Mal urlyǵyna qarsy zań kúsheıgenimen, tórt túliktiń qoldy bolýy tyıylar emes. Ásirese toǵyz joldyń torabynda turǵan aýdandardan sıyr, jylqy jıi joǵalady. Jýyqta Ulan aýdanyna qarasty Bozanbaı aýylynyń 33 jastaǵy turǵyny jaıylymnan 18 bas jylqysynyń joǵalǵanyn aıtyp, Ulan aýdanynyń polısııa bólimine júgingen. Mal ıesiniń aıtýynsha, jylqylary jaıylymda júrgen jerinen joǵalyp ketken. Bir apta boıy maldy óz betimen izdegen. Urynyń izine túse almaǵan soń quqyq qorǵaýshylardan kómek suraǵan.
Aryz túse sala iske kirisken polıseıler Januzaq aýyly mańynan qoldy bolǵan jylqylardy taýyp, ıesine qaıtaryp berdi. «Qaıtqan malda qaıyr bar» degen ıesi polıseılerdiń is-qımyldaryna rıza. Alǵysyn jaýdyrdy. Izdeý shamamen 10 kúnge sozylǵan. Avtojoldar men et ónimderin ótkizý oryndary jedel jabylyp, kúdikti kólikter túgeldeı tekserildi. Polıseılerdiń aıtýynsha, atalǵan fakti boıynsha QR QK 188-babynyń 4-bóligi (mal urlyǵy) boıynsha sotqa deıingi tergeý amaldary bastaldy.
Mal urlyǵynyń nemese joǵalýdyń aldyn alý úshin Polısııa departamenti mal ıelerin qora-qopsylaryn jóndep, maldy qaraýsyz qaldyrmaý kerektigin aıtady. Sondaı-aq maldy tańbalap, tirkeýdi de umytpaǵan jón. О́kinishke qaraı, jol boıynda qaraýsyz mal kóp. Qaraýsyz júrgen soń da qoldy etý ońaı. Bir jaǵynan qaraýsyz júrgen mal ıesine de aıyppul bar. «Mal urlyǵy» jedel aldyn alý sharasy kezinde «aıyp turaǵyna» 2 115 bas mal qamalǵan eken. Aıta ketsek, 15-24 qarasha aralyǵynda Shyǵys Qazaqstan oblysy aýmaǵynda «mal urlyǵy» jedel aldyn alý profılaktıkasy ótkizildi. Úsh kún ishinde ǵana mal urlyǵyna qatysty 17 qylmys ashylǵan. Krımınaldyq polıseılerdiń arqasynda 66 bas mal tabylyp, ıelerine qaıtaryldy: 40 jylqy, 26 iri qara. 148 azamat mal jaıý erejelerin buzǵany úshin QR ÁQBtK-niń 408-baby boıynsha ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy. Mal jáne et ónimderin tasymaldaıtyn 571 avtokólik, 427 sharýa qojalyǵy men mal baǵatyn oryn, mal jáne et ónimderin ótkizetin 197 bazar, dúken, pavılon tekserildi. Tekserý kezinde veterınarııa salasynan da birqatar quqyq buzýshylyqtar anyqtaldy.
Sondaı-aq «Mal urlyǵy» respýblıkalyq jedel-profılaktıkalyq is-sharasy kezinde Abaı aýdandyq polısııa bóliminiń qyzmetkerleri mal urlyǵymen aınalysqan qylmystyq topty ustaǵan. Úsh adamnan quralǵan top Abaı aýdanynyń turǵyndary eken. Polısııa qyzmetkerleri olardyń 2020 jyldan bastap 14 bas jylqy urlaǵanyn anyqtady. Shyǵyn somasy 5 mln teńgeni qurady. Bul urlyq jedel-izdestirý is-sharalaryn júrgizý nátıjesinde ashyldy. Kúdiktilerdiń biriniń qystaǵyn tekserý kezinde zattaı dálelder, ıaǵnı maldyń terileri men tuıaqtary tabyldy.
Mal urlyǵy faktisi boıynsha qazirgi ýaqytta QR QK-niń 188-baby 1-bóligi, 2-bóligi boıynsha sotqa deıingi tergeý júrgizilip jatyr. Kúdikti sottyń sanksııasymen qamaýǵa alyndy. Ol kináli dep tanylǵan jaǵdaıda oǵan 7 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrý jazasy taǵaıyndalýy múmkin. Al qylmystyq toptyń ózge músheleriniń osy iske qatysy anyqtalýda.
– Jaıylymnan urlyqtyń aldyn alý úshin jumystar turaqty túrde júrgiziledi. Qaraýsyz qalǵan mal – urylar úshin olja. Turǵyndar osyny túsinip, malyna ıe bolýy kerek. Baıqaǵanymyzdaı, maldyń kóbi jaıylymnan joǵalady. Al olardy izdeý – úlken jumys. Basa aıta keterligi, ıesiz maldyń avtokólik júrgizýshilerine de qaýip tóndiretinin umytpaýymyz kerek, – deıdi oblystyq PD bastyǵy Saǵat Mádıev.
10 kún ishinde mal urlyǵyna qatysty 33 qylmys ashylǵan. Esterińizge sala ketsek «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine qylmystyq, qylmystyq is júrgizý zańnamasyn jetildirý jáne jeke adam quqyqtarynyń qorǵalýyn kúsheıtý máseleleri boıynsha qoldanysqa engizilgen jáne zańdy kúshine engen ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańynda mal urlyǵyna qatysty jaza qatań. Naqtylap aıtsaq, mal urlyǵy dáleldengen jaǵdaıda qylmyskerdiń múlki tárkilenip, 3 myń aılyq eseptik kórsetkishke deıingi mólsherde aıyppul salynady nemese 5 jylǵa deıingi merzimge bas bostandyǵy shekteledi. Qylmystyń aýyrlyǵyna qaraı 7 jylǵa deıin de bas bostandyǵynan aıyrylýy yqtımal. Sondyqtan da nıeti buzyqtar zańsyz áreketke barmas buryn qatań jaza baryn este ustaýy kerek. Aıtyp ótkendeı, mal ıeleri de saq bolǵandary jón.
Shyǵys Qazaqstan oblysy