Kóktem erte keletin Túrkistan óńiriniń turǵyndary malyn óriske shyǵara bastady. Bul oraıda oblystyń keı aýdandarynda jaıylym máselesi óte ózekti. Degenmen máseleni sheshýdiń tıimdi joldary qarastyrylýda. Mysaly, Báıdibek aýdanynda ákimdik pen aýdandyq prokýratýra tarapynan júrgizilgen túsindirý jumystary nátıjesinde jerdi paıdalanýshylar men aýyl turǵyndary ıgi bastamany júzege asyrýda.
Aýdandaǵy 11 aýyldyq okrýgke qarasty 51 eldi meken mańaıyndaǵy qajetti jaıylym jer kartasy ázirlenip, oǵan engizilgen 310 jer paıdalanýshy zańdy tulǵa anyqtalǵan. Halyqtyń jaıylym jerge qatysty muqtajdyǵyn sheshýge atsalysqan jer ıeleri ár aýyl aýmaǵy boıynsha jasalǵan kartaǵa engen 413 gektar jaıylymdy el ıgiligi úshin berýge kelisti. Mysaly, Alǵabas aýyl okrýginen Álibek Shirikbaev – 139 gektar, Bilisbek Qasymbekov – 79, Kókterek aýyl okrýginen Dıhanbaı Dúısenbek 195 gektar jaıylym jerdi aýdandyq jer qoryna qaıtardy. Al Boraldaı aýyldyq okrýginde óndiristik kooperatıv basshylary aýyl mańynan 7 shaqyrymǵa deıingi aımaqta jatqan jerdi elge tabystady. О́zge de azamattar ózine tıesili jerdi halyqtyń paıdalanýyna qarsy emestigin, qujattaryn rásimdep, turǵyndarǵa paıdalanýǵa tapsyratyny týraly aıtýda. Qaıtarylyp jatqan jer telimderin jınaqtap, ony sol eldi mekenniń ortaq jaıylym jerine bekitý úshin aýdan ákimdiginde tıisti qaýly jobasy ázirlenipti. Al Tólebı aýdanynda aýmaǵy 8 myń gektarǵa jýyq jaıylym eldi mekenderge ortaq paıdalanýǵa bekitilip berildi.
О́ńirde bul baǵyttaǵy jumys, ıaǵnı paıdalanylmaı, bos jatqan jáne zańsyz alynǵan jaıylym jer alqaptaryn qaıtarý jáne túgendeý jumystary kúsheıtildi. Kosmomonıtorıng arqyly «Grınpoınt» júıesimen oblysta 2019-2021 jyldar aralyǵynda 1 874,1 myń gektar alqapqa túsirilim júrgizilgen. Nátıjesinde, aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy 87,2 myń gektar jerdiń ıgerilmegendigi kórsetilgen.
Oblystyq jer qatynastary basqarmasynyń basshysy Erǵalı Tilegenniń aıtýyna qarǵanda, byltyr oblys boıynsha 131,1 myń gektar paıdalanbaı jatqan jer telimderi anyqtalsa, onyń ishinde arnaıy jer qoryna qaıtarylǵany – 46,5 myń gektar. Al 61,2 myń gektar jerdi qaıtarý jóninde nusqamalar berilgen. Byltyr oblys ákiminiń tapsyrmasyna sáıkes, ortaq jaıylymmen qamtamasyz etýdiń qadamdyq algorıtmi boıynsha 133 eldi mekenge 135,8 myń gektar jaıylym jer bekitilip berilgen. Nátıjesinde, jaıylymmen qamtamasyz etilgen aýyldyq okrýgterdiń sany 70-ke jetip otyr. Bıyl túgendeý jáne qaıtarý jumystary arqyly turǵyndar jalpy 618,8 myń gektar ortaq jaıylymmen qamtamasyz etiledi dep josparlanyp otyr. Atqarylatyn jumystardyń nátıjesinde jalpy oblystaǵy jaıylym qajettiligi úsh ese tómendep, 1 054,5 myń gektar bolady. Osy oraıda oblys ákimi jaıylymdardy qaıtarý, túgendeý jumystaryn jandandyra túsýdi tapsyrdy. «Ákimder bos jatqan jaıylymdar kimniń atynda ekenin jasyrmaı aıtýlary kerek. Jaıylymdar el ıgiligi úshin qoldanylýǵa tıis», dedi О́mirzaq Shókeev.
Ákimderge mindettelgen jáne olardyń negizgi kórsetkishteri ólshenetin taǵy bir másele – jańa jumys oryndaryn ashý. Oblystyq strategııa jáne ekonomıkalyq damý basqarmasynyń basshysy Qanat Qaıypbektiń málimetinshe, óńirde 777 myń adam jumyspen qamtylǵan. Onyń basym bóligi – aýyldyq eldi meken turǵyndary. Ekonomıkalyq qyzmet túrleri boıynsha jumyspen qamtylǵandardyń 22,6%-y – aýyl sharýashylyǵy, 18,4%-y – bilim berý, 17,4%-y saýda salasyna tıesili bolsa, ónerkásip salasynyń úlesi – 6%. Búginde ortalyq organdarmen halyq tabysyn arttyrýǵa baǵyttalǵan jospar jobasyn ázirleý jumystary júrgizilýde.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ákimderge jyl saıyn árbir 10 myń turǵynǵa keminde 100 jumys ornyn qurýdy mindettegeni málim. Osy másele talqylanǵan oblys ákimi apparatynyń otyrysynda óńir basshysy О́mirzaq Shókeev jańa jobalar, jumys oryndaryn ashý, aýdan, qaladaǵy qabileti bar adamdarmen birlese jumys isteýdi tapsyrdy. О́tken jyly «Eńbek» baǵdarlamasy arqyly 102,6 myń adam jumyspen qamtý sharalaryna qatysqan. Bıyl bul baǵyttaǵy jumys jalǵaspaq. «Jastar tájirıbesine» bıyl 5 658 adamdy joldaý kózdelgen. Sondaı-aq elimizde jumys kúshi jetispeıtin soltústik óńirlerge halyqty qonystandyrý jumystary jalǵasýda. Búginge deıin óńirden «Qýatty óńirler – el damýynyń draıveri» jobasy aıasynda 9 812 múshesi bar 2 556 otbasy qonys aýdarǵan. Jalpy, ótken jyldarmen salystyrǵanda soltústikke kóshýge nıet bildirgen otbasylardyń qatary 3 esege deıin ulǵaıǵan.
Túrkistan oblysy