Beısen beınesi

Bul – Beısen Quranbektiń úzeńgiles joldasy, Jetisu tele­arnasynyń búgingi dırektory Serik Sarybaıdyń byltyr aıt­qan sózi edi. Shynymen de qazir Taldyqorǵan qalasynyń Ba­la­panov kóshesindegi bıik úı­­­diń qa­byrǵasyna salynǵan Beısen Quranbektiń beınesi jurt­­shylyq jıi kelip, qazaqtyń qabyrǵaly jýr­nalısiniń rýhyna taǵzym eter orynǵa aınalǵan. Osylaısha, graffıtı janrynda beınelengen mýral Jetisu telearnasynyń ǵımaratyna qara­ma-qarsy qonys tepken úıdiń qasbetinde «men mundalap» tur. Mýral fotosýretshi Jeńis Ys­qa­­baıdyń sýreti negizinde ja­sal­ǵan eken. Tutas qabyrǵany alyp turǵan Beısenniń beınesin sýretshi Bekbolat Keńesov salyp shyqqan. Sýret astyna «Qareket et, batyrym!» dep jazylǵan. Al esimi elge áıgili jýrnalıstiń jar­qyn beınesin jurt nazaryna usyný ıdeıa­syn «Rýhanı jańǵyrý» jobalyq keńsesi bastaǵan bolatyn. Istiń nátıjeli bolýyna oblystyq ishki saıasat basqarmasy barynsha úles qosypty.

Mundaı ıgi ister jetisýlyqtar úshin «Beısentaný» uǵymyn qa­lyptastyrǵany anyq. Onyń bir dáleli retinde byltyr bastalǵan Beısen Quranbek atyndaǵy daryndy balalar olımpıadasyn aıtýǵa bolady. Bul shara dástúrge aınalyp, bıyl da jalǵasyn tapty.

– Beısekeń basshylyq qyzmet atqarǵan Jetisu telearnasy oblystyq bilim basqarmasymen birlesip, byltyrdan beri ustaz­dar men oqýshylar arasynda jastardyń shyǵarmashylyǵyn damytý maqsatynda olımpıada uıymdastyrýda. Úrdis bıyl da jalǵasyn tapty. Olımpıadanyń ashylý saltanatynda Beısen Quranbek atyndaǵy oqýshylar ara­syndaǵy 2020 jylǵy olım­pıadanyń 1-oryn ıegeri, Kerbulaq aýdany, Kúreńbel qazaq orta mektebiniń 11-synyp oqýshysy Alýa Baıtileýova qalamger aǵa­syna arnaǵan óleńin oqydy. Bir-birin tolyqtyrǵan, jarasymdy shara boldy. Onyń ústine, olımpıada jeńimpazdaryn marapattaýdy Beısekeńniń týǵan kúni, 9 jeltoqsanǵa oraılastyrdyq. Jalpy, osy mezetti jyl boıǵy «Beı­sentaný» baǵytynda istelgen ju­mystardy qorytyndylaıtyn sát etip, el jadyna sińirsek degen oıymyz bar, – deıdi Jetisu tele­ar­nasynyń dırektory Serik Sarybaı.

Munan bólek, telearna jýrna­lıs­teri bastama kóterip, Beı­sen Quranbektiń trenıngterin ilger­iletý maqsatynda jýrnalıstik kýrs ótkizdi. Oblystyq ishki saıasat basqarmasynyń qoldaýymen ótken oqý-ádistemelik baǵyttaǵy iske 11 spıker qatysyp, telejýr­nalıstıka, gazet, radıo, ınternet, saıt, shetel jýrnalıstıkasy sııaqty taqyryptarda dáris oqy­dy. Arnaıy kýrsqa jas jýrnalıs­ter, stýdentter jáne jýrnalıst mamandyǵyn tańdaǵan 11-synyp oqýshylarynan iriktelgen 50 adam qatysqan eken.

«Beısentaný» isiniń jandanýyna elimizdiń Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi uıym­dastyrǵan «Jiger» televızııalyq baıqaýy úlken úlesin qosyp otyr. Baıqaý aıasynda taǵaıyndalǵan Beısen Quranbek atyndaǵy arnaıy júlde bıyl Jetisu tele­arnasynyń tilshisi Sánııa Baı­taro­vanyń qanjyǵasyna baılanǵan bolatyn.

Beısen aǵa kózi tirisinde biz­ge únemi: «Kez kelgen habar­dy daıyn­daǵanda ózderińe: «Bul aqparat kórermenge qandaı paı­da beredi?» degen suraq qo­ıyńdar», dep aı­tatyn. Mek­tep qa­byrǵasynda júr­gende jýrnalıst habardy júr­gizip, jarqyrap júretin juldyz dep oıladyq. Al shyndap kelgende, jýrnalıst – adam janynyń emshisi. О́zim Beısen aǵadan eń aldymen adam bolýdy úırendim. «Adam renjigen saıyn keýdesine tas jınala beredi, ol tasty ómir boıy arqalap júrgen qandaı, qıyn. Durysy eshkimge renjimeı, aınalańa mahabbatpen qaraý», dep edi aǵa. Men sol qaǵıdany ustap, úırenip júrmin. Beısen aǵa oblys ortalyǵyna Serik Ábikenuly men Dosan Qyzaıbekuly syndy myqty mamandardy alyp keldi. Sol arqyly Jetisý jerinde telejýrnalıstıkanyń myqty mektebin qalyptastyrdy. Bizdiń arna sol kisilerdiń arqasynda respýblıkalyq arnalarmen ıyq tirestire alatyn dárejege jetti.Jalpy, «Jiger» syılyǵynyń meniń ómirimde alar orny erekshe. Bul men úshin eń joǵary marapat. Bul júlde meniń kórermen jáne ustazdarymnyń aldyndaǵy jaýapkershiligimdi eseleı tústi»,  deıdi jas jýrnalıst Sánııa.

