Ulybrıtanııa premer-mınıstri Borıs Djonsonnyń basy taǵy da daýǵa qaldy. Koronavırýs pandemııasy kezinde jarııalanǵan lokdaýnǵa qaramastan «Daýnıng strıtte» saltanatty keshter ótkizgeni úshin ony Tumandy Albıonnyń turǵyndary ǵana emes, partııalastary da synǵa aldy. Tipti oǵan senimsizdik bildirip, qyzmetinen ketýdi talap etkender de bar.
Másele bylaı bastalǵan edi. Byltyr, ıaǵnı 2021 jylǵy 30 qarashada Daily Mirror basylymy «Daýnıng strıttiń» keıbir qyzmetkerleriniń karantındik talaptardy buzǵany týraly aqparat taratty. Olar 2020 jylǵy qarasha jáne jeltoqsan aılarynda birneshe keshke qatysqan kórinedi. Sondaı jıyndardyń birine premer-mınıstr Borıs Djonsonnyń da kelgeni aıtyldy.
Al ol kezde Ulybrıtanııada qatań lokdaýn engizilgen-tuǵyn. Soǵan sáıkes qatysýshylar sany 6 adamnan asatyn kez kelgen basqosýǵa tyıym salyndy. Daily Mirror-de álgi maqala jarııalanǵannan keıin B.Djonson árdaıym karantın talaptaryn saqtap júretinin alǵa tartqan-dy. Premer-mınıstrdiń baspasóz qyzmeti mundaı is-sharanyń bolǵanyn joqqa shyǵardy.
Sensasııalyq jańalyq taralǵan soń basqa da medıa ókilderi oǵan erekshe nazar aýdarǵan. Sóıtip, Tumandy Albıondaǵy buqaralyq aqparat quraldary «Daýnıng strıttiń» máselesin maıshammen qaraýǵa kiristi. Máselen, BBC agenttigi jeltoqsandaǵy basqosýda ishimdik ishilip, oıyn oınalǵanyn habarlady. Financial Times gazeti de jıynnyń bolǵanyn rastady.
Mundaı jańalyq aǵylshyn qoǵamyn beı-jaı qaldyrǵan joq. О́ıtkeni jıyndar elde qatań lokdaýn jarııalanǵan kezde ótken. Halyqty saqtanýǵa shaqyryp, ózderi mamyrajaı toılatyp júrgen sheneýnikterdiń áreketi synǵa alyndy. Premer-mınıstrdiń baspasóz hatshysy basqosýda áleýmettik qashyqtyq saqtalyp, karantındik talaptar oryndalǵanyn alǵa tartty. «Daýnıng strıttiń» aınalasynda júrgen basqa da qyzmetkerler zańsyzdyqqa jol berilmegenin dáleldeýge talpynǵan.
Jeltoqsanda dáleldi vıdeo jarııalanbaǵanda, aǵylshyn sheneýnikteri osylaısha jaýapkershilikten qutylyp keter me edi, kim bilsin? 7 jeltoqsanda ITV arnasy «Daýnıng strıttiń» baspasóz hatshysy Allegra Strattonnyń áriptesterimen Rojdestvo keshin toılaǵany týraly ázildeskeni kórsetilgen vıdeo jarııalady. Sondaı-aq The Guardian, Times basylymdary da oqıǵadan shet qalǵan joq. Atalǵan gazetter ózderiniń derekkózderine súıenip, keshtiń qalaı ótkenin egjeı-tegjeıli jarııalady.
Osy vıdeo jarııalanǵannan keıin Allegra Stratton óz erkimen qyzmetinen ketti. Sonymen qatar keshke qatysqan Shon Beılı de London assambleıasynyń polısııa jáne qylmys komıtetiniń tóraǵasy qyzmetinen bosady. Bıylǵy qańtarda karantındik talaptar saqtalmaǵan jıyndarǵa 30-40 sheneýniktiń qatysqany belgili boldy.
Borıs Djonson sodan soń ǵana basqosýǵa qatysqanyn rastap, keshirim surady. Sonymen qatar ol hanzada Fılıptiń janazasy shyǵardan bir kún buryn «Daýnıng strıtte» kóńildi jıyn ótkizgeni úshin de patshaıym Elızaveta II-den ǵafý ótindi. Ol kezde de Anglııada qatań lokdaýn jarııalanǵan edi.
Bul az deseńiz, búkil el karantın talaptaryna moıynsunyp júrgende «Daýnıng strıt» Borıs Djonsonnyń týǵan kúnin dúrkiretip toılapty. Anglııadaǵy buqaralyq aqparat quraldary saltanatty keshtiń qalaı ótkenin táptishtep baıandap berdi.
Máselen, týǵan kúnge arnalǵan basqosýǵa 30-ǵa jýyq adam qatysqan eken. Meımandardyń arasynda premer-mınıstrdiń páterine jóndeý jumystaryn júrgizgen ataqty dızaıner Lýlý Laıtl bar. Dızaınerge erekshe toqtalýynyń sebebi mynada. Onyń B.Djonsonnyń páterine jasaǵan jóndeý jumysy qoǵamda qyzý talqylanǵan edi. Áıtse de «Daýnıng strıt» premer-mınıstrdiń páterinde ótken keshti joqqa shyǵaryp otyr.
