Túbegeıli ózgeris qajet

Bizdiń qoǵamda halyqtyń tabysy, aqshalaı kirisi arasynda, otbasylardyń jaǵdaıy arasynda aıyrmashylyq joǵary. Ony Batys elderimen tipti salystyrýǵa kelmeıdi. Jalpy ekonomıkalyq ósim, ortasha jalaqy taǵy da basqa kórsetkishter joǵary bolǵanymen, onyń 10 paıyzy eń kedeı top, 10 pa­ıyzy eń baı top dep alatyn bolsaq, ekeýiniń arasyndaǵy alshaqtyq jer men kókteı. Son­dyqtan bizdiń qoǵamdaǵy osy kedeı­shilik máselesin moıyndaýy­myz qajet.

Qasym-Jomart Toqaevtyń sózin­de aıtylǵandaı, halyqtyń kiri­si eldiń ekonomıkalyq ósimi­men baılanysty bolýy kerek. Alaı­da bizde ekonomıkalyq ósim makroeko­nomıkalyq kórsetkishten, halyq­tyń turmys jaǵdaıynan kórinis tappaı keldi. Prezıdent naryq­tyq ekonomıkany damytqanda onyń áleýmettik baǵdaryna basym­dyq berý, soǵan nazar aýdarý jáne Qazaqstan ózin Konstıtýsııada qu­qyqtyq demokratııalyq jáne áleý­mettik memleket retinde bekitetinin taǵy da bir eske saldy. Jáne halyq­tyń kirisin ulǵaıtý jóninde arnaıy baǵdarlama jasaýǵa tapsyrma ber­di. Halyqtyń kirisin kóbeıtý úshin áleýmettik tólemderdiń túrleri men sanyn, kólemin kóbeıtýden buryn, eń aldymen aımaqtarda óńdeýshi óner­kásipti, jańa, turaqty jumys oryn­daryn ashý óte mańyzdy dep oılaımyn.

Aıta ketetin taǵy bir máse­le, el óńirlerinde tolqýlar boldy. Dinı-radıkaldyq tusyn aıt­pa­ǵannyń ózinde, áleýmettik turǵyda saýaldama­lar júrgizgende shynynda da narazy­lyqtar halyqtyń áleýmettik kóńil kúıinde ekeni kórinedi. Ony jasyrýǵa bolmaıdy. Ol onsyz da túrli beı­bit sherý­­lerden kórinis tapty. Son­dyq­tan osy áleýmettik máselede eń ma­­ńyzdysy – bizde aımaqtar­da ju­mys­­syzdyq áli de bolsa ózek­ti. Sony­men qatar aımaqtardyń damýynda teńsizdik baıqalady. Nur-Sultan, Almaty, Shymkent sııaq­ty iri qalalardyń damýy men aımaqtardaǵy shaǵyn qalalardyń damýy, tipti keı­bir aýyldardyń joıylyp ketýi, ishki mıgrasııa baǵyttarynyń ár­túrliligi – bunyń bári bizdiń aı­maq­tyń teńgerimsiz damýyna alyp keldi. Saıası reformalar óz aldyna, áleýmettik-ekonomıkalyq turǵyda da túbegeıli ózgerister qajet-aq.

Ekonomıka ınstıtýtynyń ǵylymı zertteý jobalary aıasynda júr­gizilgen áleýmettik saýalda­malar nátıjesi boıynsha elimiz­diń aı­maq­tarynda halyqty jumys­syz­dyq, tabys kóleminiń az­dyǵy, aýyl-aýdandardaǵy, shalǵaı el­di meken­derdegi áleýmettik-kólik ınfra­qurylymnyń tómendigi (mektep, aýrýhana, aýyz sý, gaz, jol jáne t.b.), bilim, medısına sapasy, kadr tap­shylyǵy jáne t.b. máseleler tolǵandyratyny anyq­talǵan edi. Bul qoǵamymyzdaǵy áleýmettik teńsizdik, ádiletsizdik, halyq kirisindegi jáne aımaq­tar arasyndaǵy alshaqtyqty ese­lep týdyryp, halyqtyń ómir súrý sapasynyń tómendigine, beıbit halyqtyń áleýmettik kóńil kúıi­ne tikeleı áser etip otyrǵany belgili. Osy jáne basqa da máse­leler Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń sózinde ashyq kóterildi. Ary qaraı júzege asyrý tetikteri men naqty tapsyrmalar beriledi dep úmittenemin. Ásirese, jemqorlyq­pen kúresý, óńdeýshi ónerkásipti damytý baǵytynda batyl qadam­dar men naqty jobalar qolǵa alyn­sa eken. Ortaq iske barlyǵymyz óz deńgeıimizde atsalysýymyz kerek dep oılaımyn. Biz áleýmettik-ekonomıkalyq baǵyttar boıynsha usynystar daıyndap, ary qaraı da tereńirek zertteý jasaýǵa da­ıynbyz.

Sondaı-aq Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Májilis otyrysynda «Qazaqstan halqyna» qory qurylatynyn jetkizdi. Prezıdent ondaǵy qarajat densaýlyq saqtaý, bilim berý, áleýmettik qoldaý sala­laryndaǵy ózekti máselelerdi sheshýge baǵyttalatynyn aıtty. «Osy qor qarajatynan sırek aýrýǵa shal­dyqqan balalarǵa kómek kórse­tiledi. Jáne qalalarda, aýdandar men aýyldarda balalarǵa sporttyq nysandar salynady. Daryndy balalarǵa qoldaý bolady. Búlikten keıingi Almaty qalasyn qaıta qalpy­na keltirýge jumsalady. Sony­men qatar atalǵan qor esebi­nen qaza tapqan polıseıler men áskerı qyzmetshilerdiń otbasylaryna qoldaý kórsetiledi», dedi Memleket basshysy.

Aısulý TURSYNBAIQYZY,

Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Ǵylym komıteti Ekonomıka ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri, áleýmettanýshy