Qostanaı oblysynyń Meńdiqara aýdanyna qarasty Qarqyn aýylynda Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵyna arnalǵan saltanatty shara ótti. Kámshat Dónenbaeva men Saıran Buqanov syndy eki birdeı Eńbek Eri shyqqan shaǵyn aýyldaǵy mereke barysynda bıylǵy eńbek maýsymynda joǵarǵy kórsetkishke qol jetkizgen eńbekkerlerge qurmet kórsetilip, «Jyldyń ozat mehanızatory», «О́ndiristiń eń úzdik mamany», «Ozat malshy» atalymdary boıynsha jeńimpazdar marapattaldy.
Mundaǵy «Qarqyn» agrofırmasy aýyl turǵyndarynyń 80 paıyzyn turaqty jumyspen qamtyp, eńbekke jumyldyryp, ár úıdiń yrys-nesibesiniń eselene túsýine uıytqy bolyp otyr. Seriktestik ósiretin joǵary sapaly bıdaı búginde Qazaqstannan tys jıyrma shaqty elge elıtaly tuqym retinde eksporttalady. Sharýashylyq jazdyń aptap qurǵaqshylyǵyna qaramastan, kúzgi jıyn-terin jumystaryn bıyl da tabysty aıaqtady. Bıdaı shyǵymy jyldaǵydaı emes, esesine maıly daqyldardyń túsimi joǵary. Memlekettik baǵdarlamalardyń qoldaýyn tıimdi paıdalanyp, alqabyn ártaraptandyryp alǵan alpaýyt sharýashylyq bıyl jaqsy ónim bergen raps, kúnbaǵys, zyǵyr sııaqty maıly daqyldardyń nátıjesinde qurǵaqshylyqqa qyńq ete qoıǵan joq. Burshaq, qaraqumyq, jasymyq pen malǵa azyq arpa, sulyny qosqanda seriktestik 12 túrli daqyl sebedi.
Merekelik sharaǵa arnaıy kelgen aýdan ákimi Ǵabıt Bekbaev aýyl turǵyndaryn Táýelsizdiktiń 30 jyldyq merekesimen quttyqtap, qambaly aýyldyń aýdan qazynasyna qosyp otyrǵan úlesi qomaqty ekenin aıtty. Agrofırma basshysy Erkin Buqanov eńbek jylyn qorytyndylap, ozat mamandar men eńbek ardagerlerine qarjylaı syılyqtar men dıplomdar tabys etti. Erkin Saıranulynyń aıtýynsha, qarqyndyqtar bıyl 40 myń gektar alqapqa dán sińirip, ár gektardan 8 sentnerden bıdaı alyp otyr. Arpa budan kóbirek túsim berdi. Al maıly-burshaqty daqyldyń 1 gektarynan 8,5 senterden ónim jınaldy. Astyqtyń shyǵymy jyldaǵydan tómen bolǵanymen, sharýashylyq ártaraptandyrýdy durys júrgizýdiń nátıjesinde basqa daqyldardan kóp paıda kórip otyr. Bıdaıdan ala almaǵan paıdanyń ornyn maıly jáne burshaqty daqyldar toltyrdy. Búginde alqaptyń 50 paıyzyn dándi, 20-25 paıyzyn maıly, 15-20 paıyzyn burshaqty daqyl alyp jatyr. Qalǵan jerde mal azyǵy ósedi.
Aýyl turǵyndarynyń qýanyshyn bólisýge oblys ortalyǵynan arnaıy kelgen «Mıras» mádenıet úıiniń ujymy eńbek ozattarynyń qurmetine án-kúıden shashý shashyp, mereke shyraıyn asha tústi. Sán-saltanatqa toly jıyn barysynda eki birdeı jumysshyǵa avtokólik kiltteri tapsyryldy. Sý jańa avtokólikterdiń birin kombaınshy Iýrıı Belıaev, ekinshisin ámbebap mehanızator Marat Kenjeǵalıev mindi.
Tehnıka parkin jańartyp alǵan seriktestik sońǵy bir-eki jyldyń ózinde 700 mln teńgege jańa tehnıka satyp alyp otyr. Basty maqsat – eńbek ónimin arttyrý. Buryn kóktemgi egis naýqanynda qyryq agregat jabylyp júrip áreń eńseretin alqap jumysyn qazir 6-aq agregat aptyqpaı tyndyrady. Kóp sharýany eni 18 metrlik qýatty dán sepkish keshen jalǵyz atqarady. «Borgo» dep atalatyn bul ámbebap traktorǵa naýqan qyzǵan shaqta eki mehanızator aýysyp minedi. Seriktestikte buryn júz shaqty kombaın bar edi, qazir onyń sany 19-ǵa deıin qysqarǵan. Buǵan bıyl taǵy bir sý jańa «aqyldy» kombaın kelip qosyldy. Tehnıka sany kemigenmen, ónim kólemi kemigen joq. 20 jańa kombaın 100 eskiden eki ese qýatty.
– Bul kombaındar óte ǵajap. Bıdaıdyń, dánniń ylǵaldylyǵyn kórsetip turady. Janarmaı shyǵynyna deıin kórsetip turady. Oryndyǵy jumsaq, kabınasy jyly. Sıfrly tehnologııa arqyly ony ortalyq keńseden baqylap otyrýǵa bolady. Qaı kombaın qaı jerde jumys istep jatyr, qaısysy qaı jerde turyp qaldy, bári baqylaýda, – deıdi Marat Kenjeǵalıev.
