Daýdyń basy Damumed-te me, dárigerlerde me?

Zertteýdiń nátıjesi jaqsy emes

Súıegiń syrqyrap súıretilip jetkende kirińiz dep kezegin bere qoıatyn keń júrektilerdi keıde shyraq izdep tap­paısyń. Basqa amalyń bolmaǵasyn bas­qalar sııaqty kezekke turyp, kú­týge týra keledi. Biraq sońǵy kezde eli­miz­degi sıfr­landyrý jumystarynyń nátı­jesinde birqatar mekeme ózderiniń qyzmetterin anaǵurlym jeńildetip hám jedeldetip atqaratyndaı kúıge jetti. Onyń bir ushy densaýlyq saqtaý salasyndaǵy qaǵazbastylyqtan arylýǵa alyp keldi.

Memlekettegi medısınalyq mekemelerge túrli qosymsha ornatylyp, el ıgiligine berilgende qýanǵanymyz belgili. Sonyń biri – Damumed elektrondy medısınalyq servısteriniń mobıldi qosymshasy. Qosymshanyń kómegimen paıdalanýshylar qabyldaýǵa jazyla alady nemese dárigerdi úıge shaqyrýǵa múmkindigi bar.

Jazylǵan reseptiler men zertha­na­lyq zertteýlerdiń nátıjelerin kórýge, aýrýhanalyq paraqtardy kóshirip alýǵa múmkindigi bar. «Dabyl túımesi» fýnksııasy 5 jasqa deıingi balalardyń ata-ana­­laryna, júkti áıelderge jáne dıs­pan­serlik baqylaýdyń jekelegen top­­tary boıynsha pasıentterge shu­ǵyl, bir ret basý arqyly dárigerdi úıge sha­qy­rýǵa bolady. Qazirgi ýaqytta qo­symsha men­shik nysanyna qaramastan mem­leket­tik tapsyrys sheńberinde ha­lyq­qa qyz­met kórsetetin barlyq medı­sınalyq uıymda qoldanysqa engizilgen.

Zertteýdiń nátıjesi jaqsy emes

Damumed Apple jáne Android ope­rasııalyq júıelerin paıdalanýshylar úshin qoljetimdi. Mobıldi qosymshany engizý medısınalyq mekemelerdegi ke­zekti aıtarlyqtaı azaıtýǵa, bola­shaqta túpkilikti joıýǵa múmkindik be­redi. Qazaqstannyń sıfrlandyrý baǵ­darlamasy aıasynda densaýlyq saqtaý salasy 2018 jyldyń basynan bastap qaǵazsyz medısınaǵa kóshý mindetin alǵa qoıǵan. Bir sózben aıtqanda, Damumed – keshendi medısınalyq aqparattyq júıe­niń resmı qosymshasy.

Byltyr Ál-Farabı atyndaǵy Qa­zaq ulttyq ýnıversıtetiniń Medısına jáne densaýlyq saqtaý fakýlteti men S.J.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ult­tyq medısınalyq ýnıversıtetiniń ustaz­dary Almaty qalasyndaǵy «№3 qala­lyq emhana MKK» pasıentteriniń Damumed medısınalyq mobıldi qosym­shasyna qanaǵattaný deńgeıin anyq­taý máselesi boıynsha pikirin zertteý úshin saýaldama ázirlep, júrgizgen.

