Investısııa – eldi órkendetý tetigi

– Basqarma eki mindet boıynsha jumys istep jatyr: birinshiden, qol­da bar ınvestısııalyq jobalardy so­ńy­n­a deıin jetkizip, iske asyrý qa­jet. Ekinshi mindet – jańa ınvestorlardy tartý. Birinshi mindetti oryndaý úshin ınvestısııalyq shtab 2021-2025 jyl­darǵa arnalǵan jobalar pýlyn qa­lyp­tas­tyrdy. Pýlǵa jalpy somasy 1,9 trln teńgeni quraıtyn 174 joba engizildi. Ekinshi mindetti iske asyrý úshin Syrtqy ister mınıstrligimen birlesip, salalyq jobalardy anyqtaý boıynsha jumys bastaldy, – deıdi basqarma bas­­shysynyń mindetin atqa­rý­shy S.Úrkimbaev.

Sondaı-aq Ekibastuzdaǵy ın­dýs­­trııalyq aımaq jáne «Pav­lodar» arnaıy eko­no­mı­ka­lyq aımaǵyndaǵy joba­lar bar. Jyl basynan beri quny 112 mlrd teńgeni quraıtyn 9 jańa joba júze­ge asyrylǵan.

Iаǵnı jańa ınvestorlardy tartýǵa da ońtaıly jaǵdaı kerek. О́ńirge kelgen ár ınvestor ózderine tapsyrylǵan jobany júzege asyrý úshin jer­gilikti jerdegi daıyndyq ju­mys­tarymen tanysýy qajet. Olarǵa jer máselesine qatysty, ruqsattar men sheshimder alý rá­simderi kezinde eshqandaı qıyn­dyq­tar týyndamaǵany jón.

Mysaly, aldaǵy bes jyl aralyǵynda Ekibastuz qa­la­sy­nyń ekonomıkasyna 850 mlrd teńge kóleminde ınvestısııa tar­tylmaq. Qala ákimi Ardaq Qań­tar­baev­tyń málimdeýinshe, jyl basynan beri 88,5 mlrd teńge ınvestısııa quıylǵan. «Bogatyr Kómir» kenishiniń avto­konveıerlik tehnologııaǵa kóshýi men «Prommashkomplekt» JShS-nyń beki­tý quraldary ón­di­risin qolǵa alýy ınvestısııa kó­leminiń artýyna oń áse­rin tı­gizgen.

Aldaǵy ýaqytta Eki­bas­tuz­Fer­ro­Al­loys JShS jylyna 240 myń tonna ferroqorytpa alý baǵy­ty­na 55 mlrd teń­ge kóleminde ınvestı­sııa quımaq. Bul za­ýytta 800 jańa jumys orny ashylady.

Al Rail Cast Systems JShS 70 mlrd teńgeden astam jeke qarajatyna jy­lyna 100 myń buıym shyǵaratyn ón­di­ris ornyn salýdy josparlap otyr. Daıyn ónimniń 81 paıyzy eks­port­qa jóneltiledi. Qalǵan 29 paıyzy ım­port­tyq ónimderdi tolyǵymen almas­ty­rýǵa je­tedi. Eki joba iske qosylǵan kezde kóptegen jumys oryndary ashyla­ry sózsiz.

Jalpy, Ekibastuz qalasyn keshendi damytý josparyna sáıkes, 2021-2025 jyldar aralyǵynda qala ekonomıkasyna 850 mlrd teńge kóleminde qarajat tartý josparlanyp otyr.

О́ńirdiń ınvestısııalyq áleýetine kelsek, oblys – kó­lik-logıstıkalyq turǵydan tıimdi óńir. Reseıdiń birqatar óńirlerimen shekaralas ornalasýy da álemdik naryqqa jol ashýda. Oblys aýmaǵynda túrli ónimderdiń óndirisine qajet shıkizat qory da mol.

Logıstıka demekshi, mysaly, Maı aýda­nynda qajetti lo­gıstıkalyq re­sýrs bar: jumys istep turǵan Aqsý-De­geleń temir joly, Kóktóbe stan­sa­syn­daǵy temir jol tuıyǵy, res­pýb­lı­kalyq mańyzy bar Lenın-Aqsý-Kók­tó­be-Kýrchatov avtomobıl joly, elektr berý jelilerine qosylý múm­kin­dik­teri, taǵy bas­qa.

Osy aýdanǵa kirpish zaýytyn salatyn ınvestorlar qajet. Ma­laı­sary aýyldyq aýmaǵynda «Ke­mertuz» degen ken orny bar. Onyń sapalyq sıpattama­la­ry boıynsha saz kirpish, basqa da qurylys materıaldaryn ón­di­rý­de qoldanylady. Eń bas­ty­sy, ınvestısııa tartý qajet. Biraq ınvestorlardy belgili bir jobaǵa shaqyrý ońaı emes. Aýdan ákimdigi qan­daı logıstıkany, qandaı sharttardy, qandaı memlekettik qoldaýdy kórsete ala­tyndaryn daıyndaýy qajet.

