Shymkent qalasynda halyq sany ósken saıyn túrli ónim, qyzmet túrlerine degen suranys ta artýda. Suranysty qanaǵattandyrý maqsatynda jergilikti kásipkerler sapaly ónim shyǵaryp, turǵyndarǵa turaqty qyzmet kórsetýde. Jyldan-jylǵa halyqta tańdaý erkindigi artyp keledi. Sebebi úshinshi megapolıste kásipkerlik nysandary kóbeıip jatyr. Bul úrdis óz kezeginde kásipkerler arasyndaǵy básekelestikti kúsheıtip, sapanyń artyp, baǵanyń túsýine zor yqpal jasaıdy. Nátıjesinde, naryqta azýly nysandar qalady. Osy oraıda qalada tek iri kásipkerlerdi emes, shaǵyn jáne orta kásipkerlikti qoldaý maqsatynda kóptegen jumys atqarylýda.
Shymkent qalasynyń kásipkerlik jáne ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý basqarmasynyń uıytqy bolýymen qala ekonomıkasyn damytý maqsatynda birneshe joba júzege asyryldy. Kóptegen kásiporyn ashyldy. Bul týraly dúısenbi kúni áleýmettik jeliler arqyly tikeleı efırge shyqqan basqarma basshysy Bereke Dúısebekov málimdedi. Onyń aıtýynsha, ındýstrıaldy aımaqtarda kásipkerlerge óndirispen aınalysýǵa barlyq jaǵdaı jasalyp, olarǵa salynatyn salyq kólemi aıtarlyqtaı tómendetilgen.
– «Ońtústik» ındýstrıaldy aımaǵynda 72 joba iske qosylyp, onda 4,5 myńǵa jýyq jumys orny ashyldy jáne oǵan 62 mlrd teńgeniń ınvestısııasy tartyldy. Al «Tassaı» ındýstrıaldy aımaǵynda jalpy quny 26,3 mlrd teńgelik 17 joba iske qosylyp, onda 1 myńǵa jýyq jumys orny ashyldy. Kólik logıstıkalyq aımaǵynda 32,5 mlrd teńgege 53 jumys ornyn qurýmen 7 joba júzege asyrylýda. Búginde 15,9 mlrd teńgege 225 jumys ornyn qurýmen 3 joba júzege asyrylǵan.
«Ońtústik» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynda jalpy ınvestısııa kólemi 53,9 mlrd teńge turatyn 26 joba iske asyrylyp, 2,4 myńǵa jýyq jumys orny quryldy.
Sonymen qatar jalpy alańy 306 ga quraıtyn jańa «Juldyz» ındýstrıaldy aımaǵy qurylýda (Iske asyrylý merzimi: 2021-2022 jj.). Jańa aımaqta qurylys, metallýrgııa, farmasevtıka jáne jıhaz ónerkásibi salasyndaǵy jobalar iske asyrylady, – deıdi basqarma basshysy.
Búginde «Tassaı» ındýstrıaldy aımaǵynda ornalasqan kásiporyndardyń biri – «KazTehnıkas» JShS. Munda jaryqdıodty shamdar óndiriledi. Shymkentte alǵashqylardyń biri bolyp dıodty jaryq shamdar shyǵarýdy qolǵa alǵan kásiporynǵa «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasymen ındýstrıaldy aımaqtan 1,5 gektar jer bólingen.
Quny 500 mln teńgeni quraıtyn bul joba 2020 jyly bastaý alyp, bıyl iske qosyldy. Qazir mekemede 25 qala turǵyny jumys isteıdi. Atalǵan kásiporynnyń jobalyq qýaty jylyna 70 myń sham shyǵarýǵa qaýqarly. Aıtyp óteıik, jobanyń jalpy quny – 500 mln teńge. Búginde «KazTehnıkas» JShS jumystyń tıimdiligin arttyrýda zamanaýı tehnologııalarmen jabdyqtalǵan. Munda jaryqtandyrý jáne energııa únemdeý baǵytyndaǵy tıimdiligin kórsetken sońǵy úlgidegi zamanaýı tehnologııa qoldanylady.
