«Pandemııamen kúreske» dep kóptegen memleket ekonomıkany qutqarý maqsatynda jeńildetilgen aqsha-kredıt saıasatyn júrgizgeni málim. Alaıda bul jumsaq saıasattyń nátıjesi qatty bolyp shyqty. Aıtalyq, qazan aıynda Qazaqstandaǵy ınflıasııa deńgeıi 8,9%-dy kórsetti. Munyń saldary negizgi taýarlar men kórsetiletin qyzmetterdiń ósýine ákeldi.
Finprom portalynyń deregine súıensek, EAEO elderinde baǵanyń jyldyq ósiminiń jedeldeýi baıqaldy. Sońǵy jylda baǵanyń kúrt kóterilýi Armenııada oryn alyp, jyldyq ınflıasııa 1,3%-dan 9,1%-ǵa deıin ósken. Sońǵy aılarda baǵanyń tómendegenine qaramastan, Qyrǵyzstanda ınflıasııanyń eń joǵary kórsetkishi tirkeldi – 12,5%. Belarýs elinde onyń deńgeıi 10,5%-ǵa jetse (2020 jylǵy qazandaǵy 6,2%-ǵa qarsy), Reseıde – 8,1% (4,0%-ǵa qarsy). Elimizde joǵaryda aıtylǵandaı ınflıasııa qazan aıynda 8,9% deńgeıinde tirkeldi.
Mundaı jaǵdaıda ortalyq bankterdiń aqsha-kredıt saıasaty birtindep baǵytyn ózgertip, damýshy elder barǵan saıyn aqsha-kredıt sharttaryn qatańdatý sıkline belsendi túrde aýystyratyny málim.
Proınflıasııalyq úderisterdiń aldyn alý úshin Reseıde negizgi mólsherleme 3,25 paıyzdyq tarmaqqa nemese 7,5%-ǵa kóterildi. Aıyr qalpaqty aǵaıyndar bul mejeni 2,5 paıyzdyq tarmaqqa arttyryp, munda da 7,5% deńgeı baıqalsa kerek. Armenııada paıyzdyq tarmaq 2-ge kóbeıtilip, 7,25% tirkelse, Belarýs elinde paıyzdyq tarmaq 1,5%-ǵa nemese 9,25%-ǵa jetti. Qazaqstanda paıyzdyq tarmaq 0,75 kórsetip, 9,75%-ǵa artty.
EAEO quramyna kirmeıtin TMD elderinde de, О́zbekstandy esepke almaǵanda ınflıasııanyń óskeni baıqalady. Baýyrlas memlekette ınflıasııa bastapqyda eki tańbaly bolǵanymen sońǵy jyly 0,9%-dyq tarmaqqa tómendedi.
Sońǵy ýaqytta Ýkraına men Moldovada baǵa qarqyndy túrde ósý ústinde. Naqty aıtqanda, 2,6%-dan 10,9%-ǵa deıin jáne 1,6%-dan 8,8%-ǵa deıingi aralyqta. Osyǵan baılanysty Ýkraınada negizgi mólsherleme tórt esege, aıtalyq 6%-dan 8,5%-ǵa deıin jáne Moldovada úsh márte 2,65%-dan 5,5%-ǵa deıin ulǵaıdy.
Jyl basynan beri negizgi mólsherleme Tájikstan (2,5 p.t.-ǵa, 13,25%-ǵa deıin) men Ázerbaıjanda da (0,75 p.t.-ǵa, 7,0%-ǵa deıin) joǵarylaǵan.
TMD jáne EAEO elderinde ınflıasııanyń qalyptasýy kóbinese monetarlyq emes faktorlardyń áserinen oryn alypty. Inflıasııanyń qarqyndy tetigi – azyq-túlik taýarlaryna baǵanyń ósýinde. Inflıasııany jedeldetýdiń negizgi faktorlary – azyq-túlik baǵasynyń jalpy álemdik kóterilýi, pandemııa saldarynan logıstıkalyq tasymaldardyń shektelýi, shıkizat taýarlaryna álemdik baǵalardyń ósýi jáne saýda áriptes elderdegi ınflıasııalyq ahýaldyń nasharlaýy sanalady.
Inflıasııalyq faktorlardyń turaqtylyǵyna baılanysty EAEO jáne TMD elderiniń retteýshi organdary táýekelder teńgerimi proınflıasııalyq jaǵyna aýysqan jaǵdaıda aqsha-kredıt saıasaty odan ári qatańdaý múmkin ekenin joqqa shyǵarmady.