Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev 2025 jylǵa deıin aýyl halqyn sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etý jumystaryn tolyq aıaqtaýdy talap etip otyr. Qostanaıda oblys ákimi A.Muhambetovtiń tóraǵalyq etýimen ótken keńeste Prezıdent tapsyrmasyn belgilengen merzim ishinde oryndaý máselesi talqylandy.
Aýyl turǵyndarynyń ómir súrý sapasyn arttyrýdy kózdeıtin mańyzdy mindetti mejeli merzimge deıin oryndap shyǵý búginde Qostanaı oblysynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyndaǵy eń basym baǵyttyń biri bolyp otyr. Oblysta iske asyrylyp jatqan memlekettik baǵdarlamalardyń nátıjesinde aýyl halqyn aýyz sýmen qamtamasyz etý máselesi de jyldan jylǵa óz sheshimin taýyp, keńestik kezeńnen beri qudyqtan sý iship kelgen kóptegen eldi mekende turǵyndar qubyrdan keletin sapaly sýǵa qol jetkizdi. Búginde óńirde 520 aýyl bar desek, sonyń ishindegi 292 eldi mekenge sý kelip tur. Muny adam basyna shaqsaq, aýyldyq eldi mekenderde ómir súrip jatqan 348 myń turǵynnyń 252,7-si, ıaǵnı 76,6%-y aýyzsýmen qamtylǵan.
Oblystyq energetıka jáne TKSh basqarmasynyń basshysy Dáýren Asqarovtyń aıtýynsha, 2020 jyly aýyldyq eldi mekenderdiń sýmen qamtylý deńgeıi 7,9 paıyzǵa ulǵaıǵan. Máselen, 104 aýylǵa syrttan ákelinetin sý taratý pýnkti ornatylyp, nátıjesinde sapaly aýyz sýmen qamtylmaı otyrǵan aýyldar 20,1 paıyzǵa qysqarǵan. Sýmen qamtylmaǵan 228 aýyldyń 207-si qudyqtan sý iship otyrsa, 21 eldi mekenge aýyz sý syrttan ákelinedi.
Bıyl óńirde «Nurly jer» jáne «Aýyl – el besigi» memlekettik baǵdarlamalary aıasynda memleket qazynasynan bólingen 9,7 mlrd teńge kólemindegi qarjyǵa turǵyndardy sapaly aýyzsýmen qamtý boıynsha 32 joba iske asyrylyp jatyr. Dáýren Asqarovtyń sózinshe, búginge deıin bul qomaqty qarjynyń 75,5%-y ıgerilgen.
– Jyl sońyna deıin 18 jobany júzege asyrý josparlanǵan edi, búginde sonyń altaýy iske qosylyp, halyq ıgiligine asyp jatyr. Jangeldın aýdanyndaǵy Qarasý jáne Aqkól aýyldaryna, Jitiqara aýdanyna qarasty Prırechnyı eldi mekenine, Qarasý aýdanyndaǵy Oktıabr, Jeleznodorojnyı, Fedorov aýdanynyń Bannovka, Chehovka aýyldaryna sý qubyry tartyldy. 14 joba aldaǵy jyly aıaqtalady. 2021 jyldyń qorytyndysy boıynsha barlyǵy 10 myńǵa jýyq adam turatyn 19 aýyl ortalyqtandyrylǵan sý qubyrymen qamtamasyz etiledi, – dedi basqarma basshysy.
Bıyl Denısov aýdanyndaǵy Krasnoarmeısk, Qostanaı aýdanyndaǵy Altynsarın, Naýyrzym óńirindegi Razdolnyı, Uzynkól aýdanyna qarasty Ershov, Arqalyqtyń mańaıyndaǵy Úshtóbe, Fedorov aýdanyndaǵy Bannovka men Chehovka sekildi 8 aýyl ortalyqtandyrylǵan sý qubyryna qosylady. Al Fedorov aýdanyndaǵy Sabelevka, Qaraqopa, Aleksandropol, Taza Shańdaq, Qamysty Shańdaq, Kravsovo, Torǵaı óńirindegi Sarysý men Qalam-Qarasý, Qostanaıdyń irgesindegi Shemınov eldi mekenderine sý tazartý jáne taratý toraptary ornatylady.
