UMTYLYS

«Qazaqstan-2050» Strategııasynda alǵa qoıylǵan basty maqsat elimizdiń álemdegi eń damyǵan otyz memlekettiń qataryna qosylýy ekendigi belgili. Jalpy, osy rette aıta keter bir másele, bizdiń memleketimizde halyqtyń aldyna uzaqmerzimdik strategııalyq maqsat belgilep, ony júzege asyrý tájirıbesiniń qalyptasqan­­­­­dyǵy. Sonyń jarqyn bir mysaly retinde buǵan deıin qabylda­nyp, iske asyrylǵan «Qazaqstan-2030» Stra­tegııasyn aıtýǵa bolady. Táýelsizdik­­­­­­tiń eleń-alań shaǵynda qabyldanǵan bul qujat elimizdiń aldyndaǵy baǵdarsham sekildi bizdi týra joldan taıdyrmaı, naqty belgilengen baǵytqa qaraı bastap keldi. Sonyń nátıje­­sinde biz 16 jyldyń ishinde úlken isterdi tyndyryp, otyz jylǵa mejelengen joldyń negizgi soqpaqtaryn júrip ótippiz. __________________________

Halyqty adastyrmaıtyn baǵdarsham

Árıne, osy aralyqta búkil álem úlken ózgeriske tústi. Adamzattyń aldynda jańa syn-qaterler paıda boldy. Úshinshi ındýstrııalyq revolıýsııanyń tolqynynda múl­dem jańa tehnologııalar ómirge kelip, solardyń nátıjesinde elder arasyndaǵy báseke odan ári kúsheıe tústi. Osyny eskergen Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev álemde júrip jatqan keń aýqymdy ózgeristerge prag­ma­tıkalyq turǵydan baǵa bere kele, halqymyzdyń aldyna jańa maqsat qoıdy. Eger biz «Qazaqstan-2030» Strategııasynda álemdegi eń damyǵan elý eldiń qataryna qosylýdy maqsat etsek, bul maqsat negizinen alǵanda júzege asty. Sonyń jarqyn kýási bizdiń elimizge Búkilálemdik ekonomıkalyq forýmnyń jáne Búkilálemdik banktiń ótken jyly bergen reıtıngtik baǵalary deýge bolady. Bul baǵalaýlar boıynsha biz «Qazaqstan-2030» Strategııasynda belgilengen negizgi maqsatqa, ıaǵnı álemdegi eń damyǵan elý eldiń qataryna qosylý mejesine ótken jyly qol jetkizdik. Demek, bizdiń aldymyzǵa halyqty adastyrmaı týra jol­men bastaıtyn jańa baǵdarsham qajet boldy. Ol baǵdar­sham – Elbasynyń tarıhı Joldaýynda áıgilengen «Qazaqstan- 2050» Strategııasy.  