Kóktemde Tarbaǵataı taýynyń bókterinde qyzǵylt gúlderi bar buta endi ǵana kógerip kele jatqan aımaqqa keremet kórinis beredi. Bul – Ledebýr badamy. Ledebýr badamy (Amygdalus ledebouriana) raýshangúldiler tuqymdasyna jatatyn, erte gúldeıtin ósimdik.
Bıiktigi 2 metrge jetetin tarmaqtalǵan japyraqty buta. Japyraqtary kezektesip ornalasqan, qarapaıym, syzyqty-lansetti nemese keń ellıps tárizdi, qoıý jasyl tústi. Gúlderi úlken ashyq qyzǵylt tústi, hosh ıisti, japyraqtardyń ashylýy men gúldeýi bir mezgilde. Jemisi qurǵaq, súıekti, syrty kıizdelgen túkti bolady. Ledebýr badamy Qazaqstan Respýblıkasynyń «Qyzyl kitabynyń» tizimine engen ósimdik.
Ledebýr badamy «Tarbaǵataı» memlekettik ulttyq tabıǵı park aýmaǵynda dalaly jáne butaly beldeýlerde keń taralyp, toǵaılar qaýymdastyǵyn quraıdy. Bul toǵaılar ártúrli: tobylǵy-badamdy, qaraǵan-badamdy, maıqaraǵan-badamdy, badamdy formasııalarmen ornalasqan.
Hımııalyq quramy boıynsha jemisteri 65,97% qabyqtan jáne 34,04% ózekten turady. Quramynda benzaldegıdke, sıan qyshqylyna jáne glıýkozaǵa ydyraıtyn amıgdalın glıýkozıdi bar. Tuqymnyń quramynda medısınada jáne taǵam retinde qoldanylatyn hosh ıisti badam maıy bar. Badamynyń erte kóktemgi gúldeýi ózderine balshyryn jınaıtyn aralardy tartady.
Osy ásem tabıǵattyń týyndysyn bolashaq urpaqqa saqtap qalý –barlyǵymyzdyń mindetimiz!
Baıan SADAQOVA,
«Tarbaǵataı» MUTP RMM-niń aǵa ǵylymı qyzmetkeri
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Úrjar aýdany