Bir baıqaǵanymyz, bul aýylda jastar kóp te, qarttar az. Turǵyndardyń sózinshe, aýyl úıleri kómirmen jylytylady. Sondyqtan qaladan bir-bir páter satyp alyp, qarııalaryn qysta sol jaqqa jiberedi. Áıtpese aýylda qınalyp qalady. Jalpy, bul aýylǵa syrttan kóship kelgisi keletinder kóp, óıtkeni turaqty jumys, joǵary jalaqy bar. Qoldaǵy maldyń jem-shóbi tegin.
Aýyl mereıin ósirgen merekeden ardagerler de tys qalǵan joq. Eńbek qaharmany Saıran Buqanovpen tize qosyp, kezinde osy sharýashylyqtyń irgesin qalap, eńsesin tikteýge úles qosqan, búginde qurmetti zeınet demalysyna shyqqan aýyldyń qadirli aqsaqaldaryna da syı-qurmet kórsetilip, tórden oryn berildi.
– «Qarqynda» 24 jyl boıy sharýashylyq bólimin basqardym. Qazir zeınettemin, Qostanaıda turamyn. Aýyldyń toıyna arnaıy keldim. Saıran Balkenulymen birge jumys istedik. Talaı aýyrtpalyqty birge kórdik. Tolaıym tabystarǵa da birge jettik. Men búgin Erkinge óte rızamyn. Ákesi amanat etip qaldyrǵan Qarqyndy kóterip ári qaraı damytyp jatyr. Búgingi tańda ol qol jetkizip otyrǵan kórsetkish bizdikinen de artyq. Sol sebepten balalarǵa rahmet. Sharýashylyq basynda júrgen jastardyń barlyǵy qarymdy, bilikti maman. Bári kóz aldymyzda ósken osy aýyldyń balalary. Buryn keńes ýaqytynda munda 115 adam basshy bolýshy edi. Qazir, mine, tepse temir úzetin 20 shaqty jigit birlik pen biliktiń, eńbekqorlyqtyń arqasynda sharýashylyqty ilgeriletip otyr. Jumysty uıymdastyrý, jumysshyny yntalandyrý jaǵy óte myqty. Kóbi osy mektepti bitirgen. Erkin Saıranuly da osy mektepti bitirdi. Ekonomıst te, basqarma da osy aýyldyń balalary. Aýyldyń búgingi berekeli turmys-tirshiligi kóńil qýantady, – deıdi eńbek ardageri Qydyrkesh Jolmaǵambetov.
Seriktestik usaq maldy qospaǵanda, 2,5 myńdaı asyl tuqymdy iri qara ustaıdy. Munyń syrtynda, jeke qaz fermasy, ınkýbator jumys isteıdi. Qazir shamamen 8-10 myń qaz bar.
Bıylǵy qýańshylyq Qarqyndy da qýyryp ótti. Biraq bul jaqta shóp mol, mal azyǵy jetkilikti. Seriktestik bıyl qurǵaqshylyqqa urynyp, shabyndyǵy taqyrǵa aınalǵan Jitiqara aýdanyna 150 tonna shóp jetkizip berdi.
– Seriktestik jumyskerleriniń jaǵdaıyn jaqsartýdy birinshi kezekke qoıǵan. Qarqynda jumys isteıtin eńbekker jyl on eki aı laıyqty jalaqysyn alyp otyrady. Ár jumysshyǵa kúzde 4 tonna kómir, 4 tonna jem, 4 tonna shóp tegin beriledi. Munyń syrtynda, eńbek maýsymy aıaqtalǵan soń, jyl saıyn 10 shaqty jumysker densaýlyǵyn túzeý úshin tegin joldamamen sanatorııge attanady, – deıdi sharýashylyq basshysynyń orynbasary Temirhan Aǵytaev.
Aýyldaǵy áleýmettik nysandar da tolyqtaı «Qarqyn» agrofırmasynyń moınynda. Máselen, mundaǵy qazaq-orys synyby aralas orta mektepte 180-ge jýyq shákirt bilim alady. Seriktestik oqýshylardyń mektepte ishetin ystyq tamaǵyna deıin qarajat bólip otyr. Mektep dırektory Jandos Keńesbaevtyń aıtýynsha, mekteptiń IT kabıneti de jergilikti agrofırmanyń aqshasyna ashylǵan. Bul synypta 11 kompıýter, 1 noýtbýk, prınter bar. Kabınet tolyqtaı veb-kameramen, júrdek ınternetpen qamtylǵan. Seriktestik mektepti jyl saıyn jóndeýden ótkizip otyrady. Taıaýda bilim oshaǵynda «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda ulttyq dástúrli mýzykany nasıhattaıtyn «Jetigen» synyby ashylypty. Bul da «Qarqyn» seriktestiginiń qoldaýymen júzege asyp otyrǵan joba.
Aýyldyń balabaqshasy men mádenıet úıi de seriktestiktiń menshiginde. Toqsanynshy jyldary aýksıonǵa túsken bul ǵımarattardy bázbir pysyqaılar buzyp, qalaǵa qurylys materıaly retinde tasyp ala ma dep qaýiptengen «Qarqynnyń» sol kezdegi basshysy Saıran Buqanov óz menshigine satyp alyp, aman alyp qalǵan. Keıin kúrdeli jóndeýden ótken eki ǵımarat ta búginde aýyl turǵyndarynyń ıgiligine qyzmet etýde. Búginde balabaqshada eki top bar. Birinshisi qazaq tilinde, ekinshisi orys tilinde tárbıe beredi. Sábılerdiń barlyǵy tegin tamaqtanady. Balabaqshaǵa kerekti tósektik oryn, tósenish, ydys-aıaq, oqý-tárbıe, oıyn quraldarynyń bári tegin. Osynyń bári seriktestik qarajat arqyly jasalyp jatqan dúnıe.
Qostanaı oblysy