Bul qujatta kórsetilgen basty maqsat – aldymyzdaǵy 2050-shi jylǵa deıingi merzimniń ishinde Qazaqstannyń álemdegi eń damyǵan otyz eldiń qataryna enýi. Osy rette aıta ketetin bir másele, mundaı uzaqmerzimdik strategııalyq baǵdarlama ázirleý isi álemniń kóptegen elderine tán emes. Munyń sebebi túsinikti. Álemdegi kóptegen elderdiń qazirgi áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıy olardyń basshylaryna ózderi jetekshilik etip otyrǵan halyqtardyń bolashaǵyn tereńnen qarastyrýǵa múmkindik bermeı keledi. Árıne, alys bolashaqty oılaǵannan keıin oǵan qol jetkizýdiń negizgi tetikterin de belgileý qajet. Bul tetikter memlekettiń qolynda bar qarjy resýrstarynan bastap sol eldiń aýmaǵynda ornalasqan ken oryndary, halqynyń jappaı saýattylyǵy, geografııalyq turǵydan ornalasýy sekildi kóptegen basymdyqtardan quralady. Mine, bizdiń Qazaqstanymyzdyń qolynda osyndaı artyqshylyqtardyń barlyǵy bar. «Biz qazaqstandyqtardyń el bolashaǵynyń tutqasyn nyq ustaýy úshin «Qazaqstan-2050» Strategııasyn qabyldadyq. Búginde kóptegen tabysty elder – Qytaı, Malaızııa, Túrkııa uzaqmerzimdi jospar boıynsha jumys isteýde. HHI ǵasyrda strategııalyq josparlaý eń ózekti qaǵıda bolyp sanalady. Eger el óz baǵyty men baratyn aılaǵyn bilmese, eshqandaı jel ońynan soqpaıdy. 2050 Strategııasy aıqyn shamshyraq sekildi basty maqsatymyzdan kóz jazbaı, azamattarymyzdyń kúndelikti tirshiliginiń máselelerin sheshýge múmkindik beredi. Bul bizdiń 30-50 jylda emes, jyl saıyn halyq turmysyn jaqsartatynymyzdy bildiredi» degen edi bul jaıynda Elbasymyz óziniń «Qazaqstan-2050» Strategııasyn júzege asyrýdyń naqty josparlaryn áıgilegen bıylǵy Joldaýynda. «Qazaqstan-2050» Strategııasy alys bolashaqtyń mejelerin belgilegen, soǵan jetýdiń týra joldaryn kórsetken baǵdarsham bolýymen qatar, búgingi kúni sandaǵan ultty quraıtyn halqymyzdy bir maqsat jolynda toptastyrǵan, jarqyn keleshekke jigerlendirgen basty ıdeologııalyq qujattardyń birine aınalýda. Muny aınalamyzda júrip jatqan jumystardyń barysyna, halqymyzdyń kóńil-kúıine qarap ta ańǵarýǵa bolady. Iá, álemniń osynaý aýmaly-tókpeli almaǵaıyp sátinde óz elińniń qaıda ketip bara jatqandyǵyn bilip otyrýdyń ózi adamǵa úlken kúsh beredi eken. О́ıtkeni maqsat – aıqyn, jol – túzý. Ol maqsat álemdegi eń damyǵan otyz eldiń qataryna qosylý. Al oǵan jetýdiń joly «Qazaqstan-2050» Strategııasynda naqty belgilengen. Suńǵat ÁLIPBAI, «Egemen Qazaqstan». _________________

