Premer-Mınıstr Asqar Mamın Nur Otan partııasy Saıası keńesiniń keńeıtilgen otyrysynda sanaýly kúnderden keıin atap ótiletin el Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵy Qazaqstannyń tarıhyndaǵy aıtýly kezeń ekenin aıtty. Elbasy basshylyǵymen 30 jyldyń ishinde elimizdiń mańyzdy saıası jáne áleýmettik-ekonomıkalyq ózgerister jolynan ótkenin, Qazaqstannyń álemdik qoǵamdastyqtyń tolyqqandy múshesi bolyp, halyqaralyq arenada joǵary bedelge qol jetkizgenin atap ótti. Sondaı-aq Úkimet basshysy Saıası keńes múshelerin Qazaqstan ekonomıkasynyń aǵymdaǵy jaǵdaıy týraly habardar etti.
A.Mamınniń aıtýynsha, bıyl Úkimet elimizdiń ornyqty áleýmettik-ekonomıkalyq damýyn qamtamasyz etti. 10 aıdyń qorytyndysy boıynsha ishki jalpy ónimniń ósý qarqyny 3,5 paıyzǵa deıin jetti. Naqty sektor ulttyq ekonomıkanyń negizgi ósý draıveri men ornyqty damýynyń faktory bolyp otyr. О́ńdeý ónerkásibindegi óndiris kólemi 5,3 paıyzǵa ósti, bul óńdelgen taýarlar eksportyn 25,5 paıyzǵa ósirýge múmkindik berdi. Qurylys sektorynda joǵary ósý qarqyny saqtalýda. Jyl basynan beri 11,6 mln sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Bul byltyrǵy jyldyń osyndaı kezeńine qaraǵanda 7,6 paıyzǵa joǵary. Qabyldanyp jatqan júıeli sharalar ken óndirýmen aınalyspaıtyn salalardaǵy joǵary ınvestısııalyq belsendilikti qamtamasyz etedi. 10 aıdyń qorytyndysy boıynsha ınvestısııalardyń ósýi 14 paıyzdy qurady.
Bıylǵy jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda 11,1 mlrd dollar tikeleı sheteldik ınvestısııalar tartyldy, bul byltyrǵy jyldyń osyndaı kezeńine qaraǵanda 30,4 paıyzǵa joǵary. Halyqaralyq qarjylyq jáne reıtıngtik uıymdar qazaqstandyq ekonomıkany ornyqty dep tanydy. Bıylǵy úshinshi toqsanda halyqaralyq jetekshi kredıttik agenttikter Qazaqstannyń pandemııaǵa deıingi egemen reıtıngin rastady.
Jappaı vaksınalaýdyń nátıjesinde elimizde turaqty epıdemııalyq jaǵdaı saqtalýda. Búgingi kúni birinshi komponentti 8,7 mln adam aldy – bul 18 jastan asqan turǵyndardyń 76%-y, ekinshi komponentti shamamen 8 mln adam aldy – bul halyqtyń 70%-ǵa jýyǵy.
Bıyl jalpyulttyq halyq sanaǵy oıdaǵydaı ótti. Elimizde sanaq tuńǵysh ret elektrondy formatta uıymdastyryldy. Sanaq nátıjeleri eldi odan ári áleýmettik-ekonomıkalyq damytý boıynsha alǵa qoıylǵan mindetterdi tıimdi sheshýge múmkindik beredi.
– 1991 jyldyń 16 jeltoqsanynda elimiz táýelsizdik aldy. Tarıhı turǵydan az ýaqyt aralyǵynda mańyzdy ister atqaryldy. Qazaqstan óz damý jolynda sapaly serpilis jasady. Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev aıqyndaǵan strategııalyq baǵdar – memleketimizdiń qalyptasý barysyndaǵy barlyq syn-qaterdi batyl eńserýge múmkindik berip, elimizdiń qarqyndy damýynyń kepiline aınaldy. Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldary óndiristerdiń toqtap, saýdadaǵy baılanystardyń úzilip, jappaı jumyssyzdyqtyń bolǵany, sondaı-aq jylýmen jáne elektrmen jabdyqtaý turaqsyz, al negizgi azyq-túliktiń jetispegeni qazir aǵa býyn ókilderiniń ǵana esinde. Osyndaı kúrdeli kezeńnen abyroımen ótip, Qazaqstannyń tabysqa jetýi Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń eldi damytý jolyn dál tańdaýynyń arqasynda bolyp otyr, – dedi A.Mamın.
