«Aqqýlar» neden úrikti?

Qus tóresi aqqý aqtaýlyqtar úshin erekshe qurmetke ıe. Aqqý bul qurmetti tóreligimen ǵana emes, sulýlyǵymen, kıesimen baýrap aldy deýge bolady. Qys túsip, kún sýytqan soń kók teńizge mańǵazdana ushyp kelip, erkeleı jaıǵasatyn eren qusty qarsy alýǵa, kórkine kóz toıdyryp súısinýge, óz qoldarymen azyqtandyrýǵa aǵylatyndar az emes. Osy mahabbattyń  áseri bolýy kerek, sońǵy kezderi óńirdegi iri jobalar da aqqý atyn jamyla bastady. Biraq, nege ekeni belgisiz, kıeli qus ázir oılaǵan jerge ońaılyqpen «qonatyn» emes... Aldymen, aqqý atyn ıemdengen, bolashaq ónimine brend etpek bolǵan Aqtaýdaǵy planshetti kompıýter qurastyratyn zaýyt bolatyn. О́tken jyly atyshýly oqıǵanyń sebepkerine aınalyp, masqara isimen máshhúr bolǵan «Caspiy Elektronics» JShS jobasy aqyry turalap tyndy. О́zi ónim óndirýdi bilmegenmen, ózgenikin «ózimdiki» dep ótirik jarnamalap, jaqsy ataqqa qalýdyń jolyn jaqsy biletin zaýyttyń qıturqylyǵy áshkerelendi. Mem­leket basshysynyń aldynda tike­leı telekópir arqyly ashy­lyp, qazaqstandyqtardy óz ónim­derimizben qaryq qylamyz degen zaýyttyń qandaı kózboıaýshylyqqa barǵandyǵyn respýblıkalyq buqaralyq aqparat quraldary birinen soń biri jalpaq jurtqa jarııa etti. Kórip otyrǵanymyzdaı, «atymnan zatyń sadaqa» degendeı adal qus óz atyn bul jerge qıǵan joq. О́zge elde qurastyrylǵan tele­­dıdarǵa «Qazaqstanda jasal­ǵan» dep japsyrylǵan ótirik bel­gini sypyrǵandaı, osy istiń basy-qasyndaǵylardyń betindegi betperdesin de búrkemelengen jal­ǵan isterin de ashyp ketti! Aqqýǵa qatysty ekinshi áńgi­me – Aqtaýdaǵy shaǵyn aýdan qury­lysyna qatysty. Mańǵystaý oblysy qurylys basqarmasy málimeti boıynsha, «Aqqý» shaǵyn aýdany 1-kezegi qurylysynyń tapsyrysshysy «Kaspıı» ÁKK» UK» AQ eken. Atalmysh Áleýmettik kásipkerlik korporasııa «Ýrbostıl» JShS-men shaǵyn aýdanyndaǵy ishki ınjenerlik jeliler, abattandyrý men turǵyn úılerdiń 1-kezeginiń qurylys jobalyq-smetalyq qu­jat­tamasyn ázirleý qyzmetin kórsetý jóninde kelisimshart jasaqtaıdy. «Ýrbostıl» JShS-men jo­ba­ny ázirleý jumystary 2011 jylǵy 11 aqpanda aıaqtala­dy, memlekettik saraptama qory­tyndysyna sáıkes joba quny 8,2 mlrd. teńgeni quraıdy. Osy jylǵy naýryzda «Kaspıı» ÁKK men «MAG» AQ arasynda memlekettik-jeke men­shik áriptestik negizinde jasaq­talǵan kelisimge sáıkes qurylys jumystary bastaldy. Aqtaýdyń kólemin ulǵaıtyp, salynyp jatqan úıler sanyn arttyryp, kóptegen kóńilderge úmit otyn uıalatqan qurylys «2011-2014 jyldarǵa arnalǵan turǵyn-úı qurylysynyń baǵdarlamasy» aıasynda júzege asatyn bolyp belgilendi. Osylaısha, ǵıma­rat­tarynyń qurylysy 6 mln. teńge ústinde qarjy qurap, abat­tandyrýynyń ózine 1 mln.