Densaýlyqtyń qadirin kóbine boıdy dert dendep, jan alqymǵa kelip tirelgende ǵana óte kesh túsinip jatatynymyz ókinishti-aq. Taıaýda Qostanaıdaǵy kópsalaly onkologııalyq aýrýhananyń mamandary kópshilikpen onlaın baılanysqa shyǵyp, óńirdegi isik aýrýlarynyń taralý deńgeıi jóninde baıandady. Sondaı-aq keıbir turǵyndardyń saýalyna jaýap berip, qaıtkende qaterli aýrýdyń aldyn alýǵa bolatynyn túsindirdi.
Búginde oblysta qaýipti isik dertine shaldyqqan 13 myń adam tirkeýde tur. Dárigerler 2021 jyly 2 300 adamnan obyr belgileri anyqtalǵanyn, onyń 105-i ǵana erte kezeńdegi isikke jatatynyn tilge tıek ete kelip, oblys turǵyndarynyń basym kópshiligi áli de bolsa óz densaýlyǵyna júrdim-bardym qaraıtynyn aıtty.
Emdeý mekemesiniń bas dárigeriniń mindetin atqarýshy Maksım Boboshkonyń sózine qaraǵanda, byltyr óńirde 738 adam qaterli isikten kóz jumǵan. Jabysqan jerin jalmap bitkenshe jemire beretin janalǵysh dertten kóz jumǵandardyń ishinde birinshi orynda ókpe isigine shaldyqqandar, odan keıin ishek joldarynyń isigimen, al úshinshi orynda asqazan isigimen aýyrǵandar tur.
– Degenmen derttiń eń kóp taralǵan túri týraly aıtatyn bolsaq, eń birinshi orynda sút bezi isigi tur. 2021 jyly 300 adamnan sút beziniń isigi anyqtaldy. Sondaı-aq bir jyldyń ishinde 260 adamnyń ishek joldarynyń isigine, 215 adamnyń ókpe isigine shaldyqqany belgili bolyp otyr. Bul kórsetkish bir oblys úshin óte aýyr ekenin jasyrýǵa bolmaıdy, – dedi Maksım Boboshko.
Bas dárigerdiń uıymdastyrý jáne ádisteme jumystary jónindegi orynbasary Aıgúl Sultanovanyń aıtýynsha, qaterli isiktiń keıbir túrlerin erte kezeńde skrınıngtiń kómegimen anyqtaýǵa bolady. Bastysy, keshikpeı emdeý sharalarynan ótip, der kezinde derttiń betin qaıtarýǵa amal qylý kerek.
– 30-70 jas aralyǵyndaǵy áıelder jatyr moıny obyryna tórt jyl saıyn skrınıngten ótýi kerek. Mysaly, byltyr skrınıngtiń kómegimen 90 áıelden jatyr moıny obyry anyqtaldy. Sonyń ishinde 21 áıeldiń isigi erte kezeńde ekeni anyqtaldy. Muny salystyrmaly túrde alǵanda, jaqsy kórsetkish dep aıtýǵa bolady. Sonymen qatar 50 jastan 70 jasqa deıingi erler men áıelder eki jyl saıyn kolorektaldy qaterli isik skrınınginen ótýi tıis. Skrınıng kabınetteri naýqasqa jedel-testtiń qorytyndysyn shyǵaryp beredi. Eger skrınıng oń nátıje kórsetse, taldaý qosymsha zertteýge jiberiledi. Aýrý rastalmaǵan jaǵdaıda, araǵa eki jyl salyp, taǵy bir skrınıng jasatý kerek, – dedi A.Sultanova.
Sút beziniń isigi bar-joǵyn anyqtaý úshin áıel adamdar araǵa eki jyl salyp tekserilip turýy kerek eken. Mysaly, byltyr mammografııanyń kómegimen 70 áıelden qaterli isik anyqtalypty. Onkologııalyq emhananyń meńgerýshisi Ksenııa Dısaenkonyń aıtýynsha, qaterli isik belgileri baıqalǵan adamdar dárigerdiń joldamasy boıynsha tegin kompıýterlik tomografııa men MRT-dan ótedi. Kezdesý sońynda dárigerler qaterli isiktiń paıda bolý sebepteri jóninde sóz qozǵap, qaladaǵy kúndelikti kúıbeń turmysqa aldana bermeı, bir aýyq taza aýaǵa shyǵyp, tabıǵat aıasynda serýendeýdiń mańyzdy ekenin, ásirese árneni oılaı berip, júıkege júk túsirip almaý kerektigin eskertti.
Qostanaı oblysy