Uıań ulaǵat

Aqpannyń alǵashqy aptasy da aptyǵa jetken. Qary qarbalas, aıazy arbalas, jeli al da qash. Qulager-jyldyń quıǵytqan ekpini kúntizbeniń paraqtaryn qıyp túsirip jatyr. Tań atsa, kún batady. Tań tańǵa talyqsyp sálem beredi. Tańǵy tús táńirdiń sálemi dep jatýshy edi burynǵylar... Tús kórippin. Týǵan aýylymda, Aqkıiz­toǵaıymda júr ekenmin deımin. Aıdyn kóldiń jaǵasy. Qarashty qýalaı qonyp, tepseńge qatarlap qanatyn jazǵan aqshańqan úıler. Dódegesi dýadaq tektes kıiz úıdiń ishinde kóp adam. Dý-dý. Ortada mol dastar­qan. Otyrǵandardyń bári de tanys sekildi, biraq bet-júzderi anyq kórinbeıdi. Bir kezde qarsy aldymda otyrǵan Islam­ǵalı naǵashymdy kórdim. Áńgime aıtyp otyrǵan da sol kisi. «Bıyl Qabekeńniń 80 jyldyǵy ǵoı, umytqan joqsyń ba? Gazetke maqala jazý kerek, sen jazbaǵanda, kim jazady, uzatpaı kiris» dep maǵan umsyna qaraıdy. «Jazamyn, naǵashy, árıne jazamyn» dep ýáde berip jatyrmyn. Sol jerde otyryp, jazar maqalamnyń taqyrybyn oılap otyrmyn. Tilime tyń tirkes oraldy: «Uıań ulaǵat». Tapqan sekildimin taqyrybyn. Osylaı qoıamyn maqalamnyń atyn dep oılaımyn. Túsimde. Osyndaı tirkesti qoldanýǵa bola ma dep oılaımyn. Túsimde. Sóz tirkesin bir­neshe ret qaıtalap, sanama sińirdim. Bul da túsimde. Bolatyn sekildi. Sonymen, bul maqalanyń taqyryby túsimde túzildi. О́z­gertken joqpyn. Tańǵy tús edi, aıan shyǵar... Sonymen, ulttyq ádebıettaný ǵyly­my­na júz kisideı qurmetpen qarap, bir kisideı qoltańba qaldyrǵan, qazaq aqyn-jyraýlarynyń ólmes týyndylaryn tirnektep jınap, óshpes qazyna etip, taldap taratqan, qazaqtyń qara óleńindeı qarapaıym da qaısar azamat, ǵalym, aqyn, ustaz Qabıbolla Sydıyqulynyń jurtymyzǵa qaldyrǵan jaqsy ulaǵaty týraly syr-estelikke qalam tartpaqqa bekindik. * * * Qabekeńniń – Qabıbolla aǵanyń esimin bala kezden áke-sheshemizden estip, ábden qanyǵyp óstik. Aýyl-úıdiń toı-tomalaq, as-sadaqalarynda onyń esimi aýyzǵa jıi ilinetin kezeń edi ol. Sóz baqqan jurttyń balasy bolǵasyn, onyń ústine quıttaı kezimizden batyrlar jyryna kómilip, qunyǵa tyńdap, qumarta sezinip óskesin de bolar, qalam ustaǵan jandar bizge qudiretteı kórinip, qasıetteı sezilip jatatyn. Aýyldan shyqqan aqyndardyń ózi bizge Abaıdan kem emes kez. Jem jaǵalaı júgire ornalasqan shaǵyn aýyldyń shańdaq kóshesinde qalyptasqan bir tártip bar: aýyl áıelderi ózennen sý alyp qaıtqan shaqtarda kósheniń basynan kóringen erekshe bir adamnyń aldyn kespeı ádep saqtap, ıinin taldyrǵan ıinaǵashtaryn eki ıyǵyna kezek saýmaldap, ol kisi jandarynan basyn sál ıip, ıshara berip ótkenshe tapjylmaı turatyn. Aq