-nan astam qarjy qaralyp, qanatyn endi qomdaı bergen «Aqqý» kilt kidirdi. Qurylys jumystary barysynda konstrýktıvtik elementterde búgilý men jarylý oryn alǵan. «Aqyldy qurylys» eken, úı salynyp, paıdalanýǵa berilip ketpeı turyp, jaraqattaryn kórsetti. Iske aralasqan «QazQSǴZI» AQ «ǵımarattardyń qańqasyn jobalaý kezinde oryndalǵan kólemdik josparlaý jáne konstrýktıvtik sheshimder qazirgi normatıvtik ta­laptarǵa saı ekendigi týraly» qo­rytyndysyn usynǵan soń, qu­rylys jumystary qaıta jal­ǵasady. Biraq, «aqqýymyz» taǵy minez kórsetti – bále bolǵan búgilý men jabysyp alǵan jarylý aıaqqa tusaý. Toqtatpasqa amal joq, 2012 jyly qysta Mańǵystaý ob­lysy boıynsha memlekettik sáý­let-qurylys baqylaý, qadaǵalaý jáne lısenzııalaý departamenti osyndaı uıǵarymǵa keledi. Endi «Ýrbostıl» JShS-men birge qurylysy salynǵan jáne áli bastalmaǵan bólikterdi kúsheı­tý, beriktigin qamtamasyz etý ju­mystary qolǵa alynady. Qa­zir­gi tańda «buryn qurylys jumystary odan ári júre me degen saýal bolatyn bolsa, endi isti aıaqtaý merzimi týraly áńgime aıtyla bastady» dep qýantady tıisti oryndar. Jalpy, qaı iste de qazaqtyń kókirekteri qazynaǵa toly qarttarynyń uǵym-ýájine, ómirden kórgen-túıgenine súıenip otyrǵannyń aǵattyǵy joq, «jeti ret ólshep, bir ret kesý» týraly uǵym osy qurylys jumystary bas­talar tusta eskerilgende, «Aqqý» ábigerge salmas pa edi?! Bul jerde qoldan-qolǵa ótip ógeısiregen, júni uıpalanyp, tútelengen aqqý kóz aldyma keldi... Kóterem – ólik emes, baýyryn kótere almaǵan qustyń da qatarǵa qosylyp, qaıta qalyqtaıtyn kezderi bolady, sondyqtan, bul máseleniń sońyn kúte turýǵa týra keledi... Úshinshisi – osydan birneshe jyldar buryn Aqtaýda jańa amfı-teatr salynady eken degen jańalyq tarady. Qýandyq. О́ıtpegende she, osydan 10-11 jyl buryn Elbasy munaıly mekenge jasaǵan bir saparynda jastarmen júzdesken ǵoı. Jas býynnyń arasynan julynyp shyqqan bir qyzdyń «Mańǵystaýda nege teatr joq?» degen saýaly sol kezdegi oblys basshylyǵynyń ústine muzdaı sý quıyp jibergendeı bolsa kerek. Memleket basshysynyń «tez arada teatr salynsyn» degen tapsyrmasyn oryndaý jolyn­da salynyp jatqan áldebir ǵıma­ratty «teatrǵa aınaldyra» salǵan ǵoı. Mamandar keldi. Jańa da jas teatr jaman bolǵan joq, jetis­tigi de az emes. Qalyptasty, birneshe otandyq jáne sheteldik dramatýrgterdiń shyǵarmalary sahnalandy. Biraq... tar, teatrǵa qajetti oryndardan maqurym. Osyny eskergen jergilikti ákimdik aqqý beıneli jańa teatr ǵımaraty salynatyndyǵyn aıtqan. Biraq, aqqýymyz alysqa samǵap ketti me, oralǵan joq. Qolda qaýyrsyn. Qaraılap júrmiz. Bilýimizshe, teatr qurylysynyń jobasyn ázir­leýshi – «Tasmım» JShS eken. Alaıda, Aqtaý qalasynyń teńiz jaq betindegi 4-shi jáne 5-shi shaǵyn aýdandar aralyǵynda oryn tebetin teatrdyń tabaldy­ryǵynan spektakl qumar mańǵys­taýlyqtardyń qashan attaıtyny belgisiz. Sonymen, «Aqqýlar» neden úrikti? Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY, «Egemen Qazaqstan». Mańǵystaý oblysy.