Jalpy, Beısen Quranbek esimin ult jadynda máńgilik saqtaýǵa ba­ǵyttalǵan istiń bir júgin ol jaıynda jaryq kórgen kitaptar kóterip tur deýge bolady. Byltyr oqyrman qolyna «Bizdiń Beısen» degen atpen estelik jınaǵy jaryq kórgen bolatyn. Osy jınaqty qurastyryp shyǵarǵan jazýshy Esbolat Aıdabosyn bylaı deıdi:

– 2020 jyldyń 18 mamyrynda Beısen aǵamyz dúnıe saldy. «Beısentaný» tap sol kúnnen bastalyp ketti desek qatelespegen bolar edik. Marqumnyń janazasynda kúlli qazaq kúńirengendeı kúı keshkenimiz ras. Áleýmettik jeli aǵamyzdy joq­taǵan jazbalarǵa tolyp ketse, merzimdi aqparat quraldarynda estelikter aıtylyp, jazylyp jatty. Biz sol tusta osy dúnıeler kúnderdiń kúni qajetke jarar degen nıetpen barlyq jazbany jıyp-terip, bertinde «Bizdiń Beısen» kitabyn qurastyrdyq. Ol eńbekke Elbasy Nursultan Nazarbaev pen Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń kóńil aıtqan jedelhaty, mınıstrler, ákimder, depýtattar, jýrnalıster, dos-jaran, tanys-bilistiń báriniń jazǵan estelikteri toptastyryldy. Sonan beride mektepterde, ýnıversıtetterde, buqaralyq aqparat quraldarynda Beısen Quran­bek esimin ulyqtaýdy kóz­deıtin túrli mádenı-ǵylymı jobalar qolǵa alynyp, baıqaýlar uıymdastyrylyp keledi. Bola­shaqta bul is toqtamaıdy dep sene­miz. Bizdiń maqsat – sol sharýaǵa atsalysyp jatqan zerdeli jastarǵa qolǵabys qylý.

Al bıyl Esbolattyń muryndyq bolýymen Beısen Quranbek qala­mynan týǵan maqalalar men suh­battar jeke kitap bolyp basylyp shyqty. «Parasat bıigi» atalǵan eńbek jýrnalıstiń jyldar boıǵy eńbeginiń jınaqtalǵan nusqasy ǵana emes, ony saǵynǵan qalyń kópshiliktiń saǵynyshyn basatyn eńbekke aınalǵany anyq.

– Men úshin Beısen aǵamnyń jóni bólek, ol minezdiń ensıklopedııasy sekildi qubylys edi. Onyń tula boıy – adamdy jaqsylyqqa jeteleıtin qasıetterdiń qoımasy. Baıyppen qarasań bir basynan bárin tabasyń. Sheshim qabyldap, minez tanytar jerde – batyl, «sýyq» aqylǵa salar sátte – sa­byrly, ulyqtar men baı-baǵ­lan­nyń aldynda búgejektep jas­qanbaıtyn ójet, ózinen ataq-dá­reje, mansaby tómen jurtpen sóı­lese qal­sa – keý­de kermes qara­paıym, jaýraǵanǵa pana bolǵan qamqor, qınalǵannyń qajetin ashar jomart, sóılese – sheshen, is bastasa – kósem. Bala­nyń da, dananyń da tilin tabady, aıt­qanyn tyńdata alady, ózi de óz­geni tyńdaı biledi. Qysqasy, da­nyshpan Abaı aıtqan tolyq adam: nurly aqyl, jyly júrek, ys­tyq qaırattyń ıesi edi. Sol sebepti Beısen aǵama «Parasat» dep at qoıyp alǵan edim. Aǵa dúnıe salǵan soń jaryq kórgen kita­byn osy ataýmen «Parasat bıigi» dep atadyq. Sebebi adam para­satty bolyp týmaıdy. О́se kele, júre bara qalyptasady. Kez kelgen bıikke jetý úshin etektegi saı men shuńqyrdan, tóskeıdegi jyra-jyqpyldan, qııa-qyrqadan ótý kerek. Beısen aǵamyz da parasat bıigine jeter jolda talaıdy ótkerdi, talaı minezdi kórdi, jaqsydan tálim alyp, ónege jıdy, jamannan jırendi. Bul kitap sol joldan az da bolsyn maǵlumat beredi. Sonaý toqsanynshy jyldary «Sport» gazetinde jarııalanǵan maqala-reportajdary, azamat bolyp qalyptasqan tusta qaǵazǵa túsirgen oı-tolǵamdary, ár jyldary baspasóz betinde jarııalanǵan suh­battary toptastyryldy, - deıdi taǵy Beısen Quranbektiń izba­­sary, jazýshy-jýrnalıst Esbo­lat Aıdabosyn.