Uly dala muralary

Mańyzdy jıyndy ashyp pikir bildirgen Ázi­ret Sul­tan memlekettik ta­rı­­hı-má­denı qoryq-mýzeı dı­­rek­torynyń mindetin at­­qa­rýshy Ersin Táji­baev­tyń aıtýyna qara­ǵanda, el­­orda tórinde kórme ótki­zý­­degi basty maqsat Túr­kis­tan ólkesiniń tarıhı qun­­­­dylyqtary men rýhanı-má­­­denı kelbetin astanalyq aǵaıyn­darǵa tanystyrýmen qatar, me­kemearalyq ynty­maq­tastyq ornatý eken.

Bul retki kórme ekspozısııa­syna mýzeı-qo­ryq­tyń negizgi qorynan alyn­ǵan 60-qa jýyq eksponat áke­linse, olardyń 37-si jazba es­kertkishter de, qalǵandary Quran tápsirleri men qasıetti kitapty kórkem bezendirgen kartınalyq úl­giler, sondaı-aq kúrsi, tas­pıh, shyraǵdan sekildi zattyq mu­ralar eken.

Kórme sóresine qoıylǵan jádigerlerdi jeke-jeke tanystyrar bolsaq, HVIII-HIH ǵǵ. tán qoljazba jáne HH ǵa­syrdyń basynda Qazan bas­pasynan jaryq kórgen qa­sıetti qurandar, 1910 jy­ly arab-parsy tilinde Qazan bas­pasynan shyqqan tápsir­­ler, sahıh ál-Býharıdiń arab tilinde Ystanbuldyń Dar ál-Halıfat ál-Ǵalııa Ǵa­mıra baspahanasynda 1897 jy­ly basylǵan «Muhammed (s.a.ý.) hadısteri», 1906 jyly Qazan qalasynda «Aǵaıyndy Karımovter» bas­pahanasynan shyqqan túrki tilinde jazylǵan «Myń bir hadıs» kitaby, Qoja Ahmet Iаsaýıdiń 1845 jyldary kó­shirilgen qol­jazba «Dıýanı hıkmet» ki­taby, «Dıýanı hıkmet» kitabynyń Qazan baspasynan shyqqan nusqalary, ǵulama Qul Azımniń «Hıkmet» kita­by, S.Baqyrǵanıdiń HVIII ǵa­syrda kóshirilgen qoljazba «Dıýan» kitaby, áýlıe Bıdel­diń «Dıýan» kitabynyń qol­jazbasy, Qoja Hafızdiń 1910 jyly Qazan baspasynan shyqqan «Dıýan» kitaby, So­fy Allaıardyń parsy tilin­de jazylyp, Tashkent bas­pa­­synan shyqqan «Máslák ál-Mýt­takın» kitaby, 1907 jy­ly túrki tilinde Buqara baspasynan shyqqan «Dinı óleńder jınaǵy» kitaby, Álisher Naýaıdiń Tashkent baspasynan shyqqan «Ǵazal», «Dıýan» atty kitaptary, ımam Maǵrýdıdiń qoljazba «Qı­sasy», Shaıyq Hýdaıdat Tash-Muhammed ál-Býharıdiń HVIII ǵasyrda jazylǵan «Býstan ýl-Mýhıbbın» kitaby, t.b. qun­dy dúnıelerdi kópshilik ta­mashalady. Sonymen qatar Quran Kárim kitabynyń aıat­tary, nash jáne sýls úlgi­si­men j­azylǵan kartınalary kó­rermen nazaryna usynylady.

Mádenı sharany túıin­degen Qoljazbalar jáne sırek kitaptar ulttyq orta­ly­ǵynyń basshysy Jandos Bol­dy­qov: «Atalǵan kórme elor­dalyqtar úshin rýhanı qazyna bolary anyq. О́ıtkeni ejelgi rýhanı qazyna – ejelgi qoljazba kitaptardyń halyqqa bereri mol. Bul kórme osy jyl­dyń aıaǵyna deıin bir aıǵa jý­yq kelýshilerge qyzmet kór­­se­tedi. Jaqsyǵa jany qu­mar kó­rermenderdi kórmeni ta­ma­sha­laýǵa shaqyramyz», dedi.