saqaly ımanı keýdesine qulaǵan, aq shańqan shapany men basyndaǵy sáldesi aq sáýlege shomylyp, oǵan odan saıyn jumbaq ta tylsym qasıet berip turatyn, qolyndaǵy aqshyl asataıaǵy ózine tán áldebir sánmen qozǵalatyn bul abyz qarııa aımaqqa aty tanys ataqty molda Sydıyq qarııa bolatyn. Qabıbolla aǵanyń ákesi. Osynaý abyz qarttyń salmaqty júris-turysy, sarabdal minezi, syndarly lebizi, áńgimeni árlep te, nárlep te aıtatyn shynaıy sheberligi, sóz saptasy Quran men Paıǵambar hadısterinen tereń bastaý alyp jatatyn bilimi men biligi Qabekeńe qapysyz juqqan. Qabekeń, ásirese, eskilikti áńgime men ádemi ázilge kelgende jibekteı esilip, janyńdy samala sáýlege toltyryp jiberetin. «Tal jibekteı taza sóz esh jerińdi jyrmaıdy» degen Turmaǵambet shaıyrdyń ǵajap teńeýi osy kisiniń adamı kelbetine sheber shapqan shyn kúmisteı qona ketetin. Shaǵyn bolǵanmen, shalqar tarıhy bar Aqkıiztoǵaı aýyly talaı-talaı talantty túlekterdi ushyrdy. Bir kezderi elimizdiń bir aýdandarynan sonsha eńbek eri, sonsha akademık, sonsha delegat shyqqan dep maqtanǵan ýaqytymyz boldy. Árıne, bular maqtanýǵa turarlyq derekter bolatyn. Qyza-qyza: «dedi ǵoı Leonıd Ilıchtiń ózi» dep ánge qosyp jibergenimiz de bar. Bul maqtanyshtyń artynda qarbalas qımyl, eren eńbek, mańdaıter jatatyn. Eseli kúnderdiń qarymtasy turatyn. Halqymyzdyń qanynda bar adaldyq pen abzaldyq, iskerlik pen izettilik, tipti baladaı ańǵaldyq, danadaı darqandyq boı kórsetetin. Azamattyń atyn shyǵaryp, eldiń abyroıyn kótergen de osy ulttyq minezimiz ǵoı. Bizdiń Aqkıiztoǵaı atty aıadaı ǵana aýylymyzdan jıyrma aqyn shyqqan. Tek attary qaǵazǵa túskenderin aıtyp jatyrmyn. Ataqty abyz áýlıe Beket atanyń týǵan jeri. Túrki jurtynyń talaıly tarıhynda Jem boıynda bolǵan joıqyn urystar men adyrnasy ala ógizdeı móńirep, qozy jaýyryn jebeleri sýyldaǵan atyrapta ǵumyr keshken babalardyń qoramsaq qosyqtary qosarlana jazylǵan. Keńestik kezeńde onyń tarıhy Shyǵaıbaıdyń shejiresindeı bolǵany óz aldyna bir baıanhat. Ýaqyt shańy basyńqyrap, dáýreni asyńqyrap, kónetoz jadymyzdyń jabyǵynan syǵalaǵan sol baıan-dúr endi keıingi kógenkóz urpaqtyń kókireginen syr bolyp saýlap, jyr bolyp tunyp jatyr. Sondyqtan bolar, bul aýyldyń adamdary batyrlar jyrymen balasyn jubatyp, babalar jyrymen besigin terbep ósken. Sol besikte terbelgen sábıdiń biri, álgi aıtylǵan jıyrma aqynnyń tizimin bastatyp turatyn Sydıyq atamyzdyń perzenti Qabıbolla aǵamyz bolatyn. Qabekeń 1950-jyldary aýdan ortalyǵyndaǵy Abaı atyndaǵy orta mektepti úzdik bitirip, sonyń nátıjesinde bes jyl Jylyoı aýdanyndaǵy