Suranys pen usynystyń tómendeýi baıqaldy

2021 jylǵy jeltoqsanda EEB-ta orna­las­tyrylǵan barlyq bos jumys oryn­darynyń sany ótken jylǵy qara­shamen salys­tyrǵanda 18,2 myńǵa azaı­dy. Bul rette eldiń 17 óńirdiń 11-inde tómen­deý oryn aldy. Anaǵurlym quldyraý Almaty qalasynda (-54%) jáne Aqtóbe oblysynda (-53%) baı­qaldy. Sonymen qatar Almaty oblysynda jumys boıynsha usynystar sany 1,8 esege ósti. Bul óńirge jarııalanǵan bos oryndar sany boıynsha birinshi orynǵa shyǵýǵa múmkindik berdi (12,4 myń). Sondaı-aq Túrkistan oblysynyń jumys berýshileri – 9,3 myń jáne Nur-Sultan qalasy 8,7 myń bos jumys oryndaryn ornalas­tyrdy. Bos jumys oryndarynyń eń az sany Soltústik Qazaqstan (2,1 myń) jáne Mańǵystaý (2 myńǵa jýyq) oblys­tarynda baıqaldy.

О́z kezeginde, 2021 jylǵy qarashamen salystyrǵanda jeke kásipkerler ornalastyratyn bos jumys oryndarynyń úle­si jalpy qurylymda 21%-dan 30%-ǵa deıin ulǵaıdy. Alaıda mundaı ósý jeke kásipkerlerdegi bos oryndardyń ósýimen emes, atap aıtqanda, zańdy tul­ǵa­lar tarapynan jumys isteý týraly usynystardyń 22 myńǵa – 62 myń birlikke deıin qysqarýymen túsin­di­ri­ledi, olardyń jartysyn 5 óńirdiń (Nur-Sultan jáne Almaty qalalary, Túr­kistan, Qaraǵandy jáne Shyǵys Qazaq­stan oblystary) kompanııalary ıelenedi.

«Jeltoqsan aıynda bilikti eńbekke degen suranys joǵary boldy. Jumys berýshiler ornalastyrǵan 59% nemese 52 myń bos jumys orny izdenýshilerde kásibı biliktiliktiń bolýyn boljady. Alaıda bul kórsetkish bilikti mamandardy talap etetin 69,9 myń bos jumys orny ornalastyrylǵan qarasha aıymen salystyrǵanda tómen. Sonymen qatar biliktiligi joq jumys úshin, bos jumys oryndarynyń sany ózgerissiz qaldy – jeltoqsan aıynda da, bir aı buryn da 36 myńnan astam», dedi ERDO-nyń basqarýshy dırektory Aleksandra Molchanovskaıa.

Jeltoqsan aıynda bilikti maman­dyq­tar boıynsha jumys berý­shi­ler kúzetshilerge, medbıkelerge/meıir­ger­ler­ge, avtokólik júrgizý­shi­le­rine jáne tárbıeshilerge joǵary suranys kórsetip, osy maman­dyqtardyń árqaısysy boıynsha 1,4 myńnan astam bos jumys ornyn ornalastyrdy.

Jumys izdeýshilerdiń arasynda kóbi­ne­se birdeı avtokólik júrgizýshileri men medbıkeler/meıirgerler, esepshiler men zańgerler boldy. Sonymen qatar qara­sh­amen salystyrǵanda áleýmet­tik qyzmetkerlerge, keńse qyzmet­ker­­lerine, daıashylarǵa jáne tehnık-baǵ­darlamashylarǵa qajettilik artty. Al su­ranystyń tómendeýi satýshy-keńesshi, kúzetshi, keńse menedjeri sııaqty maman­dyq­tar boıynsha baıqaldy.

Biliktiligi joq mamandyqtar bo­ıyn­sha, ádettegideı, jeltoqsan aıynda qosalqy jumysshylarǵa joǵary su­ra­nys saqtaldy, al bir aıdaǵy ósim shamamen 50%-dy qurady (+ 6,8 myń bos jumys orny). Máselen, jeltoqsan aıynda 20,7 myń bos jumys orny ornalastyryldy, qarasha aıynda 13,9 myńǵa qarsy. Bul qyzmetkerlerge degen mundaı suranys kadrlardyń joǵary aýysýymen, sondaı-aq biliktiligi tómen aza­mattardy qoǵamdyq jumystarǵa ornalastyrý boıynsha memle­kettik qoldaý sharalaryn iske asyrýmen túsindiriledi. О́ńirler bólinisinde qo­sal­qy jumysshylarǵa eń kóp qajet­ti­lik Almaty (34%) jáne Túrkistan (32%) ob­lystarynda baıqalady. Sondaı-aq izdenýshiler arasynda túıindemeniń eń kóp sanyn qosalqy jumysshylar ornalastyrdy, biraq usynys suranystan 7 ese az, 20,7 myń bos orynǵa – 3,1 myń túıindeme.

