eldiń ekonomıkalyq ósýi jáne ónerkásiptiń qarqyndy damýynyń arqasynda jyl saıyn baqylanatyn obektilerdiń sany artyp keledi. Sondyqtan bir ınspektor 603 obektini baqylaýǵa májbúr.
Inspektorlardyń ónerkásiptik qaýipsizdik talaptaryn buzýshylyqtardy ýaqtyly anyqtaýy qaýipti óndiristik obektilerde avarııalardyń týyndaýynyń aldyn alady. Bıylǵy qańtardan bastap ónerkásiptik qaýipsizdik boıynsha bir jarym myńnan astam tekserý júrgizilipti. Sonyń ishinde 27 myńnan astam buzýshylyq anyqtalǵan. Adamdardyń ómiri men densaýlyǵyna zııan keltirý qaýpin tóndirgen 432 obekt jáne 4 sýbekt jumysy toqtatyldy.
Vedomstvo basshysynyń aıtýynsha, bıyl qaýipti óndiristik obektilerde 18 avarııa tirkelgen. Bul ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 25 paıyzǵa az. Oqıǵa saldarynan 16 adam zardap shekse, 9 adam qaza tapty. Bıylǵy oń dınamıkaǵa qaramastan, óndiriste avarııalardyń týyndaý qaýpi burynǵysynsha joǵary deńgeıde qalyp otyr. Sońǵy 5 jylda avarııalardyń 30 paıyzǵa ósýi baıqalady. Bes jyl ishinde 125 apat bolyp, 110 adam zardap shekip, 53 adam qaıtys bolǵan.
Mınıstr óz sózinde tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý jónindegi jumys jalǵasa beretinine toqtaldy.
Úkimet saǵaty otyrysyna tóraǵalyq etken Muhtar Qul-Muhammed kezdesý barysynda kóterilgen barlyq máseleler men aıtylǵan usynystar ortaq tizbege engizilip, jaýapty memlekettik organdar men mekemelerge jiberiletinin jetkizdi.