Zaýyt jylyna 20 myń dana jaryqdıodty sham óndirýge qaýqarly. Shamdardyń sapasy óndirilgennen keıin sý ishinde 5 mınýt turady da, keıinnen iske qosý arqyly tekseriledi eken. Iаǵnı sýǵa tózimdiligi anyqtalyp baryp, satylymǵa shyǵarylady.
Sonymen qatar munda temir sóreler de jasalady. О́ndiris orny aldaǵy ýaqytta memlekettik qoldaý arqyly ónim kólemin ulǵaıtyp, eksportqa shyǵarýdy josparlap otyr.
Aıta keteıik, Prezıdent «Jańa jaǵdaıdaǵy Qazaqstan: is-qımyl kezeńi» atty Joldaýynda azamattardyń ál-aýqatyn jaqsartyp, qolaıly orta qalyptastyrýdy tapsyrǵan bolatyn. Bul baǵytta Shymkent qalasynyń 5 jyldyq damý jospary bekitilip, negizgi basymdyqtary aıqyndaldy. Birinshi basymdyq – kásipkerlik jáne ónerkásipti qoldaý.
Bıyl egemen el bolǵanymyzǵa 30 jyl tolyp otyr. Táýelsizdik – bizdiń eń qasterli qundylyǵymyz. Osyǵan oraı Eńbekshi aýdanynda birqatar nysan ashylý josparlanýda. Sonyń biri jáne biregeıi Ońtústik arnaıy ekonomıkalyq aımaqta «Shymkent hımııalyq kompanııasy» janarmaı óńdeýge qajetti hımııalyq qospa (Metıl-tret býtıl efır – MTBE) jáne plastıkalyq materıalǵa qajetti (polıpropılen) untaqtardy shyǵarý zaýyty bolmaq.
Jańa kásiporynnyń óndiristik qýaty jylyna 57 myń tonna MTBE quraıdy. Bul oǵan ishki naryqtyń qajettilikterin tolyǵymen jabýǵa múmkindik beredi. «ShHK» JShS zaýytyn resmı iske qosý qazaqstandyq munaı-hımııa salasynyń sapaly jańa deńgeıge kóshýiniń bastamasy bolmaq. О́ıtkeni kásiporyn jańǵyrtylǵan Shymkent munaı óńdeý zaýytynda (ShMО́Z) munaı-gaz hımııasy shıkizatyn óńdeý tereńdigin eleýli dárejede arttyrýǵa múmkindik beredi. Endi, óńirde etıldenbegen avtomobıl benzınderin alý kezinde paıdalanylatyn quramynda ottegi bar negizgi joǵary oktandy komponentterdiń biri – MTBE óz óndirisi jolǵa qoıylǵandyqtan, munda eýro-4 jáne eýro-5 ekologııalyq klasty otyn óndiriletin bolady.
«ShHK» JShS bas dırektory Manat Bıbasovtyń aıtýynsha, búgingi tańda jańa zaýyt ónimderiniń basty tutynýshysy – ShMО́Z. Qazir barlyq óndiristik prosester jolǵa qoıyldy, munaı-hımııa óndirisine lısenzııa alyndy. Kásiporyn munaı-hımııa salasynyń ónerkásiptik tutynýshylarynyń tizbesine engizilgen.
Zaýyt qurylysy, jabdyqtardy satyp alý Qazaqstan damý bankiniń qaryz qarajaty esebinen júzege asyryldy, ol Qazaqstan Respýblıkasyn ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damytýdyń memlekettik baǵdarlamasy aıasynda 10 jylǵa deıingi merzimge 9 mlrd teńge mólsherinde qarjylyq qoldaý kórsetti. Jobanyń jalpy quny 13,7 mlrd teńgeni qurady, osylaısha qalǵan bóligin 4,7 mlrd teńge kóleminde «ShHK» JShS óz qarajaty esebinen salyp otyr.
