Soltústik Qazaqstan oblysy sońǵy jyldary muhıttyń arǵy jaǵyndaǵy eldermen ıntegrasııalyq baılanysqa túsip, onyń ishinde, agrobıznes salasyn damytýǵa erekshe múddelilik tanytyp otyr. Ekonomıkasy qaryshtap damyǵan memleketterdiń ishinen tańdaýdyń Kanadaǵa túsýi beker emes.
Birinshiden, tabıǵaty jaǵynan uqsastyqtar kóp. Ekinshiden, bul eldiń mal ónimderi men zamanaýı tehnıkalyq qural-jabdyqtary álemdik rynokta úlken suranysqa ıe. Úshinshiden, úırenerlik, tálim alarlyq tájirıbe mol. «Aralaspasa aǵaıyn da jat keledi» demekshi, alys-jaqyn eldermen júıeli saýda-sattyq qarym-qatynas ornatpaıynsha órkenıet kóshine ilesý– qıynnyń-qıyny.
Bertinge deıin soltústikqazaqstandyq kásipkerler tıip-qashty jumys istep kelse, endi tyǵyz áriptestik ornatýdyń mańyzy erekshe ekenin jete túsingendeı. «Sabaqty ıne sátimen». Sonyń oraıy kele qalǵandaı. Oǵan Kanadanyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Stıven Mıllardyń óńirge jasaǵan jumys sapary barysynda aımaq basshysy Samat Eskendirovpen júrgizgen kelisimder qozǵaý saldy. О́zara ýaǵdalastyqqa sáıkes kóp uzamaı Manıtoba provınsııasy úkimetiniń saýda men ınvestısııalardy damytý jónindegi bólimniń dırektory Bıll Tırıýs jetekshilik etken delegasııa oblysqa arnaıy keldi. Dóńgelek ústel basyna otyrmas buryn jergilikti ahýalmen tereńirek tanysýdy jón dep tapqandaryna qaraǵanda, teorııadan góri praktıkany qolaı kórip, «jeti ret ólshep, bir ret pishý» daǵdysynan aýytqymaǵan tárizdi.
Kanadalyq aýyl sharýashylyǵy tehnıkalary men iri qara ósirýshilerinen quralǵan bedeldi delegasııa tanystyq joralǵysyn “Avagro” birikken kásipornynan bastap, osynda shyǵarylatyn dárishashqysh qondyrǵylarmen tanysty. Fırma jetekshisi Nıkolaı Erohın Qazaqstan naryǵynda 16 jyldan beri jumys isteıtinderin, jylyna 150-200 tehnıka birligin jergilikti jáne sheteldik tutynýshylarǵa jóneltetinin, budan tysqary egin alqaptaryn dárileýmen de aınalysatyndaryn málimdedi. Meımandar kásiporynmen birlesip jumys isteý múmkindigin qarastyratyndaryn jetkizdi. “Sultan elevator un úgý-makaron kombınaty” AQ-qa kelgende tańdaný ári rızashylyq sezimderin jasyra almady. Elbasynyń tikeleı qoldaýymen, túrkilik baýyrlarymyzdyń ınvestısııa salýymen 1992 jyly boı kótergen iri óndiris kesheniniń prezıdenti Idrıs Kartaldyń ár sózin muqııat tyńdap, qysqa merzim ishinde shyrqaý bıikke kóterilý sebepterin surastyryp-bildi. Qazir munda 30-dan astam makaron túrlerin óndiretin 4 júıe zamanaýı qondyrǵylarmen jabdyqtalǵan. Táýligine 192 tonna ónim shyǵarýǵa qaýqarly. Ocy jerde «Convey-All Industries Ins» kompanııasynyń menedjeri Stıven Fros áńgimege aralasyp, qaldyqsyz óńdeıtin ártúrli markaly jabdyqtar shyǵaratyndaryna, qazaqstandyq naryqqa ornalastyrý múmkindiginiń aýqymdylyǵyna nazar aýdardy.
Delegasııa ókilderi men jergilikti iri aýyl sharýashylyǵy taýaróndirýshileriniń, kásipkerlerdiń júzdesýinde eki taraptyq ekonomıkalyq yntymaqtastyqty órbitý basty taqyrypqa aınaldy. Kezdesýdi aımaq basshysy Samat Eskendirov ashyp, kanadalyq aýyl sharýashylyǵy tehnıkalarynyń sapasyna joǵary baǵa berdi. Búginge deıin 328 traktor, 306 egis kesheni, 40-tan astam dárishashqysh jáne 20 “Kenvort” avtomashınasy satyp alynǵan. Jergilikti tabyndar ónimdiligi joǵary sútti golshtın, etti angýs, gereford asyl tuqymdy qasharlarlarmen tolyqtyrylýda. Jýyrda jetkizilgen 300-den astam bas mal tez jersinip ketken.
Delegasııa basshysy Bıll Tırıýs óz sózinde sapar maqsatyn keńinen túsindirip,Prezıdent N. Nazarbaevtyń ındýstrııalyq aımaqtardy damytýǵa basymdyq berý saıasatyna qoldaý kórsetti. Sizder de bul baǵytta birtalaı sharalar belgiler otyr ekensizder. Úı qurylysy kombınaty men kirpish zaýytyn ashý josparlaryńyzdy quptaımyn. Bálkim, birikken kásiporyndar qurý arqyly qurylys ınfraqurylymyn jańǵyrtýdyń ońtaıly sheshimderin izdestirgen abzal bolar dese, «AGI-Ag Growth International» kompanııasynyń dırektory Kaspas Pavars astyq saqtaý qural-jabdyqtarynyń úlgilerin usynyp, árqaısysyna sıpattama berdi. Jetkizý, qurastyrý bizdiń mindetimizge jatady, jasalatyn jeńildikter joq emes, dedi. «Xports International Ins» kompanııasynyń jetekshisi Stıven Bonk mal eksporttaý men mal sharýashylyǵy ındýstrııasyna qatysty óz oılaryn ortaǵa saldy. Bul turǵydan alǵanda, qazaqstandyq áriptesterdiń izdenisteri qoldaýǵa turarlyq. Ásirese, iri qara malynyń ettik tuqymyn jappaı ósirýge betburýy nazar aýdartady. Kanadada 12 mıllıonnan astam bas iri qara maly ósiriledi. Etti baǵyttaǵy iri qara maly táýligine 2 kılogrammǵa deıin salmaq qosa alady. Ishki naryq qajetin óteıtin ózge salalar aıasynda da kómek berýge ázirmiz. Budan da ózge sóıleýshiler pnevmatıkalyq konveıerlik qural-jabdyqtar, tasymal tirkemeleri, ortalyqtandyrylǵan vakýým júıeleri artyqshylyqtaryn tilge tıek etti.
Jıyn sońynda kanadalyq delegasııa basshysy maýsym aıynda Soltústik Amerıkada ótetin iri aýylsharýashylyq kórmesine qatysýǵa shaqyrdy.
О́mir ESQALI,
«Egemen Qazaqstan».
Soltústik Qazaqstan oblysy.