mektepterde muǵalim bolyp eńbek etken. Mektep bitire sala muǵalim bolǵan. Jastardy úırete júrip, úırenip, ómir mektebiniń alǵashqy tálimin alǵan. Imandy qarttyń batasyn alyp, izgilikke baýlanǵan balań muǵalim óziniń úlken ómir jolyn adamzattyń eń ıgi mamandyǵy – ustazdyqtan bastaǵan. Sodan ǵumyr boıy osynaý uly mıssııany adal oryndap ketken azamattyń biri bolyp dúnıeden ozdy. Keıingi jyldarda, Almatyǵa qonys aýdarǵan kezindegi ǵylymı jumystaǵy qyzmetinde de ustazdyq uly nıetinen aınymaı ótti. О́zi de ómir boıy izdendi, shákirtterine de sondaı úlgi qaldyrdy. Yjdaǵatty, yqylasty, yntaly kisi bolatyn. Beriden aıtqan áńgimeńniń ózin áriden oılap, oıyńa oı, pikirińe pikir qosyp, baıytyp jiberetin. Al prınsıpti máselege kelgende onyń ishki qaısarlyǵy ádildik týyn kóterip, azamattyq bolmysy atoılap shyǵa keletin. Uıań bola turyp, uranyn bermeıtin. Qabı aǵanyń keshegi keńestik kezeńdegi kúrdeli shaqtarda da, jany aýyryp, jabyr­qaý tartqan sátterde de sabyrly da salmaqty qalpy áli kóz aldymda. Kórki de, kóńili de kórkem jan edi. Qandaı jaǵdaıda da arnasynan aspaıtyn, ashýyn aqylyna jeńdirip, qıyn jerde saspaıtyn, árbir áńgimesi men isi jaqsylyq pen adamgershilikke bastaıtyn Qabekeńniń boıyndaǵy osynaý keremet qasıetter qazirgi kúnde jastar boıynan azdaý kórinetini kóńildiń úrkek pernesin qozǵap-qozǵap ketedi. * * * ...1968 jyldyń mamyrǵa ıek artqan mamyrajaı kúninde synyptasym Amanqul mektepke bir juqaltańdaý kitap ala keldi. Túrinde maqtanysh. Talasyp, tarmasyp álgi kitapty qoldan qolǵa ala qashyp, oqyp jatyrmyz. Kitaptyń aty: «Teńiz lebi», avtory Qabıbolla Sydıyqov. О́leńder jınaǵy. Ishinde týǵan-týystaryna arnap jazǵan júrekjardy qoltańbasy bar. О́zim de óleń aýylyna atbasyn buryp, alǵashqy jyrlarym aýdandyq gazette jaryq kórip júrgendikten6 álgi kitapqa qatty quladym. Tiri aqynnyń tiri qoltańbasyn alǵash ret kórgen sol bir shaq esimnen áli kúnge ketpeıdi. Ishindegi bizge tanys el, jer attary meniń bala qııalymdy odan ári terbetip, meni Qabıbolla Sydıyquly atty aqyn aýylyna jetelep alyp kele jatty. Qushtar kóńil qumarlyq atty beleske órmelep, shirkin-aı, men de osyndaı aqyn bolyp, kitap shyǵarsam degen arǵymaq-arman kóńil dalasynda quldyrańdaı shapty. Bir synypta bes bala – Maqsot, Aman­ǵalı, Amanqul, Abat, men bárimiz óleń jazamyz. Jarysa jyr jazyp, dáýren-aı kúnderde daýryǵyp júrgen bizderge bul kitap jan azyǵy bolyp jan saraıymyzdy toltyryp, ustaz bolyp, ulaǵat berdi. Keıingi jyldarda jol túsip, dám tartyp, talaı elder men jerlerde bolyp, sandaǵan teńizderdiń sabatty