Sonymen birge oblystaǵy paıdalanylmaı jatqan jer­ler­di ıgerý úshin de ınvestorlar izdestirilýde. Jyl basynan beri 665 myń gektar aýyl sharýashylyǵy al­qaby anyq­tal­ǵan. Qazir Ertis aýda­nynda kepildikte turǵan 15 myń gek­tar jer qoldanysqa berildi. Jańa paıdalanýshylar keldi. Aqtoǵaı aýdanynda 3,5 myń gektar jer paıdalanýǵa berilip, aldaǵy ýa­qyt­­ta taǵy 23 myń gek­tar jer ıge­­riledi.

Shıkizat bazasyn daıyndap qana qoımaı, qaıta óńdeýdi bas­taý – oblystyń agroónerkásip kesheni úshin negizgi mindet. Jalpy, aımaq ózin barlyq qajetti azyq-túlik sebetimen qamtamasyz etedi, alaıda bá­se­kelestiktiń joǵary deńgeıi, ım­port­tyń joǵary úlesi jańa satyǵa shyǵý qajettiligi týraly oılanýǵa máj­búr etedi, dep atap ótken-di oblys ákimi Ábilqaıyr Sqaqov.

2020 jyly «Pavlodar» áleý­met­tik-kásipkerlik korporasııasy bas­qa­r­masynyń sol kezdegi tóraǵasy Meıram О́teshovtiń aıtýynsha, qant za­ýy­­tynyń jo­basy boıynsha tehnı­ka­lyq-eko­no­mı­kalyq negizdeme daıynda­lyp, 15 tamyzda qujat memlekettik sarap­ta­ma­ǵa berilgen.

Kásiporyn jyl sońyna deıin qury­lys salýǵa ruqsat alyp, táýligine 8 myń ton­na qyzylsha óńdeıdi.

– Biz jeti kompanııamen ke­lissózder júrgizdik. Onyń tór­teýi – túrik, ekeýi – Qytaı jáne bireýi Birikken Arab Ámir­­­likterinen. Sońynda eki tú­rik kom­panııasyna toqtadyq. Bir­lesip qarjylandyrýda olar elimizdiń mem­hol­dıngteriniń ókilderin suraıdy, «Sa­mu­ryq-Qazyna-Invest», tikeleı ınvestısııalar qory jáne «Qazaqstannyń damý bankimen» kelissózder júrgizemiz. «Sa­muryq» 15% paıyzǵa jýyq, túrik kompanııasy – 31 paıyzǵa teń qar­jy­lan­dyrýdy rastady jáne budan ári qor­dyń rastaýyn kútemiz. Bıyl qant zaýyty bo­ıynsha jobalaýdy aıaqtap, jyl sońyna qaraı qurylys-montaj ju­­mystaryna ruqsat alýdy jos­­parlap otyr­myz, – degen edi Meıram О́teshov.

Al elimizde otandyq jáne sheteldik ınvestorlarǵa ká­sip­oryndaryn tabysty etýge barlyq qajetti múmkindikter jasalýda. Ulttyq kompanııalar tarapynan óndiris oryndaryna qarjylaı qoldaý kórsetiledi. Investorlardyń otandyq ta­­ýarlardy eksportqa shyǵarýda qos­qan úlesteri kóbeıýde. Bul másele oblys ortalyǵynda ótken Pavlodar, Qara­ǵan­dy, Shyǵys Qazaqstan, Almaty oblystary kásipkerlerine arnalǵan semınarda aı­tyldy.

Jıynda Kazakh Invest ult­tyq kompanııasy «Bir tereze» tobynyń basshysy Áıgerim Qoılaqovanyń málimetinshe, ın­vestısııalyq jobalardy qoldaý kezinde iri qara mal ósirý, et óńdeý, aýyl sharýashylyǵy tehnıkalary men veterınarlyq preparattardy daıyndaý ba­ǵy­tyndaǵy bastamalarǵa bas­ty nazar aýdarylady. Byltyr óńirde qant jáne krahmal zaýyt­ta­ryn salý úshin Birikken Arab Ámirlikteri men Túrkııadan ınvestorlar tabyldy degen jańalyq aıtyldy. О́kinishke qaraı, ınvestorlar kel­genshe, kele me, joq pa degen saýal qal­dy­ryp, qyrýar jospar-joba jasaǵan aýdandardyń ákimderi, korporasııanyń basshylary ózge­rip, aýysyp ketedi.

QazIndustry Qazaqstannyń ın­dýstrııa jáne eksport or­ta­­­lyǵy» AQ dırektory Arystan­bek Saǵıev 2015 jyldan ­beri Pavlodar oblysynyń 16 kásip­kerine 411 mln teńge kóleminde kó­mek kórsetilgenin atap ótti. Bıyl pavlodarlyq eki bıznes kompanııa 40 mln teńge qoldaý alǵan.

– Elimizde ınvestorlar jer­gilikti nemese syrttan kelgen dep bólinbeıdi. Qoldaý bárine birdeı. Bizdiń kompanııa aqparat berýden bastap, zańgerlik kómek, ınvestısııalyq kelisimshart jasaý, jobalardy júzege asy­rý­ǵa deıin qoldaý kórsetedi, – dedi Kazakh Invest Ulttyq kom­panııasynyń óńirlik blok je­tekshisi Marat Esenov.

Pavlodar oblysy