«Bul zertteýde pasıentterdiń dári­gerge habarlama jazý jáne qosymshada densaýlyǵyna qatysty dáriger jazbalaryn kóre alý múmkindigi anyqtaldy. Pasıentterdiń 100 %-y dárigerge qosym­sha arqyly habarlama jaza almaıtynyn kórsetken. Sebebi Damumed mobıldi qosymshasynda dárigerge habarlama jazý qyzmeti júzege asyrylmaǵan. So­ny­men qatar 100 % respondentter dári­ger qabyldaýynyń medısınalyq jazbasyn qosymshada kóre almaıdy. Iаǵnı bul fýnksııa da Damumed mobıldi qo­sym­shasynda júzege asyrylmaǵan. Demek pasıentke medısınalyq jazba qajet bolǵan jaǵdaıda emhanaǵa qaıta júginý kerek bolady. ShJQ «№3 qalalyq emhanaǵa» kelýshilerdiń 30,4%-y ǵana Damumed medısınalyq mobıldi qosymshasyn qoldanady. Basym bóligi, ıaǵnı qalǵan 69,6%-y atal­ǵan qosymshany qoldanbaıdy. Bul kór­setkish joǵaryda kórsetilgen res­pon­dent­terdiń jas quramyna baılanys­ty bolýy múmkin. Emhanada zeınetker­ler jetekshi oryndy alǵandyqtan olar­ǵa Damumed mobıldi qosymshasyn qolda­ný qıynǵa soǵýy yqtımal nemese qosym­sha kerek emes. «№3 qalalyq emhana» pasıen­tteriniń Damumed me­dı­­sınalyq mobıldi qosymshasyn qol­­danýdan bas tartýynyń basty se­bep­­teri kórsetilgen. Jalpy alynǵan má­li­metter boıyn­sha, pasıentterdiń 19,6%-y qosymshany ózi­ne qajet emes dep sanaıdy, 31,6%-y­ qosymsha jaıly bil­meıdi, al 10%-y qyz­mettiń sapasyna qanaǵattanbaıdy, basym bóliginde (38,8%-y) qosymshany paıdalanýǵa baılanysty kúrdelilikter týyndaıdy. Derekterdi taldaı kele, qosymsha ar­qyly medısınalyq qyzmet árdaıym ýaq­tyly jasalmaıdy dep aıtýǵa bolady, ıaǵnı 54,4% respondent qosymsha arqyly medısınalyq qyzmet árdaıym ýaqtyly jasalmaıdy dep kórsetken. Osylaısha, er adamdardyń 24,4%-y men áıel adamdardyń 30%-y jaýap ber­di, al munymen erlerdiń 14%-y men áıel­derdiń 10,8%-y kelisti. Bul kórsetkish Damumed qosymshasynda týyndaıtyn keıbir qateliktermen jáne dárigerlerde shuǵyl basqa jumystardyń shyǵyp qalýymen baılanystyryldy», deıdi zertteý júrgizgen mamandar.

Kórsetilgen medısınalyq qyzmet túr­­lerine sáıkes erlerdiń 24%-y men áıel­­derdiń 15,2%-y qanaǵattan­dy­ryl­dy degenmen erlerdiń 14,8%-y men áıel­­derdiń 26,8%-y qanaǵattanbaıdy dep aıtý­ǵa bolady. 41,6% saýaldamaǵa qaty­sý­shylardyń qanaǵattanbaýynyń ne­gizgi sebepterine – qyzmet túrleriniń az­dyǵy men basqa da medısınalyq qyz­met túr­leri engizilmegenimen baılanys­tyrdy.

Sergeldeńge salatyn qosymsha

Halyqtyń ýaqytyn únemdep, qol­ushyn beredi degen qosymshanyń ót­ken jyldan beri basynan daý arylmaı tur­­ǵanyn áleýmettik jelilerdegi ár­túr­li jazbalardan, tipti qosymshany júk­­­teýge arnalǵan servıstiń betindegi pikir­­lerden ańǵarýǵa bolady. Kiná kimde, kinárat nede?

Máselen, áleýmettik jelide Dına esim­di Nur-Sultan qalasynyń turǵyny qo­sym­shadaǵy olqylyqtardyń kesirinen qan­shama ýaqytyn joǵaltqanyn jazdy.