Maqsat – aıqyn, múdde – bir

Elbasymyz N.Á.Nazarbaev «Qazaq­stan joly – 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» atty Joldaýyn jarııa­lady. Kıeli san 7 taraýdan turatyn Joldaý dáıekti basymdyqtarymen qymbat. Aýyl sharýashylyǵy elimizdiń óte kúrdeli  salasy bolǵandyqtan, bul salany damytýda qaıratty eńbek, qajyrly qoldaý kerek. Mine, sol kerekti qoldaýlar osy qasıetti Joldaýda anyq kórsetilgen. Azyq-túlikke qajettiliktiń udaıy arta beretindigin eskertken Prezıdent Qazaqstannyń agroónerkásip keshenin ınnovasııalyq baǵytqa túsirýdi anyqtap berdi. Jahandyq aýylsharýashylyq óndirisindegi básekeniń óse beretindigine baılanysty,  jermen jumys isteıtinder, jańa tehnologııalardy engize otyryp, ónimdilikti udaıy ósirýmen qatar, álemdik sapaǵa saı taýar óndirýdi ómirdiń ózi talap etip otyrǵandyǵyn eske saldy. Sondyqtan fermerlerge, sharýa qojalyqtaryna, kásipkerlerge, bir sózben aıtqanda shaǵyn jáne orta bıznes ókilderine, jańa ınnovasııalyq kásiporyndar tóńireginde damýdy Úkimetke júktep otyr. Bul jerde Ulttyq kásipkerler palatasymen birlese otyryp kóptegen túıindi máselelerdiń tıimdi sheshiletindigine kásipkerler asa qyzyǵýshylyq tanytyp otyr. Endi iri kásiporyndarǵa kerekti qural-jabdyqtar, qosalqy bólshekterdi basqa elderden aldyrmaı-aq ózimizde óndirýge múmkindik týady. Sonda shyǵarǵan ónimimiz túgeldeı derlik Qazaqstanda óndirilgen bolady. Bul – úlken jetistik. Qansha halyq jumyspen qamtylyp, elimizdiń ekonomıkasy qaryshtap damıdy. Negizi Elbasymyz álemniń asa damyǵan 30 eliniń qataryna qosylý merziminiń birinshi, 2030 jylǵa deıin, damyǵan memleketterdiń tájirıbesin elep-ekshep ıgerip, óńdeýshi kásiporyn­dardy kóbeıtip, osy salany kerekti qarjylarmen qamtamasyz etip, osy arqyly kedergilerdi joıýdy maqsat etip otyr. Kelesi, ekinshi 2030-2050 jyldarǵa deıingi kezeńde ǵylymı  qamtymdy jáne jasyl ekonomıka qaǵıdattaryna negizdelgen úrdiste ornyqty damı otyryp, dástúrli salalardaǵy joǵary sapaly ónimderdi eksportqa shyǵarý isi jolǵa qoıylmaq. Bul – otyzdyqtan oryn alýdyń tıimdi tásili. «Aýyl jyldary» dep jarııalanǵan 2003-2005 jyldardan beri qaraı memleketimiz aýyl sharýashylyǵy ónim­derin óndirýshi qyzmet salasyna kóptegen qoldaýlar kórsetse, keıingi jyldary óńdeýshi salaǵa basa nazar aýdarýda. Joldaý taraýlaryndaǵy qoldaý­lardy tıimdi paıdalansaq, qyzyǵýshylyq tanytyp iske asyrsaq, Prezıdentimiz alǵa qoıǵan otandyq ónimniń 50 paıyzyn ózimiz óndirip, armandaǵan 30 eldiń qataryna qosylýǵa kámil múmkindigimiz bar. Turǵanbek Qanaev, dıqan, «Qurmet» ordeniniń ıegeri. Ońtústik Qazaqstan oblysy, Shardara aýdany. ____________________

Bıznesti damytý joly

«Qazaqstan-2050» Strategııasynda álemniń damyǵan 30 eliniń qataryna kirý mindeti alǵa qoıyldy. Osy rette Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń kásipkerlerdi qoldaý týraly málimdemesiniń máni óte zor. О́ıtkeni onda  zaman talabyna saı bıznesti damytýdyń túbegeıli jospar-sharalary anyq ári aıqyn kórsetilgen. Ásirese, josparly tekseristi toqtatý týraly aıtqany kásipkerlerdiń oıynan shyǵady. Jón-josyqsyz tekserýlerdiń kásipkerler úshin paıdasynan zııany kóp. Eger kásipkerler zań talaptary boıynsha eńbek etip, bıznesterin júrgizse tekserýshilerdiń olarmen «shataǵy» bolmaýy tıis. Málimdemede mynadaı joldar bar: «Ekinshiden bızneske yńǵaıly bolý úshin kásipkerlik kodeksiniń jobasyna kásipkerlik qyzmetti memlekettik retteý jónindegi zańdardyń barlyq normalary shoǵyrlandyrylýy tıis». Sondaı-aq, Qazaqstanda jańadan bıznes-ombýdsmen qurylatyny jónindegi qaǵıda kásipkerlerdiń quqyn qorǵaý jolyndaǵy áreket ekenine kózimiz jetedi. Men ózim qurylys ınjenerimin. Qurylyspen aınalysatyn jáne onyń jobalaryn jasaıtyn óz kásibimniń «bilgir-professorymyn» desem artyq bolmas. О́ıtkeni bıznes, eńbek jáne kásibı biliktilik bul salada qatar júredi. Qoǵamda jaqsy tártip bolyp, is-áreket zań aıasynda, parasat-paıym jáne adal ustanym negizinde jalǵassa – bári durys ári daý-damaıǵa ulaspaıdy. Sondyqtan málimdemedegi qurylys kásibi men bıznesi jónindegi qaǵıdanyń máni erekshe. Qurylys salasynda bizdiń mekemede  qalypty jumys, izdenis jáne alǵa qoıǵan maqsatqa jetýdiń nyshany bar. Kópsekbaı TО́LEBAEV, «Almatygıprogor-1» JShS dırektory, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, tehnıka ǵylymdarynyń doktory. _____________________________

