Aq súttiń aqysy

Jaqsylyq degen adamzat janyna jaǵymdy qubylys. Ol adam men ýaqytty esh tańdamaıdy. Bir sózben aıtqanda adamgershilik desek bolady. Quran Kárimde: «Áıtse de adamdardyń qapersiz júrýi qoshtalynbaıdy. Jaqsylyq isteńder. Shyn máninde Alla ıgilik isteýshilerdi jaqsy kóredi», delingen. Negizinde, jaqsy jannyń júregi jumsaq, kóńili janashyr, isi adal, joly izgilik, oıy dana, áreketi  parasat bolyp keledi. Jaqsyǵa jany qushtar qazaq shaıyry Maılyqojanyń: Jaqsylyq otqa kúımes, sýǵa batpas, Gaýhar tas jaryq qylmaı, jerde jatpas. Qoldan kelse, etińiz jaqsylyqty, Jaqsylyqty etkender jaman tappas», degeni bar. Sondyqtan qoǵamnyń ádildigi adamnyń jaqsylyǵynda. Al, jaqsylyq ımannan bastaý alady. Ol adam boıyndaǵy bir tilim ettiń, ıaǵnı, júrektiń qatparynda jasyrynatyn qasıet. Jasy kelgen bir qart atamyz úıiniń aldynda únemi arpalysatyn aq-qara eki ıtine kóz almaı, qarap otyrady eken. Kúnderdiń kúninde nemeresi: «Ata, myna ıtterdiń úıimizdi qorǵaýǵa bireýi de jetpeı me, nege ekeýin ustaımyz?» – dep surapty. Sonda: «Bular men úshin eki tańba, balam» deıdi. «Neniń tańbasy?» degende: «Jaqsylyq pen jamandyq. Osylar sekildi ishimde únemi kúres júrip jatady. Bularǵa ár kez kózim túsken saıyn jaqsylyq pen jamandyqty oılaımyn. Sondyqtan ekeýin qatar qasymda ustaımyn», depti. «Qaısysy jeńip shyǵady?» degen saýalǵa: Men qaısysyna kóp tamaq bersem, sol jeńimpaz!» degen eken. Sol tárizdi, ǵalymdarymyzdyń: «Bireýge jasaǵan jaqsylyǵyńdy, bireýdiń jasaǵan jamandyǵyn umyt», degeni bar. Álbette, búgingi adamzat ekeýin de umytpaıdy. Dúnıeni teris jaqqa buryp, ózine-ózi qarsy shyǵyp, jaqsylyǵyn jyrdaı, jamandyǵyn dardaı etetinder bar. Qalsa, mindet ne bolmasa puldaıdy. Al, jaqsylyqtyń aty – jaqsylyq. Ol – mańyzdy ǵumyr,  mándi tárbıe. Myna bir ǵalym dárigerdiń basynan ótkergen oqıǵasy rasymen de kózge jas úıiredi. Mektepti altyn belgimen támamdaǵan ol úlken qalaǵa oqýǵa  túsedi. Áke-shesheniń moınyna salmaq túsirmeýdiń amalymen demalys kúnderi bazarda qosymsha tabys kózimen aınalysypty. Bireýdiń kákir-shúkir zattaryn saýdalaýǵa kómektesedi eken.  Kúnderdiń bir kúninde dalada daýyl turyp, saýdasy júrmeı, eńsesi túsip, jeıtin taǵamyna qarajat tappaı, ózi ábden ashyǵady. Amalsyzdan, bireýden bir úzim nan suraýǵa kóshedi. Kóshe boıyndaǵy ádemi úılerdiń bireýiniń esigin qaqsa, aqsha júzdi ajarly kelinshek esik ashady. Jigit shóldegensip, odan bir kese sý suraıdy. Kelinshek: «Kúte turyńyz» dep úı ishine kirip ketedi. Sodan eki ystyq kúlshe men bir kese jyly sútti munyń aldyna ákep tosady. Ishtegi shuryldy basý úshin, uıalsa da