«Tamyz aıynda koronovırýspen aýyr­­ǵan balany medısınalyq tekserý­den ótkizý kerek boldy. Ma­mandarǵa ja­­zylý úshin (oftalmolog, nevrapoto­log, endo­krınolog, gınekolog) aldy­men ýchas­­kelik dárigerge jazylasyń. Tár­tibi solaı. Emhananyń telefony arqy­ly jazylý múmkin bolmady, kó­ter­meıdi. Bir kúnim soǵan ketti. So­dan soń Damumed arqyly jazyldym. Týra 8 kúnnen keıin bos oryn bar eken. Jazyldyq. Belgilengen ýaqyt­qa dári­ger­diń kabınetine keldik. Oftal­molog +5 kún, endokrınologke jazylý jabyq, endi kelesi aıǵa jazylý úshin taǵy 20 kúnnen keıin qaıtadan bizge ja­zylyp, sodan keıin joldama alasyz. Nevropatolog balalardiki joq, oftal­mologke kelgende bir habary bolar, balalar gınekologi eńbek demalysyna shy­ǵyp ketken deıdi. Sonsha ýaqyt kútkim kelmeıdi dep edim, onda aqyly bólimge jazylyp, solardan em alyńyz deıdi. Ol jaqtyń aqshasy da az emes», deıdi D.Turarqyzy.

Sózin jalǵastyrǵan keıipkerimiz ne­gi­­zi qosymshanyń kómegi kóp ekenin de ja­­syr­mady.

«Ýchas­kelik dárigerge esh kedergisiz ja­­zyla beretinbiz. Biraq sońǵy kezde ýchas­­keni avtomatty túrde aýystyryp jibe­redi de, basqa dárigerge jazady. So­syn emhanada kimge kirerińdi bilmeı júre­siń. Atalǵan qosymshada bólek ma­man­darǵa jazylý fýnksııasy bar, biraq olarǵa tek ýchaskelik dáriger­diń qaraýynan keıin jazylýǵa bolady. Árıne, MÁMS talaptary solaı shyǵar. Biraq dál qazir bólek dárigerlerge jazylý múmkin bolmaı tur. Analızderdi izdep sharshamaısyń, barlyǵy bir jerde, qajet bolsa júktep alasyń. Sosyn Damumed jeke kompanııanyń qolynda, memlekettiń qatysy joq degen aıtylyp júr. Sonda bizdiń málimetterimiz kimniń qolynda? Osy másele de alańdatady», deıdi ol.

Áıgerim esimdi áleýmettik jeli qol­daný­shysy da keıbir kelispeýshilikterin ortaǵa saldy.

«Terapevt, arnaýly maman degenderge jazylý máselesi shıki. Kóptegen adam dál kezekke jazylǵan kúni bara almaı qalady. Sóıtip, kelesi kezekke jazylsań, taǵy da 20-25 kún kútesiń, dál sol kezde dárigerge ýaqytymen kelseń kirdiń, kelmeseń taǵy qaldyń. Al aýyryp júrgen adamdy kezekke jazdyryp, aptalap kúttiretinderi múlde kúlkili. Sosyn ýaqytynda kelmeı qalǵan adamdar jazylýdyń kúshin joımaıdy. Eger kúshin joıyp otyrsa, basqa kezek kútip otyrǵan adamǵa jaqsy bolar edi. Keıde qosymshada múlde barmaǵan dárigerge bardyń dep tizimge jazyp qoıatyndary da bar. Qoldaý 24/7 qosymshasy arqyly eki ret aryzdandym. Biraq qanshama adam bar, Damumed qosymshasyn paıdalanbaıtyn. Negizi, qosymshanyń paıdasy kóp, ásirese osyndaı alaıaqtyq jasaıtyn ortalyqtardy bilip otyrasyń», deıdi ol.

Al Zaıra esimdi azamatsha múlde bar­­maǵan, qaralmaǵan dárigerde onyń aty-jóni turǵanyn kórgen.

«Damumed-te birneshe ret analız tapsyryppyn, terapevt qabyldapty, búıregim aýyrypty, ORVI dıagnozyn da birneshe ret qoıypty. Eń qyzyǵy, eńbekke jaramsyzdyq paraǵyn alyppyn. Damumed-ten barmaǵan emhananyń jazbalaryn birneshe aı «tamashalap» júrmin. Baryp ursysýǵa júıkemdi toz­dyrǵym kelmeıdi», deıdi ol.