Munyń syrtynda, bıyl 25 myńǵa jýyq halqy bar 16 aýylda tozyǵy jetken sý qubyrlary jóndeýden ótti.
Dáýren Asqarovtyń sózine qaraǵanda, 2022 jyldyń 1 qańtaryna deıin aýyl turǵyndaryn aýyz sýmen qamtý deńgeıi 75 paıyzǵa deıin ulǵaıady. Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi 2022 jyly Qostanaı oblysynda quny 9,2 mlrd teńge bolatyn 21 jobany júzege asyrýǵa qoldaý kórsetedi. Mysaly, 1,2 mlrd teńge kólemindegi qarjyǵa Denısov aýdanynyń Prırechenka jáne Okraınka eldi mekenderine sý taratý toraptary men sýmen qamtý qurylǵylary ornatylady. Nátıjesinde, 2023 jylǵa qaraı eki aýylda turatyn 1 myń 128 adam ortalyqtandyrylǵan sýǵa qol jetkizedi. Sonymen qatar Denısov aýdanyndaǵy Sverdlov, Qamysty aýdanyndaǵy Bestóbe, Adaevka, Qarabalyqtaǵy Stansıonnyı, Qostanaı aýdanyndaǵy Aısary men Polovınovka, Meńdiqara aýdanyna qarasty Arhıpovka men Mıhaılovka, Sarykól óńirindegi Qaraoba men Krylov, Fedorov aýdanyndaǵy Lenıno sekildi 9 aýyl sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etiledi, – dedi oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy.
Oblysta Memleket basshysynyń aýyldardy aldaǵy tórt jyl ishinde sapaly aýyz sýmen qamtý týraly tapsyrmasyna sáıkes arnaıy jospar ázirlengen. Bul qujat boıynsha, 50 adamnan az turǵyny bar 32 aýyldy joıý jumystary júrgizilmek. Sondaı-aq 2022-2024 jyldar aralyǵynda barlyǵy 20 myńnan astam turǵyny bar 29 eldi mekenge sý qubyry tartylady. Bul maqsatqa 19 mlrd teńge qarjy jumsalmaq.
Qazir aımaq basshysy oblystyq basqarmalar men jergilikti ákimdikterge 2022 jyldyń sáýir aıyna deıin taǵy 15 jobany ázirleýdi tapsyryp otyr. Bul jobalar boıynsha myńnan astam turǵyny bar 3 aýylǵa ortalyqtandyrylǵan sý qubyry tartylyp, 12 eldi mekenge sý taratý toraptary ornatylmaq.
Sonymen qatar 2022 jyldan 2025 jylǵa deıin el kóship ketip jatqan 116 aýylǵa syrttan tasymaldanatyn sý taratý toraptary ornatylady. D.Asqarovtyń aıtýynsha, halqy az aýyldardy syrttan ákelinetin sýmen qamtý – ýaqytsha shara. Bul eldi mekenderde turǵyndar sany kóbeıip jatqan jaǵdaıda, ortalyqtandyrylǵan sý qubyry tartylatyn bolady.
Esterińizde bolsa, taıaýda Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstriniń birinshi orynbasary Qaıyrbek О́skenbaev aýyl halqyn aýyzsýmen qamtýdyń eń tómen deńgeıi baıqalǵan óńirlerdi ataǵan edi. Onyń ishinde Qostanaı oblysy da bar. Alaıda sońǵy jyldary bul baǵytta óńirde aýqymdy is atqarylyp jatqanyn aıtpaı ketýge bolmaıdy. Al buǵan múddeli basqarma ókilderiniń aıtýynsha, aýyl turǵyndarynyń aýyz sý máselesin sheshý maqsatynda ázirlengen arnaıy jospar Memleket basshysy tapsyrǵan mindetterdiń 2025 jylǵa deıin 100% oryndalýyn tolyq qamtamasyz etedi.
Qostanaı oblysy