Tabıǵı gazdy paıdalana bastady

Álemdegi damyǵan otyz eldiń qataryna qosylý – strategııalyq maqsat. Alaıda, onyń alǵashqy nysandary qazirden kórinis bere bastaǵandaı. Sonyń bir mysaly turǵyndardy jappaı kógildir otynmen qamtamasyz etý máselesi. Jaqynda Túrkistan qalasyndaǵy 100-den astam turǵyn úıge tabıǵı gaz berildi. Osylaısha kóne shahardyń turǵyndary ekologııalyq taza ári yńǵaıly otyn túrin paıdalana bastady, al otbasynyń berekesi bolǵan analar men arýlar tabıǵı gazdy turmysta paıdalanýdyń qolaılylyǵyn sezinip, artyqshylyǵyn baǵalap ta úlgerdi. «QazTransGaz Aımaq» AQ Túrkistan qalasyndaǵy qalaishilik jerasty gaz qubyrlaryn júrgizý  jumystaryna  naýryz aıynan bastap kirisken bolatyn. Qala ishindegi gaz taratý jelileriniń, qurylystardyń jáne úılerge qosylatyn qubyrlardyń qurylysy boıynsha jumystar, sondaı-aq abonentterdi gazben jabdyqtaý júıesine qosý  jumystary «Beıneý-Bozoı-Shymkent»  magıstraldy gaz qubyrynyń boıyndaǵy eldi mekenderdi gazdandyrý jónindegi jospar-kestege saı júzege asyrylýda. Qurylys-montaj jumystary bastalǵan ýaqyttan beri 7 brıgada quramyndaǵy 60 adamnyń kúshimen 5 shaqyrymnan astam gaz qubyry tóseldi. О́tinim bergen 210 úıdiń 100-den astamyna úı ishilik gaz qubyry tartyldy jáne tabıǵı gaz berildi. Kompanııa turǵyndar úshin júktemeni azaıtý maqsatymen gaz jelilerine qosylý shyǵyndaryn bólip tóleýge de múmkindik berip otyr. Qala ishindegi gaz jelileri «QazTransGaz Aımaq» kompanııasynyń jańa tehnıkalyq saıasatyna sáıkes gaz taratý qubyrlaryn jerastylyq tóseý ádisimen tartylýda. Osylaısha qalanyń arhıtektýralyq kelbetine nuqsan kelmeıdi jáne gaz qaýipsiz jetkiziledi. О́tken jyly «QazTransGaz Aımaq» AQ «Beıneý-Bozoı-Shymkent» magıstraldy gaz qubyrynan Túrkistan qalasyna deıin gaz jetkizetin joǵary qysymdy gaz qubyrynyń qurylysyn aıaqtap iske qosqan edi. Kompanııanyń óz qarajaty esebinen júrgizilgen ınvestısııalyq joba sheńberinde 22 shaqyrym joǵary qysymdy gaz qubyry júrgizildi, 1 avtomattandyrylǵan gaz taratý stansasy, 2 gaz retteý pýnkti salyndy. Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan». Ońtústik Qazaqstan oblysy, Túrkistan qalasy.