Jalǵan derekti jazǵan kim?

Qordalanǵan qoǵamdyq pikirlerdi saralaı kele qosymshany jasaýshylarǵa habarlasyp, pikirin bildik.

«Damumed – qazaqstandyq jeke IT-kompanııa. Bul memlekettik ınves­tı­sııalardyń qatysýynsyz óz qara­jatyna qurylǵan. Búginde Damumed – bul pa­sıenttiń aınalasynda qurylǵan jáne medı­sınalyq kómek kórsetý prosesiniń barlyq qatysýshysyna servıster usy­natyn densaýlyq saqtaýdaǵy tutas ekojúıe. Kompanııa ónimderi – medı­sınalyq aqparattyq júıe jáne pasıentke arnalǵan qosymshany biz óz betimizshe, ıaǵnı kompanııa qyzmetkerleri, otandyq IT-mamandar kúshimen tek kompanııa qara­jaty esebinen ázirledik. Mobıldi qosymsha 2017 jyly quryldy jáne pasıentterge, sondaı-aq medısınalyq uıymdarǵa tegin beriledi. Bizdiń ónim­dermen jumys isteý kezinde biz, árı­ne, bar­lyq zamanaýı trendterdi eske­remiz, halyq­aralyq tájirıbeni zert­teımiz jáne jobalaý men ázirleý kezin­de bar­lyq eń tıimdi jáne qyzyqty ádis­teme­lerdi qol­danýǵa tyrysamyz», deıdi kom­panııa ókilderi.

Sonymen qatar olar Damumed qo­sym­­shasynda negizgi akkaýntqa óz týys­qan­daryńyzdy – qart ata-anańyzdy jáne 18 jasqa deıingi balalardy qosý múm­­kindigi baryn, ıaǵnı negizgi akkaýnt ıesiniń jeke medısınalyq derekteri jáne onyń balalary men ata-anasynyń derekteri kórsetiletinin atap ótti.

«Sondyqtan búgingi tańda Damu­med qosymshasynyń sıfrly medısına­lyq ser­vısterimen elimizdiń 6,4 mln-nan asa azamaty qamtylǵan – 4 037 448 ne­gizgi akkaýnt, 2 045 601 balanyń pro­fıli, 359 507 olardyń ata-anasynyń profıli. Damumed medısınalyq aqpa­rattyq júıesinde 1 700-den astam me­dı­sınalyq uıym jumys isteıdi, bul – elimizdiń barlyq óńirindegi jeke jáne memlekettik klınıkalar. Me­dısına qyzmetkerleri arasynan 120 myńnan asa dárigerler paıdalanady», dedi mekeme mamandary.

Qosymshada adamdar barmaǵan, qa­ral­­maǵan dárigerlerdiń analızderi ja­­zyl­ǵan jaǵdaılar oryn alǵan eken. Bu­ǵan ne deısizder? Bul kimniń qateligi degen suraǵymyzdyń da jaýabyn aldyq.

«Damumed platformasy, kez kelgen san­dyq qural retinde, densaýlyq saq­taý­dyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etýge baǵyt­talǵan. Atalǵan qosymsha arqyly pasıent dárigerdiń qabyldaýyna jazylýdy nemese dárigerdi úıge shaqyrý, zerthanalyq zertteýlerdiń nátıjelerin kórý, reseptilerdi jáne tirkelgen emha­nanyń medısına qyzmetkerleri engiz­gen basqa da aqparatty kóredi. Demek Damumed qosymshasy pasıent pen dáriger arasyndaǵy kópir deýge bolady. Eger pasıent qate aqparatty tapsa, onyń qosymshada keri baılanys jasaýǵa, onyń ishinde medısınalyq kó­mek kórsetý sapasy týraly pikir qal­dyrýǵa múmkindigi bar. Emhana keri baı­lanys jasaýǵa tıis, bizdiń ekojúıe mundaı múmkindikti de qamtamasyz ete­di. Eger qandaı da bir qıyndyqtar nemese suraqtar týyndasa, ár adam bizdiń qoldaý qyzmetimizge habarlasa alady, onda arnaıy pasıentterge qoldaý kór­setý qyzmetin uıymdastyramyz. Kon­taktilerdi kompanııanyń resmı paraq­shalarynda jáne pasıenttiń qosym­sha­synda tabýǵa bolady», deıdi kompanııa ókilderi.