Premer-mınıstrdiń aınalasyndaǵy sheneýnikterdiń koronavırýs indetine qaramastan toılatyp júrgeni anyqtalǵannan soń Mınıstrler kabıneti arnaıy tekserý júrgizýge kiristi. Bastapqyda bul mindet Mınıstrler kabınetiniń hatshysy Sımon Keızge júktelgen-di. Biraq ol da 2020 jylǵy 17 jeltoqsanda ótken keshke qatysqandyqtan, tekserýden shettetildi.
Sondyqtan tekserý Mınıstrler kabınetiniń ekinshi turaqty hatshysy Sıý Greıge júkteldi. Bir aıǵa sozylǵan jumys nátıjesinde 31 qańtarda Greı hanym 11 bettik aldyn-ala qorytyndyny jarııalady. Soǵan sáıkes jıynnyń basym bóliginde karantındik talaptar saqtalmaǵan. Keı basqosý úkimette jumys isteıtinderge tán emes, Ulybrıtanııa halqynyń úmitin aqtamaǵany aıtylǵan. Sonymen qatar jumys ýaqytynda kóp mólsherde alkogoldi ishimdik ishilgeni de synǵa alyndy.
Qysqasy, Sıý Greı «Daýnıng strıt» jibergen kemshilikterdi jipke tizip shyqqan. Ol qorytyndynyń bir kóshirmesin Borıs Djonsonǵa jiberse, ekinshisin Parlamentte tanystyrdy.
Baıandama jarııalanǵannan keıin depýtattar B.Djonsonnyń máselesin maıshammen qaraǵanyn aıta ketken jón. Halyq qalaýlylarynyń aldynda ábden terlegen premer-mınıstr taǵy da keshirim surap, keńsesinde ózgeris jasaıtynyn aıtyp ýáde berdi.
«Keshirim suraımyn. Bárin túsindim, túzetemin endi. Jıyndy ótkizgenimiz úshin keshirim suraımyn», dedi ol.
Negizgi oppozısııalyq leıborıster partııasynyń jetekshisi Keır Starmer onyń ózinen basqalardyń bárin kinálaıtynyn synǵa alyp, B.Djonsondy otstavkaǵa ketýge shaqyrdy. «Premer-mınıstrdiń ózi qazir qylmystyq tergeýge tartylyp jatqanyna kúmán joq», dedi Starmer.
Qazirgi tańda polısııa tergep jatqan oqıǵalardyń qatarynda 2020 jyldyń maýsymynda ótken B.Djonsonnyń týǵan kúnine arnalǵan kesh jáne 2021 jyldyń sáýir aıynda hanzada Fılıpti jerleý qarsańynda ótken eki jıyn bar.
Depýtattar aldynda Borıs Djonson ózine taǵylǵan aıyptardy joqqa shyǵaryp, qyzmetinen ketýge nıetsiz ekenin málimdedi. Degenmen onyń oryntaǵynan bas tartatyn kezi jaqyndap qalǵan syńaıly. О́ıtkeni osy oqıǵalardan keıin Djonsonnyń halyq aldynda da, parlament aldynda da abyroıy tómendep ketti.
Tipti partııalastarynyń ózi onyń áreketin synǵa aldy. Máselen, konservatıvtik partııasynyń keıbir zańgerleri Sıý Greıdiń zertteýi Djonsonnyń ótirik aıtqanyn anyqtasa, oǵan senimsizdik bildirý máselesin qaraıtynyn habarlaǵan.
Taıaýda atalǵan partııanyń depýtattary senimsizdik bildirý hatyn joldady. Negizi olar premer-mınıstrdi ashyq synaýyna bolmaıdy. Biraq Djonsonnyń áreketi premer-mınıstrdiń bedeline nuqsan keltirgendikten, osyndaı qadamǵa barǵan.
Depýtat Pıter Oldos premer-mınıstrge senimsizdik hatyn tapsyrǵanyn málimdedi. Onyń aıtýynsha, bul eldiń de, úkimettiń de, konservatıvtik partııanyń da múddesi úshin qajet. «Jan-jaqty aqparat jınap, jaǵdaıǵa qanyqqannan keıin premer-mınıstr otstavkaǵa ketýi kerek degen qorytyndyǵa keldim», dep jazdy Oldoýs týıtterde.
Karshalton men Ýollıngton aımaǵynan kelgen depýtat Ellıot Kolbern shydamy taýsylǵanyn aıtyp, senimsizdik bildirgender qatarynda bolǵanyn ısharalady. «Eger men premer-mınıstr bolǵanymda, qyzmetimnen keter edim», dep jazdy ol.
«Borıs Djonsonnyń eldi basqarýǵa moraldyq quqyǵy joq. Alda-jalda taǵy bir tótenshe jaǵdaı bola qalsa, qoǵamnan áreket etýdi suraýǵa onyń quqyǵy joq», deıdi Endrıý Brıdjn.
Eger Konservatıvtik partııanyń Bıýro músheleri komıtetiniń basshysy Grem Bredıge 54 depýtat senimsizdik bildirgen hatyn tabystasa, onda partııanyń ishinde daýys berý ótedi. Soǵan sáıkes Borıs Djonsonnyń qyzmettegi taǵdyry sheshiledi. Ázirge partııanyń 17 depýtaty ǵana mundaı qadamǵa barǵan.
Qoryta aıtqanda, qarapaıym kóńildi keshten bastalǵan daý Borıs Djonson úshin qıynǵa tıetin túri bar. Premer-mınıstrdiń bedeli Konservatıvtik partııasynyń ishinde de «shaıqala» bastaǵanyn eskersek, onyń qyzmetimen qoshtasýyna kóp ýaqyt qalmaǵan sekildi.