Qalanyń óndiristik áleýetin arttyrýda jańadan 2 ındýstrıaldy aımaqtyń qurylysy bastalǵan. Onyń ishinde «Juldyz» ındýstrıaldy aımaǵynda qurylys, metallýrgııa, farmasevtıka, jıhaz ónerkásibi shoǵyrlanady. «Standart» jeke ındýstrıaldy aımaǵy shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektileriniń óndiristik alańy retinde qyzmet kórsetpek. Munda zamanaýı qoımalar, shaǵyn óndiristik sehtar ashylady.
Tamaq óndirisi salasynda aýylsharýashylyq ónimderin tereń óńdeýge basymdyq berildi. Bul baǵytta «Bozaryq» tamaq ónerkásibi aımaǵynyń ınjenerlik júıeleri júrgizilýde. Munda 23 mlrd teńgeni quraıtyn 1 800 jumys ornymen 20-dan astam joba iske asyrylady. Qosymsha 198 gektar jerge agroındýstrıaldy aımaq qurý josparlandy. Onda ónerkásiptik jylyjaı̆ keshenderi salynady.
Qalalyq orta bolýymyzǵa qaramastan, aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń kólemin bıyl 37 mlrd teńgege jetkizý josparlanǵan. Bıyl jylyjaı, qarqyndy baý, mal bordaqylaý, et óńdeý boıynsha 15 ınvestısııalyq joba júzege asty. Jyl sońyna deıin osy sanattaǵy taǵy 10 joba iske qosylmaq. Shymkenttiń óndiristik qýatyn quraıtyn bul jobalar ishki naryqty otandyq mazmundy quraıtyn ónim túrlerimen tolyqtyryp, Qazaqstannyń eksporttyq áleýetin arttyrýǵa qyzmet etpek.
Qalada kásipkerlikti qoldaıtyn memlekettik baǵdarlamanyń sharapatyn kórgen «Kompanııa WDA» JShS qaladaǵy aldyńǵy qatarly kásiporyndardyń biri. Búginde metall-plastıkalyq tereze men esikterge jańa tehnologııa boıynsha kerek-jaraqtar shyǵarady.
Qýattylyǵy aıyna 30 tonnaǵa deıin ónim shyǵarýǵa qaýqarly. Atalǵan zaýyt Túrkııanyń qondyrǵylarymen jabdyqtalǵan. Mundaǵy taýardyń ereksheligi beriktiginde. Árbir detali men pishinine mán beriledi. Sondyqtan bolar, tyń tehnologııa arqyly zaýyt sapaly ári tózimdi ónim shyǵarýda. Qajetti shıkizat – otandyq.
Búginde kompanııa ónimi eń sapaly shıkizattardan daıyndalady. Munda ábden tekseristen ótken materıaldar qoldanylady. Kerek-jaraqtar óndirisindegi eń basty shıkizat – myrysh. Ony KAZZINK kompanııasynan alady. Ol Qazaqstandaǵy jáne álemdegi eń ozyq myrysh óndiretin kásiporyn sanalady. Seriktestik ónimi 100 paıyz otandyq shıkizattan turady. Osylaısha, «Kompanııa WDA» JShS qazaqstandyq óndirýshilerdi qoldap, ulttyq ekonomıkanyń damýyna aıryqsha úles qosýda.
Aıtyp óteıik, zaýytta «Ulttyq saraptaý jáne sertıfıkattaý ortalyǵy» attestasııalaǵan óz zerthanasy bar. Atalǵan mekemede syrttan ákelingen shıkizattardyń tazalyǵyna jáne kerek-jaraqtar shyǵarý isi men daıyn buıymnyń sapasyna jiti baqylaý júrgiziledi. Zerthana sońǵy úlgidegi tehnıkamen jaraqtalǵan, shyǵarylǵan ónimdi qajetti deńgeıde baqylap otyratyn synama stendtermen qamtamasyz etilgen.