Elimizdiń asa bir qasıetti de qasterli aımaǵy – Saryarqa. Al osy Saryarqanyń Jańaarqasynda ata babalarymyzdyń salt-dástúri men mádenıeti urpaqtan-urpaqqa tamyr tartqan, qazany oshaqtan túspeı qaınaǵan, bal qymyzy qazirgi tańda brendke aınalǵan, Sarysýy aqqan sary dalasynda Túgisken aýyly ornalasqan.
Elimizde «Týǵan jer» baǵdarlamasy qolǵa alynǵany belgili. Týǵan jer – árkimniń shyr etip jerge túsken, baýyrynda eńbektep, qaz basqan qasıetti mekeni, talaı jannyń ómir baqı turatyn ólkesi. Ony qaıda júrse de júreginiń túbinde áldılep ótpeıtin jan balasy bolmaıdy.
Týǵan jerge onyń mádenıeti men salt-dástúrlerine aıyryqsha ińkárlikpen atsalysý – shynaıy patrıotızm kórinisteriniń biri.
Búginde Táýelsiz Qazaqstan jastarynyń boıynda elge, jerge degen súıispenshilik óte joǵary. Memleket basshysynyń saıasatyn jaqtap jáne ony dáıekti túrde júzege asyrýǵa atsalysa otyryp elimizdiń jastary memleketimizdiń kórkeıýine ózindik úlesterin qosýda. Sonyń bir mysaly retinde Qaraǵandy oblysy Jańaarqa aýdany Túgisken aýyly jastarynyń ıgi isterin aıtýǵa ábden bolady.
Qazaqstan Respýbıkasy Táýelsizdiginiń 30 jyl tolý qurmetine ushtastyra otyryp, «Týǵan jerge taǵzym», «Túlek, týǵan jerińdi túlet» uranymen 1993 jyly týǵan azamattar mektep bitirýine 10 jyl tolýyna oraı Túgisken aýylynyń kórkeıýine ózderiniń qoltańbasyn qaldyrýdy jón kórip, el súısinerlik is tyndyrdy. «Perzent paryzy – kindigi kesilgen týǵan jeriniń, halqynyń jarqyn bolashaǵy úshin qyzmet etý. Bul bolashaqqa baǵyttalǵan saýapty, izgilikti is dep bilemiz», deıdi túgiskendik jastar.
Biz aýylymyzdyń ortalyq saıabaǵyna bıiktigi 5 m, dıametri 2,5 m bolatyn tuǵyry aq tús, altyn tústi «Shańyraq» belgisin ornattyq. Shańyraq qazaq halqynyń kúndelikti tirshiliginde, mádenı ómirinde erekshe orynǵa ıe bolýymen qatar, ulttyq sanamyzda san túrli qyrynan tanylyp, el rámizderiniń biri Eltańbamyzda beınelengen.
Shańyraq kóterý – halqymyzdyń keremet salty. Jas otaýdyń alǵash ret shańyraǵyn kóterýdiń ózi qazaq úshin erekshe sát. Bizdiń atalǵan belgini ornatýdaǵy negizgi maqsatymyz aýyldy kórkeıtip qana qoımaı, yrymdap, jas otbasylardyń qazaq halqynyń sanynyń kóbeıýine úlesterin qossa degen nıetimizdi jetkizý edi. Belgige «Shańyraqtaryńyz bıik bolsyn» degen tilegimizdi jazdyq. Qazirgi tańda «Shańyraq» el ıgiligine berildi. Ortalyq saıabaqqa kórik berip, ári otbasyn qurǵan jastardyń fotoǵa túsý lokasııasyna aınaldy. Bul biz úshin úlken jetistikpen qatar aýylymyzǵa qus qanattymen sepken sý tamshysyndaı ǵana tartýymyz.
Igi ister aýylymyzda jyl saıyn jalǵasyn tabýda, oǵan aǵa-apalarymyz, ini-qaryndastarymyz atsalysýda. Sonyń jarqyn kórinisi retinde aýylymyzdaǵy meshitti, sport keshenin, «Táýelsizdik monýmentin», «Báıterek» maketin, «Qyran qus» eskertkishin, «Jan júregim Túgisken», «Túgisken» jazbasyn t.b. aıtýǵa bolady. Aýylymyzdan shyqqan túlekterdiń týǵan jerge degen qurmeti osylaısha kórsetilýde. «Jaqsynyń jaqsylyǵyn aıt, nury tasysyn», dep qazaq halqy beker aıtpaǵan shyǵar. Sondyqtan da osy shaǵyn maqalany jazdym. Aýyldarymyz kórkeıe bersin.
Sabyrjan ÁBILQAIYR,
Túgisken aýylynyń turǵyny
Qaraǵandy oblysy