tolqynynda terbelgen shaqtarda esime Qabekeńniń: «Teńiz degen osy ma qudiretiń, tolqyndary taýdaı bop ýlap-shýlap, jaqparlarǵa lap berip júgiretin» dep bastalatyn jaısań jyryn jadymda jańǵyrta qaıtalap, týǵan teńizim – Kaspııdi alǵash kórgen balań shaǵymdy qaıyra kóz aldymnan ótkizemin. Sosyn jańa teńizge jatsynbaı sálem beremin. Qabekeń qazaq ádebıettaný tarıhyna erekshe eńbek sińirgen ǵalym edi. Aıqaılap alǵa shyqpaı-aq, keýde kerip, kerbezdenbeı-aq «aqyryn júrip, anyq basyp, eńbegin dalaǵa jibermegen» zııaly bolatyn. О́mir boıy bir tynbaı, beıne bal jınaǵan beınetkesh aradaı ǵumyr keshti. Eshkimge eńbegin buldamaı, árkimge kózin satpaı, kúlsheli balany súımekke umtylmaı, ádebıetti ardyń isi dep baǵalap, sol ardyń isine kirshikteı qylaý túsirmeı, óziniń azamattyq bolmysynyń aq paraǵyn shımaı-shatpaqqa bylǵamaı eńbek etti. Ol ǵylym kandıdaty bolsa da, ǵylym doktorlary qaımyǵatyndaı is tyndyrdy. Qazaq dalasynyń san qıyryndaǵy sańlaq sóz júırikteriniń týyndylaryn talmaı izdep, tapjylmaı zerdelep, tarıh shańy men keńestik kireýkeden tazartyp, aqyqtaı aıbattandyryp, jaquttaı áıbattandyryp, qylyshtaı qaırattandyryp halqynyń qazyna-qorjynyna olja salýmen boldy. Onyń qalamynan týǵan ǵylymı eńbekter «men Qabıbolla Sydıyquly qolynan shyq­qanmyn» dep jutynyp turatyn. Zerdeli, zeıindi pikirleri oraıyn taýyp, ádebıet saraıynyń ketigin taýyp qalanyp, «qyzdyń jıǵan júgindeı» jymdasyp ketetin. Qabekeń elimizde eń birinshi bolyp Beket atanyń ómir tarıhy, ǵumyr keshken ortasy, onyń ǵulamalyq is-áreketi men el aýzyndaǵy eren tirlikteri týraly 1994 jyly «Beket ata» degen shaǵyn bolsa da shymyr ǵylymı-kópshilik eńbegin shyǵardy. Birer jyldyqta Beket ataǵa qatysty ǵylymı-tanymdyq eń­bekter saralanǵanda onyń osy eńbegi bi­limpaz mamandardyń joǵary baǵasyn aldy. Ol basqa osy tektes eńbekterden ıyq ozdy­ryp turdy. Tarıhı faktiler men el aý­zyn­daǵy ańyz-ápsanalardy taldaý turǵy­synda ol keltiretin mysaldar qashanda de­rek­tik-dáıektik jaǵynan qamshy saldyrmaıdy. Ǵalymnyń qalamynan týǵan «Aqyn-jyraýlar» (1974 j.), («Aqberen»), «Dala jyrlary» (1989 j.), «Sarqylmas qazyna» (1989 j.), «Kórkemdik órnekter» (1992 j.), «Halqymen qaıta tabysqandar» (1997 j.) atty monografııalar men zertteýler, sonymen qatar, «Erte dáýirdegi aýyz ádebıeti», «HIH ǵasyrdaǵy qazaq aqyndary», «HH ǵasyr basyndaǵy qazaq ádebıetiniń tarıhy», «HV-XVIII ǵasyrlardaǵy qazaq ádebıetiniń tarıhy» sekildi ujymdyq zertteý eńbekterindegi ǵylymı taldamalyq maqalalary zertteý nysanyn tereń tanýmen, tereń taldaýmen, tereń zerdeleýmen