bergenin sol jerde jep alady. Meıirimine rıza bolǵan ol, aqysyn óteý úshin: «Rahmet! Úıińizde ne bolmasa baqshańyzda qandaı da bir tirlik bolsa, aıtyńyz, tyndyryp bereıin», deıdi. «Qajet emes, Alla taǵala ıgilikti eshqashan jaqsylyqsyz qaldyrmaıdy» degen kelinshektiń sol bir sózine tamsana, úıine qaıtady. Sodan apta, kúnder, jyldar ótýmen oqý da bitedi, bilim jınaqtalynyp, qalalyq aýrýhanaǵa ornalasady. Keıinirekte bildeı bir bas dáriger bolady. Úılenedi. Balalary ósip, otbasy qamy, kúndelikti jyljyǵan ómir. Ejelgi medısınamen shuǵyldanyp, óz talabymen úırengen bilimine oraı qalaǵa qarasty árbir óńirlerden úmiti qaraıǵan naýqastardy qabyldaıtyn da edi. Bir kúnderi birneshe jerde em alǵanymen, eki aıaǵynan sal dertke ushyraǵan bir naýqas aldyna keledi. Elde bolsa da, kelbetti áıeldiń naýqastan sharshaǵan solyńqy júzi, úmitsiz kózi oǵan birden tanys kórinedi. Mán-jaıyn bilip sóıleskende, rasynda sol baıaǵy bir kese súttiń ıesi ekenin biledi. Alaıda, oǵan eshteńeni bildirmesten, palatadan shyǵa sala: «Qalaıda kómektesýim kerek!» degen alyp-ushqan oıy dári-dármekterdiń qymbat qunyn eskermeı, shetelderden aldyrtyp, em júrgize bastaıdy. Kúnder óte jaqsarǵan naýqas boıyn kóteredi, aıaǵynan turady. Aı óte kele, tolyqtaı jazylyp, úıine qaıtý kezeńi keledi. Bala-shaǵasy anasynyń bul jaqsarýyna qýanyp, aımalap, súıip jatqanymen, em qonǵan jannyń júzinde belgisiz qorqynysh turady.  О́ıtkeni ol ózine jasalǵan emniń aqysy óte qymbat ekenin sezedi. Munyń bárin syrttaı baqylaǵan dáriger qyzmet palataǵa baryp, sondaǵy jastyq shaǵy, bir kese sút pen ystyq kúlshe, onyń meıirimdi júzi esine oralyp, kúlimdep otyryp, em-shara qujatynyń tómengi jaǵyna bir jol sóz jazady. Bólmege engende, úreıin jasyrǵan sút ıesi tek qana kúlimdep qarsy alǵanymen, diril qaqqan qolyna usynylǵan qujattaǵy tizimniń sońyna deıin salqyn tartqan júzi kenetten bult arasynan shyqqan kúndeı jarqyrap sala beredi. «Aqsha júzdi beıtanys jan, emińizdiń aqysyn bir kese sútpen siz baıaǵyda  ótegensiz!» degen dárigerdiń sózine parlaǵan ys­tyq jasy kópke deıin toqtamaıdy. Minekeı, qandaı da bir úlkendi-kishi­li, azdy-kópti jasaǵan jaqsylyqtyń qaıyrymy árdaıym bary haq. Týra osylaısha, jamandyqqa da alatyn aqymyz jamandyq. Sondyqtan, bar múmkindikti aınalamyzǵa kesiri tımeıtindeı, ózimizben ózgege ıgili­gin beretindeı etip jasaǵanymyz abzal. Jaqsylyqtyń arty jaqsylyq, jamandyqtyń sońy jamandyq bolsa da, jaqsylyq ta ózińe, jamandyq ta ózińe. Alla taǵala júregimizdi jaqsy etkeı. Áýmın! Nurlan qajy ASANOV, Shyǵys Qazaqstan oblystyq meshitiniń bas ımamy. О́SKEMEN.