Iá, atalǵan mekeme mamandary ­Damu­­med qosymshasy pasıent pen dári­ger arasyndaǵy kópir ekenin aıtady. Son­da el shýlap jatqan shıkilikter qaı­dan shyqty? Adam barmaǵan, qa­­ralmaǵan dárigerine bardy dep, em qa­­byldady dep jalǵan málimet en­giz­­gen kim­der? Densaýlyq saqtaý mı­nıs­tr­liginen sura­dyq. Damumed qo­sym­­shasy arqy­ly medısınalyq kómek­ke qatysty máli­metti burmalaǵan emhana­lar­dyń qaı óńir­lerde tirkelgenin de bildik.

«Qosyp jazýlardy tirkeý medısı­nalyq uıymdardyń kesindisinde ótkizi­ledi. Eń kóp tirkelimder sany Nur-Sul­tan, Shymkent, Almaty qalalarynyń jáne Jambyl oblysynyń memleket­tik medısınalyq uıymdarynda tirkel­gen», dedi atalǵan vedomstvo ókilderi. Sonymen qatar olar zań buzýshylyqqa jol bergen uıymdarǵa qandaı shara qoldanylatynyn da jetkizdi.

Damu­med dertke demeý bolsa...

«Tegin medısınalyq kómektiń ke­pil­dik berilgen kólemi sheńberinde jáne min­detti áleýmettik medısınalyq saq­tan­dyrý júıesinde kórsetiletin qyz­metterdi satyp alýǵa qosylý sharty­nyń 20-tarmaǵyna sáıkes Tapsyrys berýshi buıryǵymen bekitilgen «Tegin medısınalyq kómektiń kepildik beril­gen kólemi sheńberinde jáne (nemese) min­detti áleýmettik medısınalyq saq­tan­dyrý júıesinde densaýlyq saq­taý sýbektilerinen medısınalyq kórse­tiletin qyzmetterdi satyp alý sharty talaptarynyń oryndalýyna monıtorıng júrgizý qaǵıdalaryna» sáıkes aıyppul sanksııalaryn qoldanady. Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2020 jylǵy 24 jeltoqsandaǵy № QR DSM-321/2020 jáne 2020 jylǵy 20 jel­toqsandaǵy № QR DSM-291/2020 buı­ryǵymen bekitilgen «Tegin medı­sı­na­lyq kómektiń kepildik berilgen kó­lemi sheńberinde jáne (nemese) min­­­detti áleýmettik medısınalyq saq­­tan­­­dyrý júıesinde densaýlyq saq­­­taý sý­bektileriniń qyzmetterine aqy tó­leý qaǵı­dalarymen» – medısınalyq qyz­­met­­terdiń sapasy men kólemi monı­to­rın­giniń nátıjeleri boıynsha qyz­met­­terdi satyp alý shartynyń qol­da­nylý kezeńinde ustalǵan aıyppul sank­­sııalarynyń somalaryn Tapsy­rys berýshi aǵymdaǵy qarjy jylyn­da qyzmetterdi medısınalyq kómek kór­setýge ornalastyrý úshin paıdalanýǵa tıis. 2021 jyldyń 12 aıynda medı­sı­na­lyq kómek kórsetý sapasyn monı­to­­rıngteý nátıjeleri boıynsha mı­nıstr­­liktiń aqparattyq júıesinde me­­dı­­­sınalyq qyzmet kórsetýdiń 32 445 ras­­talmaǵan jaǵdaıy anyqtalyp, 228,7 mln teńge somasyna aıyppul sa­lyn­dy. Bul rette anyqtalǵan «qosyp ja­zý» jaǵ­daılarynyń 99,8% nemese 32 376 ras­talmaǵan jaǵdaılar 192,7 mln teń­ge somasyna aıyppul salý Te­gin medı­sına­lyq-sanıtarlyq alǵash­qy kómek jáne konsýltatıvtik-dıag­nos­tıkalyq qyzmet kórsetýshilerge tıe­sili», dedi Densaýlyq saqtaý mınıstrligi.

