Qarabas shyńynda qar jatpaıdy

Jaz aılarynda jeldiń arqa­synda salqyn aýa raıy oryn alsa, qysta jaýǵan qardy uıytqı soqqan jel saı-saıǵa tyǵyp, odan qalsa ushyryp áketedi de, taý qar­syz qalady. Keı jyldary ǵana qys aılarynda taýdyń ete­gindegi qardyń qalyńdyǵy 20-30 sm quraıdy. Onyń ózi aýa temperatýrasy 0°S bolǵan kezde erip ketedi.

Qarabas taýyndaǵy aýa raıy­nyń qolaılylyǵy sonda, meken­deıtin janýarlardyń tirshilik etýine taptyrmas qutty meken. Oǵan dálel, Tarbaǵataı taýyn­da meken­deıtin janýarlar kúz mez­­gilinde Qarabas taýyna qo­nys aýdarady. Sonyń ishinde ar­qar­­lardyń tirshilik etýine qo­laıly, sondyqtan arqarlar kók­temde osy Qarabas taýynda tól­dep, kóktem shyǵysymen Tarba­ǵataı taýyna qaıta qonys aýda­rady. Sondaı-aq Qarabas taýy­nan sútqorekti janýarlardan elik, sýyr, qaban shoshqa men qoıan, sileý­sin, túlki men jyrtqysh ań­dar­dan qasqyrdy kezdestirýge bo­lady. Qustardan, jaz aılarynda ıtel­gi, jylanjegish qyran, qa­ra degelek, dýadaq, japalaq, qara­baýyr buldyryq, shil, búrkit pen kekilikti jolyqtyrýǵa bolady.

Qarabas taýynan bastaý alyp jatqan eshbir ózen joq, tek jer astynan shyǵyp jatqan bulaq kózderi bar. Bul bulaqtar jazdyń ystyq aýa raıynda qurǵap qalady da sý tapshylyǵyna alyp keledi. Sondyqtan jaz aılarynda sýdyń tapshylyǵy oryn alǵan jaǵdaıda janýarlardyń kóshi-qony oryn alady. Jaz kezinde Qarabas ta­ýynda arqarlardyń sol jerde jyl­da mekendeıtin biren-sarany ǵana qalady.

Ulttyq park ashylǵaly beri Qarabas taýynda júrgizilgen ba­qy­laýlar men atqarylǵan ju­mystardyń nátıjesinde ǵyly­mı qyzmetker retinde bul taý­dyń, «Qarabas taýy» bolyp ata­lýy aty aıtyp turǵandaı jyl on eki aı boıy shyńynda qar jatpaı­tyn­dyǵynan bolar degen oı túıdim.

Áıgerim ShÁRIPQANOVA,

«Tarbaǵataı» memlekettik ulttyq tabıǵı parki

Ǵylym, aqparat jáne

monıtorıng bóliminiń

ǵylymı qyzmetkeri

Shyǵys Qazaqstan oblysy,

Úrjar aýdany