Hakim Abaıdyń 37-shi qarasózinde: «Jamandyqty kim kórmeıdi? Úmitin úzbektik – qaıratsyzdyq. Dúnıede eshnársede baıan joq ekeni ras, jamandyq ta qaıdan baıandap qalady deısiń? Qary qalyń qatty qystyń artynan kógi qalyń, kóli mol jaqsy jaz kelmeýshi me edi?» dep aıtylǵan danalyqty pikirine qaırattanasyń ári azaptanasyń.
«Qasiretti qańtardyń» sebepterin túsindirgen Prezıdent 11 qańtarda Parlament Májilisiniń otyrysynda sóılegen sózinde: «Anyǵyn aıtsaq, bul birneshe jyl boıy aldyn ala oılastyrylǵan zulymdyqtyń kórinisi», «bir tizbektiń tarmaqtary deýge tolyq negiz bar», «Qazaqstanǵa shabýyl jospary ártúrli aspektilerdi qamtydy: áskerı, saıası, ıdeologııalyq, jalǵan aqparattandyrý jáne taǵy basqalar», deıdi.
Negizinde, memlekettiń myqty bolmaǵy eldiń qorǵanys qabileti men áleýetine, táýelsizdik, til, din, ulttyq sana jáne de quqyqtyq-konstıtýsııalyq qujatyna, babalar dástúrine baılanysty. Prezıdenttiń basty maqsaty – osy qundylyqtardy qorǵaý, bastamashylyq tanytý.
Zadynda, burynǵysha masyldyq kózqaraspen mıtyńdap jumys isteıtinderdi alastap, qaharmandyqpen, ultjandylyqpen, oı-pikiri ozyq, tájirıbesi, biligi, kásibıligi joǵary, ozat, ar-ojdany, peıili, rýhy taza, eńbegi naqty kórsetkishke, nátıjege, shynaıy ónimge, sapaǵa ıe, bıýrokratııadan ada, el men jerdi kıe, amanat tutatyn shynshyldardy bılik basyna otyrǵyzǵan abzal. Memleket basshysy: «Memlekettik basqarý salasy keshendi reformalaýdy qajet etedi. Kadrlyq áleýettiń tómendigin, formalızmdi, jemqorlyqty jáne kadr turaqtamaýyn moıyndaý kerek. Sondyqtan halyqtyń bılik ınstıtýttaryna senimi tómen» dep, qadap aıtty. Álbette, bılik tutqasyndaǵy árbir jetekshiniń ıntellektýaldyq-shyǵarmashylyq, rýhanı áleýeti, ustanymy, sheshimpazdyǵy, táýekelshildigi, otanshyldyǵy, jaýapkershiligi joǵary bolǵany jáne onyń tabıǵatynda jaqsy oı oılaý, jaqsy sóz sóıleý, jaqsy is isteý syndy qasıetter tabylǵany quba-qup bolar edi. Ult ustazy Ahmet Baıtursynulynyń: «Halyqty qańsylatý – obal, halyqty zar jylatý – meıirimsizdik, halyqty tamaq úshin satý – ıttik» deıtin taǵylymdy kósem oıy únemi teris joldan, halyq qarǵysynan saqtandyratyn kemel keńes nemese Kúlteginniń «Jer-sý ıesiz bolmaýy kerek», «Túrkiniń qasıetti jer-sýynyń qarǵysyna qalma!», ıá bolmasa Tonykóktiń «Halqyńdy ashyndyrma!» deıtin tujyrym-qaǵıdalary bılik pen halyqtyń tutastyǵyn saqtaýǵa úndeıdi.
Budan bylaı, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev atap kórsetkendeı, memlekettik shekarany bekemdeý, ulttyq qaýipsizdikti saqtaý, ishki kóshi-qondy retteý, jańa ekonomıkalyq qurylymdy qalyptastyrý, ishki saıasatta halyqtyń ál-aýqatyn, ómirin, turmysyn jaqsartý, áleýmettik teńsizdik pen bıýrokratııany tizgindeý, jumyssyzdyqty azaıtý – basty maqsat.
Keleshektiń tulǵasy – eldiń jarqyn, sáýletti bolashaǵyn aıqyndaıdy. Ultymyzdyń rýhanı qundylyqtary qazaq balasynyń qus balasyndaı samǵap, sharyqtap, sańqyldap, tuıǵyndaı túleýine qyzmet etetin-di. Aıbarly, aıdarly, jaıdarman, mańdaıly bolsyn dep ýyz tilek tileýshi edi ǵoı. Kósheli babalarymyz sábıdi besikke bólerde: «Balam qyrandaı alǵyr bolsyn» dep, búrkittiń tuıaǵyn besikke baılaýshy edi. «Jaýjúrek batyr bolsyn» dep, besiktiń eki jaǵynan qylysh jarqyldatady eken, «Taqymynan tulpar ketpesin, báıge bermes shabandoz bolsyn» dep, qamshy úıiredi eken. Netken kórkemdik áserlilik! Netken altyn úmit!
Dúnıe áp-sátte shyr aınaldy. Qazaq eli daǵdarysqa dýshar boldy. Allanyń kózi durys eken, aman qaldyq apattan. Endi ne isteý kerek?
Qazaqtyń taǵdyryna jaýapty atqaminerler, kósh bastaýshylar, Uly dalanyń ushan-teńiz ólsheýsiz ıgilikterin muqııat saqtamaıynsha, yjdahatpen kóbeıtip-kórkeıtip, tókpeı-shashpaı paıdalanbaıynsha, eldiktiń, memlekettiliktiń ardaqty asyl qasıetterin tolyq gúldendirmeıinshe, «adamgershilik qarym-qatynas ǵylymyn» (Eleonora Rýzvelt) órkendetpeıinshe, bılikke halyq, halyqqa bılik tuǵyrly tirek bolmaıynsha, qoǵamnyń jańarýyna laıyqty kúrdeli minsiz, shynaıy sheshimder qabyldanbaıynsha, ádildik, izgilik, meıirimdilik, kórkem is qanatyn keńge, tereńge jaımaıynsha, táýekelshilikti, bastamashyldyqty, qundylyqty, ınnovasııany serik etpeıinshe, eldiń turmysyn, tilin, minezin bilmeıinshe, beıbitshilik, molshylyq, toqshylyq bolmaıynsha, «baılyqty ónermen, sharýamen, qyzmetpen izdemeıinshe», «aqyldy sózdi aqyldy is qylmaıynsha (Álıhan Bókeıhan) kúńirengen elsizge el qondyrmaıynsha halyq isi, ult namysy men jumysy» alǵa arshyndap basý múmkin emes. Sondyqtan da Mirjaqyp Dýlatovsha aıtsaq, «Oıan, qazaq!» deımiz.