Úkimet basshysy qazaqstandyq damýdyń mańyzdy kezeńderine toqtalyp, 1991 jyly álemdegi eń iri Semeı ıadrolyq synaq polıgonyn jabý týraly uzaq kútken tarıhı sheshim qabyldanǵanyn, Qazaqstan álemdik ıadroǵa qarsy qozǵalystyń kóshbasshysyna aınalǵanyn, 1992 jylǵy naýryzda Birikken Ulttar Uıymynyń tolyqqandy múshesi bolǵanyn, 1993 jylǵy qarashada elimizdiń ulttyq valıýtasy – teńge engizilgenin, dál sol jyly «Bolashaq» baǵdarlamasy iske qosylyp, onyń aıasynda shamamen 12 myń jas shetelde bilim alyp, elimizdiń ıgiligi úshin eńbek etip jatqanyn, 1995 jyly jańa Konstıtýsııa, 1997 jyly «Qazaqstan-2030» damý strategııasy qabyldanǵanyn, bul Qazaqstannyń uzaqmerzimdi perspektıvadaǵy naqty damý baǵdaryn aıqyndaǵanyn aıtty.
Elbasynyń elordany kóshirý týraly tarıhı jáne strategııalyq sheshimi búkil eldiń damýyna myqty áser etkenin jetkizgen Premer-Mınıstr taǵy bir mańyzdy qadam retinde 2000 jyly Ulttyq qordyń qurylýy – rezerv jınaqtap, eldiń syrtqy táýekelderge qarsy turýǵa múmkindik bergenin atap ótti. Sondaı-aq 2005 jyly memlekettik shekaranyń zań júzinde rásimdelýiniń tolyq aıaqtalýy aıtýly oqıǵa boldy. 2012 jyly «Qazaqstan-2050» strategııasynyń qabyldanýymen álemniń eń damyǵan 30 eliniń qataryna kirý týraly asqaq maqsat mejelendi.
Elbasynyń ıntegrasııalyq prosesterdi damytý týraly bastamasy iske asyp, 2014 jylǵy mamyrda Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq quryldy. 2015 jyly Bes ınstıtýsıonaldyq reformany iske asyrý boıynsha «100 naqty qadam» ult jospary bekitildi. Álemdik ekonomıkaǵa ıntegrasııanyń mańyzdy kezeńi Qazaqstannyń sol jyly qarashada Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirýi boldy. Táýelsizdik jyldary qol jetkizilgen nátıjeler eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń eleýli kórsetkishterin qamtamasyz etýge múmkindik berdi. Osylaısha, 30 jyldyń ishinde ishki jalpy ónim 17 ese ósti. Syrtqy saýda aınalym kólemi 100 mlrd dollarǵa deıin jetti. Jalpy, eldiń halyqaralyq rezervteri 90,9 mlrd dollarǵa deıin ósti. Elge 400 mlrd dollarǵa jýyq tikeleı sheteldik ınvestısııa tartyldy.
Qazaqstan Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy elderi arasynda jan basyna shaqqanda sheteldik ınvestısııalardy tartý boıynsha birinshi orynda. Jeke bastamalardy qoldaý men damytý 2021 jyly ekonomıkadaǵy shaǵyn jáne orta bıznes úlesin ishki jalpy ónimniń 33 paıyzyna deıin ulǵaıtýǵa múmkindik berdi. Bul sektordaǵy jumyspen qamtý 3,4 mln adamǵa deıin ulǵaıdy. О́ńdeý ónerkásibin damytý aıasynda 500-den astam jańa ónim túrin shyǵarý jolǵa qoıyldy.
Úkimet basshysynyń aıtýynsha, elimizde áleýmettik jáne ınjenerlik ınfraqurylymdy salý boıynsha jobalardyń júzege asý qarqyny joǵary. Jalpy, táýelsizdik jyldary elimiz ornyqty saıası ınstıtýttary men básekege qabiletti qýatty ekonomıkasy bar demokratııalyq memleket retinde qalyptasty.
– Sonymen qatar ishki saıası, ultaralyq jáne konfessııaaralyq turaqtylyq qamtamasyz etildi. Dúnıejúzilik saýda-ekonomıkalyq júıege tolyq enip, elimiz ózin senimdi seriktes retinde kórsetti. Ortalyq Azııa aımaǵynyń ekonomıkalyq kóshbasshysy retinde qalyptasty. Qazaqstan – halyqaralyq arenada kópvektorly jáne teńdestirilgen syrtqy saıası baǵyty bar bedeldi jáne turaqty memleket retinde nyǵaıdy. 2019 jyldyń naýryzynda Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev bılik sabaqtastyǵy týraly strategııalyq sheshim qabyldady. Bul sheshim el damýynyń jańa kezeńiniń irgetasyn qalady. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdentin saılaý sátti ótti. Halyq saılaýda Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevqa joǵary senim bildirip, qoldaý kórsetip, óz daýystaryn berdi. О́tken 30 jyldaǵy elimizdiń barlyq tabysy men jeńisi – Elbasynyń halyqtyń ál-aýqatyn jáne kópultty egemen Qazaqstannyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan naqty baǵdarynyń nátıjesi! Biz Elbasy qoıǵan maqsattarǵa jetýge jáne partııa baǵdarlamasyn júzege asyrýǵa bar kúsh-jigerimizdi salamyz, – dedi Premer-Mınıstr.