Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Parlament Májilisiniń otyrysynda sóılegen sózinde Úkimetke qysqa merzim ishinde taýarlar men kórsetiletin qyzmetterdiń tapshylyǵyn joıý, baǵanyń negizsiz kóterilýin boldyrmaý týraly mańyzdy mindet júktegen bolatyn. Prezıdent pármeninen keıin Qostanaı oblysynda qymbatshylyqpen kúresýdiń naqty sharalary qolǵa alyna bastady.
Mysaly, 20 qańtarda Qostanaıdaǵy birneshe sýpermarketter men qala ákimdigi áleýmettik mańyzy bar 19 túrli azyq-túlik taýaryn arzandatý týraly memorandýmǵa qol qoıdy. Qujatta bekitilgen tizimge engen ónimderdiń ústeme baǵasy 3%-dan aspaýǵa tıis. Alaıda bıznes ókilderi áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik saýdasynan túsetin tabystyń mardymsyz ekenin aıtady.
– Bul ónimder bizdiń dúkenderge eshqashan tabys ákelgen emes, tipti paıdasynan góri shyǵyny basym desem bolady. Mysaly, biz áleýmettik nan men suıyq maıǵa 1-3% ústeme qosyp satamyz. Jumyrtqa men qanttyń ózindik baǵasyna 3-5 paıyzdyń arasynda ústeme qosylady. Taýardy dúkenge jetkizý jáne saýda qyzmetkerlerine eńbekaqy tóleý degendi eskersek, biz qosqan ústeme joqqa tán. Soǵan qaramastan, bul ónimder saýda sórelerinen alynyp tastalǵan joq, biz áleýmettik taýarlardyń turǵyndar úshin qanshalyqty mańyzdy ekenin jaqsy túsinemiz, – dedi birneshe iri saýda oryndaryna ıelik etip otyrǵan «Kvart LTD» seriktestiginiń dırektory Natalıa Lapshına.
Azyq-túliktiń saýdadaǵy narqy onyń ózindik qunyna táýeldi ekenin aıtqan saýda oryndarynyń basshylary qala ákimine aýylsharýashylyq taýarlaryn óndirýshi kásiporyndarǵa da nazar aýdaryp, olarmen de baǵany arzandatý baǵytynda jumys júrgizýdi surady.
– Turǵyndar sóredegi baǵany kóredi de, muny dúkenniń ózi qoıǵan eken dep oılaıdy. Qazir ońaı dúnıe joq. Mysaly, biz kókónis ónimderin jergilikti sharýa qojalyqtarynan satyp alamyz. Sharýa qojalyqtary qosymsha qun salyǵyn tólemeıtinderdiń sanatynda joq. Sondyqtan QQS-ny dúkender tóleıdi, ıaǵnı biz sharýashylyqtan satyp alǵan ónimniń ústine aldymen 12% QQS qosyp, odan keıin ǵana ózimizdiń 3 paıyzdyq ústememizdi qosamyz. 1% ústeme qosatyn, tipti keıde múldem ústeme qospaı, qun salyǵyn ǵana ústep satatyn kezderimiz bolady, – deıdi «Astyqjan Qostanaı» JShS dırektorynyń mindetin atqarýshy Nurlan Janbatyrov.
5 qańtarda Prezıdent áleýmettik mańyzy bar taýarlardy memlekettik retteý máselesin sheshýdi tapsyrǵannan keıin, 16 qańtarda Qostanaı qalasynyń ákimdigi taýyq etiniń shekti baǵasyn 890 teńgeden asyrmaý týraly qaýly shyǵarǵan. Al 25 qańtardan bastap kókónis ónimderi men qant jáne suıyq maı arzandaıdy.
– Qazirgi basty másele, Qostanaıda áleýmettik mańyzy bar azyq-túliktiń qymbattaýyna jol bermeı baǵany ustap turý bolyp tur. Bul máseleni erekshe baqylaýǵa alyp otyrmyz. Birinshiden, taýar óndirýshilermen ónimdi saýda jelilerine eshbir deldalsyz tikeleı jetkizý týraly shartqa otyrý jumystaryn júrgizdik. Saýda oryndary sórege qoıylǵan taýarǵa meılinshe tómen ústeme qosatyn bolady. Búginge deıin jergilikti kásiporyndarmen osyndaı mazmundaǵy 160 shartqa otyrdyq. Sonymen qatar saýda jelileri men shaǵyn dúkenderde birinshi surypty áleýmettik nannyń baǵasyn 88-89 teńgeden satýǵa atsalysý jóninde iri naýbaıhanalarmen de kelisip, bul máseleni túbegeıli sheshtik. Qazir naýbaıhanalar áleýmettik nan pisiretin unnyń kılosyn 100 teńgeden turaqtandyrý qorynan satyp alyp jatyr. Sondaı-aq «Sever Ptısa» qus fabrıkasy áleýmettik jumyrtqanyń bireýin 38 teńgeden satý týraly kelisimge qol qoıdy. Qus fabrıkasy kúnine 10 800 jumyrtqa shyǵarady. Biraq bul qala turǵyndarynyń suranysyn qanaǵattandyra almaıdy. Munyń syrtynda, ákimdiktiń uıymdastyrýymen «Prombaza 7» seriktestigi qaladaǵy saýda oryndaryna suıyq maıdyń lıtrin 720 teńgeden jetkizip berýge ýáde etip otyr. «Mıbeko» seriktestigi shyǵaratyn qaraqumyq jarmasynyń shekti baǵasy 480 teńgeden ári aspaıdy, – dedi qala ákimdigine qaraıtyn kásipkerlik bóliminiń bastyǵy Ilona Tımoshenko.
13 qańtarda oblys ákimdigi arnaıy qaýly shyǵaryp, óńirdegi áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik túrleriniń shekti baǵasyn bekitken. 25 qańtardan bastap zańdy kúshine enetin bul qaýlyda qyryqqabattyń kılosy – 104 teńge, kartofel – 140, sábiz – 148, pııaz – 86 teńge, qanttyń baǵasy – 289 teńge, al suıyq maıdyń bir lıtri 767 teńge bolyp belgilendi.
Áleýmettik mańyzy bar taýarlardyń jańadan bekitilgen baǵasy aldaǵy úsh aıǵa deıin saqtalady. Oǵan deıin kún saıyn arnaıy monıtorıngtik toptar saýda núktelerin aralap, azyq-túliktiń qymbattamaýyn baqylaýǵa alatyn bolady.
Qostanaı oblysy