Jas zertteýshi Arnur Kenjeǵalıev – Abaı atyndaǵy QazUPÝ Jaratylystaný jáne geografııa ınstıtýtynyń doktoranty. Stýdenttik jyldarda jartylaı qanatty zertteý isine túpkilikti berilgen Arnur alǵash ret jartylaı qatty qanattylaryna ınventarızasııa júrgizip, osy otrıad faýnasyna keshendi taldaý jasap, nátıjesinde 25 tuqymdasqa jatatyn 162 túrdi anyqtaǵan bolatyn. Dıplomdyq jumysy retinde tańdaǵan Saıram-О́gem ulttyq parkindegi jartylaı qatty qanattylaryn (faýna, bıologııa, ekologııa jáne sharýashylyq mańyzy) zertteý taqyrybyna da úlken izdenispen bara bilgendigin ustazdary joǵary baǵalady.
Entomolog mamandyǵyn alyp shyqqan jas zertteýshi magıstratýraǵa túskennen keıin de zertteýlerin jalǵastyra berdi. Magıstrlik dıssertasııasyn Ile-Alataý ulttyq parkindegi aǵash ósimdikterine jartylaı qatty qanattylardyń (Heteroptera) áserine arnady. Tájirıbeli entomolog ǵylymı jetekshisiniń jetekshiligimen park aýmaǵymen tanysyp, negizgi jumys ádisterin meńgerdi. Búkil park aýmaǵynan jartylaı qatty qanattylar týraly sırek materıal jınap, jaqsy nátıjege qol jetkizdi.
«Syrdarııa ózeni atyrabynyń sýly-batpaqty alqaptarynyń jáne Kishi Araldyń ekomonıtorıngi» jobasy boıynsha Syrdarııa ózeni atyrabynyń bıoalýantúrliliginiń qazirgi jaǵdaıyn baǵalaý jáne ekojúıelerdiń turaqty jumys isteýi boıynsha usynystar ázirleý baǵytyndaǵy zertteýleri zaıa ketken joq dedi ol.
Magıstratýradan keıin «Baıserke-Agro» oqý ǵylymı-óndiristik ortalyǵynda» aýyl sharýashylyǵy janýarlarynyń ónimdiligin arttyrý jáne asyl tuqymdyq sapasyn jaqsartýdyń keshendi júıesin ázirleýge baılanysty jáne de jemshóp daqyldaryn óńdeý jáne daıyndaý tehnologııalaryn jetildirýge qatysty jobalarmen, sonymen birge Qazaq ósimdikterdi qorǵaý jáne karantın ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda «Entomopatogendi askomısetterdi aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń endofıtteri retinde qoldaný» jobasyn Bıotehnologııa zerthanasynda kishi ǵylymı qyzmetker bola júrip iske asyrdy.
Qazirgi kezde J.Jıembaev atyndaǵy Qazaq ósimdikterdi qorǵaý jáne karantın ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń entomologııa zerthanasynyń kishi ǵylymı qyzmetkeri bolyp jumys isteıtin Arnur Kenjeǵalıev «Qazaqstannyń ońtústik-shyǵysy jaǵdaıynda UUA men entomofagtar negizinde Tuta Absoluta – karantındik nysanǵa qarsy bıologııalyq kúres ádisterin jetildirý» jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda qaýipti, asa qaýipti karantındik zııandy organızmderdiń taralýyn boljaý ádistemesin ázirleý» zertteýlerin júzege asyryp keledi.
Arnur Mıramuly ózin bilikti ári aqparatty jyldam ıgere biletin maman retinde kórsetti. Dalalyq zertteýler barysynda jańa daǵdylardy ıgerýge degen qulshynysy jas zertteýshini tyń jobalarǵa yntalandyryp keledi. Tabandylyǵynyń, óz kásibine degen zor súıispenshiliginiń nátıjesinde «Ońtústik-Shyǵys Qazaqstannyń taý ekojúıesiniń jartylaı qatty qanattylary» doktorlyq dıssertasııasyna da tyń ári qyzyqty materıaldar jınaı bildi. Jartylaı qatty qanattylardyń bıologııasyn, ekologııasyn zerttegen jas zertteýshi búginde qyryqtan astam ǵylymı eńbektiń avtory, onyń ishinde birlesken jumystary da bar. Búginde 2 paıdaly modelge patent, 2 avtorlyq kýálik alǵan jas zertteýshiniń maqalalary Scopus-ta jarııalanyp, 1 kitaby jaryqqa shyqty. Ǵylymı teorııa men tájirıbeni ushqyr ushtastyra bilgen jas ǵalym endigi kezekte sırek taqyryptardy zertteýdi oılastyryp júr.
ALMATY