«Izdenýshilerge keletin bolsaq, jel­toq­san aıynda olardyń sany búkil el boıynsha aıtarlyqtaı tómendedi – 21,2 myńǵa deıin (13,8 myńǵa). Bul rette izdenýshilerdiń eń kóp sany Túrkistan oblysynda baıqaldy – túıindemelerdiń jalpy sanynyń 3,5 myńy nemese 17%-y. Eń az jumys eldiń soltústiginde – Aq­mola, Soltústik Qazaqstan jáne Qosta­naı oblystarynda izdelýde.

Jalpy, Qazaqstan boıynsha áıelder men erler túıindemeni teń dárejede ornalastyrady (49/51). Degenmen erler izdenýshileriniń basym kópshiligi ónerkásiptik Batys Qazaqstan (erlerdiń 63%) jáne Aqtóbe (58%) oblystarynda, al áıelder respýblıkalyq mańyzy bar qalalarda: Almaty (áıelderdiń 60%), Shymkent (58,5%) jáne Nur-Sultan (58%) oblystarynda baıqalady», dep atap ótti A.Molchanovskaıa.

Jas aýqymy boıynsha 31 jastan 40 jasqa deıingi adamdar (28%) jáne 16 jastan 25 jasqa deıingi jastar (21%) ornalastyrǵan túıindemelerdiń úlesi basym. Al 60 jastan asqan azamattar eń az jumys izdeıdi – olardyń jeltoqsan aıynda ornalastyrǵan túıindemeleriniń úlesi 1%-dan az boldy, bul, árıne, tez zeınetke shyǵýmen jáne jumys ornyn aýystyrǵysy kelmeýimen baılanysty.

Jeltoqsan aıynda bos jumys oryn­darynyń túıindemeden jalpy asyp ketýine qaramastan, EEB-taǵy bilikti sabaqtardyń ishinde qarjyger jáne zańger, mal ósirýshi, dene shynyqtyrý jáne bıologııa muǵalimderi kóp boldy. Aıta ketý kerek, joǵaryda atalǵan mamandyqtar mamandarynyń jalaqy kútýi jumys berýshiler EEB-ta usynatyn orta esepten joǵary. Mysaly, qarjyger laýazymyna izdenýshiler orta eseppen 189 myń teńgeden astam jalaqy kútedi, al jumys berýshiler nebári 83 myń teńge usynady.

Sonymen qatar EEB derekterine sáıkes eń joǵary tabysty mamandyq­tar­ǵa obektıvti baqylaý jónindegi ınjenerler jatady, olarǵa ortasha eseppen aıyna 823 myń teńge usynyldy jáne 2021 jylǵy jeltoqsanda olar úshin 5 bos laýazym ashyldy. Sondaı-aq joǵary aqy tólenetin tizimge ja­la­qy­sy shamamen 733 myń teńge bola­tyn júıelik ınjenerler (4 bos jumys orny), korporatıvtik mamandar – 723 myń teńgeden astam (11) jáne 650 myń teńge tólenetin bazalyq tehnıkalyq qyzmet kórsetý jónindegi úılestirýshiler (13) kirdi.

Jalpy, byltyrǵy jeltoqsanda al­dyń­ǵy aılarmen salystyrǵanda, EEB-ta suranys pen usynystyń tómendegenin kór­setti. Jyldyń sońy kóbinese mere­ke­lik kúndermen, jobalardyń jabylýy­men, eseptermen jáne jumys berý­shi­ler men jumys izdeýshiler úshin bar­­lyq isterdi aıaqtaý qajettiligimen birge júredi. Sonymen qatar eńbek nary­ǵyn­daǵy iskerlik belsendiliktiń maý­sym­­dylyǵyn eskergen jón. Kóbinese bos jumys oryndarynyń eń kóp sany aqpan-naýryz jáne qyrkúıek-qazan aılarynda jarııalanady, dep habarlaıdy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń baspasóz qyzmeti.