jáne oryndy da ornyqty jazýymen erekshelenedi. Bularǵa qosymsha onǵa jýyq tarıhı jáne ǵylymı oqýlyqtardy qurastyrýshylardyń biri retindegi eńbegi óz aldyna bir tóbe. Jalpy, bizdiń ádebıettaný ǵylymynda qazaq qaýymyn dúr silkindirip, kúlli qazaq jurtyn qumarpaz oqyrmanǵa aınal­dyrǵan eki kitap bar: biri jankeshti ǵalym, zańǵar qalamger, tabandy zertteýshi, ultjandy azamat Muhtar Maǵaýınniń 1971 jyly shyǵarǵan «Aldaspany» («XV-XVIII ǵasyrlardaǵy aqyn-jyraýlar poezııasy»), ekinshisi Qabıbolla Sydıyqulynyń ózi qurastyryp, alǵy sózin jazyp, 1974 jyly shyǵarǵan «Aqberen» aqyn-jyraýlar shyǵarmashylyǵy jınaǵy. «Aldaspan» men «Qobyz saryny», «Aqberen» shyqqan kezeńdegi ulttyq órleý men ulttyq serpilis bizdiń jan dúnıemizdegi ańsarly armandarǵa tulpar mingizip, tý ustatqandaı boldy. Aqjoltaı «Aldaspanǵa» ergen «Aq­beren» ulttyń ózin ózi tanýdaǵy jańa bir be­lesi bolyp este qaldy. «Aldaspannyń» aq jolyn odan ári jalǵap áketken bul eńbek, shyn máninde, qazaq halqynyń sanalyq silkinisiniń basy boldy desek, artyq bolmas. Halyq kókiregindegi býly­ǵyp jatqan bolmys boıyn jazyp, dúr silkinip, jyraýlardyń jalyndy jyrlary jaýyngerlik rýhty mazdatsa, osynaý uly istiń basy-qasynda júrgen abzal aǵalardyń erlikke tán eńbegi bolatyn. Sol úrkerdeı toptyń ishinde Qabekeńniń de qaıratty qalamy jarqyldap kózge tústi. Degdar synshy Zeınolla Serikqalıevtiń: «Qabıbolla Sydıyquly ultymyzdyń mádenıet tarıhyna ózi týraly da salıqaly sóz jazǵan ǵalym», dep kezinde «Egemen Qazaqtan» gazetinde baısaldy baǵa berýi onyń búkil bolmysyn ashyp kórsetken oryndy pikir. * * * 1974 jyly Qazaq ulttyq ýnıversıtetin bitirip, dıplomymdy alyp, aýylǵa, anamnyń qasyna keldim. Mezgil jaz aıy. Kúzge deıin áli ýaqyt bar. Kóńil toq. Aldynda, naý­ryz aıynda kelip, Mańǵystaý oblystyq gazetiniń redaktory Ryshan Mýsınge kirip, reti kelse gazetke jumysqa alýǵa ótinish bergenmin. Ol kisi ýádesin berip, kóńildi birlep ketkenmin. Úı kóleńkesindegi aǵash sákide jatyp, Almatydan ala kelgen kitabymdy oqyp jatqanmyn. Úı syrtynan at tuıaǵynyń dúsirlegen daýysyn estip, basymdy kótersem, naǵashym Smaǵul úıge taqaý kelip, attan túskeli jatyr eken. Ushyp turyp, «assalaýmaǵaláıkúm» dep aýyz toltyra sálem berdim. Bir sát ol attan túspeı, kidirip qaldy da, «qane, ákel dıplomyńdy» dedi. Áp-sátte alyp jettim. Naǵashym aýzy kúbirlep dıplomdaǵy jazýdyń bárin oqyp shyqty da, qaltasyna qolyn salyp, únemi toq júretin shılanyn ashyp, attyń ústinde turyp sákiniń ústine qaraı 6 jıyrma bestikti qalqytyp jiberdi. Oıdaı aqsha. – Al, endi meniń buıymtaıymdy