Sondaı-aq aldaǵy ýaqytta atalǵan jaǵdaı qaıtalanbas úshin mınıstrlik tarapynan qandaı baqylaý bolatynyn da suradyq.

«Qazaqstan Respýblıkasynyń pa­sıent­terin – azamattaryn aqparat­tan­­dyrý úshin sıfrly tehnologııalar ar­qyly mynadaı quraldar iske asyryldy. Olardyń qatarynda «Stasıonar­lyq naýqastardyń elektrondy tirke­limi» aqparattyq júıesinen stasıonardan shyǵarý týraly SMS-taratý (me­dı­sı­nalyq uıymdardyń ataýlary men mekenjaılary, sondaı-aq emdelgen jaǵdaıdyń dıagnozy jáne emdeý nátıjesi), «Dári-dármekpen qamtama­syz etý» aqparattyq júıesinen jazyp ­be­rilgen reseptiniń nómiri týraly SMS-ta­ratý, «Emdeýge jatqyzý bıýrosy» aqpa­­­rattyq júıesinen josparly emdeýge jat­qyzý kúni týraly SMS-habarlama, suraqtar týyndaǵan jaǵdaıda pasıent Biryńǵaı baılanys ortalyǵyna 1406 tegin nómiri boıynsha qońyraý shala alady, Qor men medısınalyq qyz­met­terdi tutynýshylar arasyndaǵy keri baılanys úshin qor Qoldau 24/7 mo­bıldi qosymshasyn iske asyrdy, pasıent­terdiń medısınalyq kómek kórsetý sa­pasy men qoljetimdiligin baǵalaýǵa ar­nalǵan «Damý» aqparattyq tehnologııa­lar orta­lyǵynyń Damumed mobıldi qosymshasy bar», dedi.

«Damumed – qazaqstandyq jeke IT-kom­panııa. Ol jerde qanshama adam­dardyń jeke málimetteri saqtalǵan. Azamattar tarapynan osyǵan alańdaý­shylyq bildirip otyrǵan jandar baryn joǵaryda aıttyq. Osy boıynsha da mı­nıstrlik ókilderiniń pikirin bilgen edik.

«Derekterdi ıelenýge qatysty, «Ha­lyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» kodekstiń erejelerine sáıkes, Damumed derbes medısınalyq derekterdiń agregatory retinde olardyń ıeleri bolyp tabylmaıdy. Damumed de­rekterdi jınap óńdeıdi, sondaı-aq atal­ǵan kodekstiń talaptaryna sáı­kes medısınalyq uıymdar men densaý­lyq saqtaý organdarynyń qyzmet­ker­lerine usynady. Damumed MAJ-si Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnama ta­laptaryna sáıkes aqparattyq qaýip­sizdik tekserýden ótti», dedi mınıstrlik ókilderi.

Toqsan aýyz sózdiń tobyqtaı túıi­nin el ıgiligi úshin jasalǵan osyndaı qosymshalar halyqtyń ýaqytyn únem­deýge, medısınalyq mekemelerdi qaǵaz­bastylyqtan aryltýǵa múmkindik týdyratyny anyq. Biraq oryn alyp jatqan kemshilikter baıandy baǵdarlamalar­dyń tamyryna balta shabýmen birdeı ekeni túsinikti. Qarqyndy damyǵan Qazaq­standy qalyptastyrý úshin ár salada olqylyqtardyń oryn almaýyna zer salǵan durys. Kópshilik kókeıindegi oı osy bolsa kerek.