sura, – dedi naǵashym. – Naǵashy, menen ne qalaısyń, álde ózińe arnap bir óleń jazaıyn ba? – dedim. – Sydıyqtyń balasy «Aqberen» degen kitap shyǵarypty. Sol kitapqa qoly jetkender aq taýdy aıyryp, qara taýdy qaıyryp, maqtana kúmpildep, marqaıa qýanyp jatyr. Almatydan keldiń, maǵan sonyń bireýin taýyp ber, – dep ótine qarady. Men sáti túsip ol kitaptyń ekeýin alǵan edim. – Oı, naǵashy, tabýyn tabarmyn-aý, biraq onyń baǵasy shılanyńdy biraz ortaıtyp ketedi ǵoı, – dedim ne aıtar eken dep. Shákes bir taılaǵyn sende júre tursyn dep kelege qosyp edi, sony kúzde kemeline kelgen túıe etip qaıtaraıyn, soǵym menen bolsyn, – dedi qoly ashyq naǵashym. Sheshemniń atyn aıtqasyn men de kóp árige barmadym, úıden «Aqberenniń» bireýin alyp shyǵyp, at ústinde aýyldy kóshire sańqyldap turǵan naǵashymnyń qolyna ustattym. Joǵy tabylyp, qýanyp ketken naǵashym tory jorǵasyn taıpalta basyp úıden uzaı berdi. Keıin «Aqberen» jınaǵy týraly osyndaı oqıǵalardyń birtalaı kezdeskenin estip júrdim. Bul, eń aldymen, óziniń ulttyq qazynasyna umtyla qol sozǵan qalyń qazaqtyń qushtar kóńili bolsa, ekinshiden talaı jyl Mańǵystaý men Atyraý, Aqtóbe men Aqjaıyq boıyn tynymsyz sharlap, jankeshti jumys jasaǵan, bir ózi bir ádebı-mádenı, ǵylymı ekspedısııanyń júgin kótergen, sol kezdiń ózinde-aq mádenı murany jınaqtaýdyń izin salýǵa jol ashqan eńbekker ǵalym, aqyn ári muratanýshy Qabıbolla Sydıyqulynyń uzaq jylǵy mańdaıteriniń óteýi bolatyn. Sóz basynda áńgime bolǵan «Beket ata» týraly eńbegi de osyndaı jarqyn sátterdi bastan keshti. Ǵalym zerdelegen sol jyrlar kúni búginde Abyldyń, Nurymnyń, Aqtannyń, Qashaǵannyń, Aralbaıdyń, Súgir­diń, Sáttiǵuldyń, Murattyń, Ma­ham­bet­tiń, Jem boıy jyraýlarynyń ólmes týyndylary bolyp, saltanatty sahnalardyń rýhyn kóterip, halyqtyń qulaq quryshyn qandyryp júr. Bir izge túsken, tekstologııalyq dáldikke meılinshe jaqyndaǵan, qazaq jyrynyń qasıeti men qýatyn barynsha ekshep, dombyranyń shanaǵyna, jyrshynyń kómeıine quıǵan bul jınaqtyń jurt aldyndaǵy jarqyn keıpin biz esten shyǵarmaýymyz kerek-aq. Qashan kórseń de dalanyń erke jelindeı bııazy, syrlassań aǵańdaı adal, dosyńdaı qadirli Qabekeńniń ishki jan dúnıesi qaısarlyq pen namysqa tunyp turatyn. Asyqpaı alysqa aǵatyn dala ózenindeı minezin keıde jýasqa balap jiberetin sátter de ótti ol kisiniń basynan. Biraq Qabekeń áreket eter jerde shalt, namysqa túser kezde shapshań bolatyn. Osyndaı bir sátin búkil el biledi. Bolǵan oqıǵa. Boıamasyz baıandap kóreıin. Aǵanyń úıindegi jeńgemiz Gúlshat Almaty oblysynyń Narynqol aýdanynyń týmasy. Almaty shet tilder ınstıtýtyn bitirgen maman. Qabekeńniń jeńgemizben sóz baılasyp júrgen kezi eken. Jazǵy demalysyn alyp, elge ketken. Osy arada qyzymyz kóz kórip, qulaq estimegen, alys qııandaǵy Atyraý eline ketedi degen sózge ergen týǵan-týystary stýdenttik kanıkýlǵa kelgen Gúlshat qyzdy bir aıttyrǵan jerine asyǵys uzatýdy oılaıdy. Ýaqyt tyǵyz. Qabekeń qannen qapersiz elinde jatyr. Sodan berik baılamǵa kelgen jeńgemiz bir senimdi adamnan shuǵyl hat joldap, «ýádeń burynǵy bolsa, meni alyp ket» degen yńǵaıda sálem joldaıdy. Jigitter de tez qulaqtanyp, jolǵa jınalady. Aqyry qyz alyp qashýshylar Gúlshat jeńgemizdi Almatyǵa jetkizedi. Osy oqıǵadan keıin Qabekeńniń «erligi» elge ańyz bolyp taraıdy. Qaısarlyq degen kategorııaǵa qosýǵa bolatyn sekildi. Farıza aqynnyń Gúlshat jeńgemdi jaqsy kórip, oǵan keremet óleń arnaǵany da sodan bolar. Ishki jan dúnıesindegi osynaý qarapaıym qaısarlyq Qabıbolla Sydıyqulyn únemi óz maqsatyna degen nurly nysanasynan adastyrǵan joq. Ol ádebıetke de, ǵylymǵa da, dástúr-saltqa da ómir boıy adal bolyp ótti. Otbasyna adaldyǵy óz aldyna bir das­tan. Biraq onyń ón boıynda bir ulaǵatty uıańdyq esilip turatyn. Kópke úlgi bolarlyq qasıet. Jasqa tálim bolarlyq minez. Urpaqqa úlgi bolarlyq ustanym. * * * Qabekeńniń kózi tirisinde onyń osynaý izgi qasıetterin ózine aıta almadyq. Aıtýdyń retin tapsaq ta, maqtannan ada, madaqqa sarań aǵanyń minezin bilgendikten tartyndyq. Alpys jasqa tolý toıynda elge barǵanda qasyna erdim. Týǵan eli tik turyp qarsy aldy. Jylyoı aýdanynyń qurmetti azamaty atandy. Ákemniń kózin kórgender, anammen syrlas bolǵandar meni de baýyrlaryna basty. Osy sapar barysynda aǵaǵa arnap jazǵan jyrymnyń keı tustaryn eske túsire ketkendi jón kórdim: ...Sol kúnderdi saǵynyshpen án etem, Saǵym bolyp san soqtyrdy jan ákem. Seni kórsem sol kúnderdi kóremin, Qabı aǵa, Qabı ǵalym – Qabekem.   Muny oılasam muńy tátti án eken, Muń degendi túsine alar jan ekem. Meniń bala kúnderimniń kýási, Qabı aǵa, Qabı ustaz – Qabekem.   Sony oılaımyn, bul da úlken mán eken, Sóz óneri shyn dert eken, zár eken. Sońymyzda kimder, kimder bar eken? Qabı aǵa, Qabı aqyn – Qabekem. Endi onyń týǵanyna 80 jyl tolǵan shaqta tolǵanyp aıtqan sózimiz onyń rýhyna jasaǵan inilik izet, kishilik taǵzym bolsa degen nıettemiz. Bul sózge qazaqtyń zııaly azamaty, ultyna, ulttyq ádebıetine ómir boıy adal qyzmet jasaǵan Qabıbolla Sydıyqulyn biletinder, kózin kórgender tolyq qosylady degen senimdemiz. О́tegen ORALBAIULY, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri.